CÂU CHUYỆN KHOA HỌC 148

(ĐC sưu tầm trên NET)

 

Nữ Việt kiều Mỹ trở thành Nhà khoa học Ảnh hưởng nhất Thế giới

Hơn 40 nhà khoa học gốc Việt trong danh sách có trích dẫn nhiều nhất thế giới

Quan tâm 1

26/08/2019    13:31 GMT+7

- Hơn 40 nhà khoa học gốc Việt vừa có tên trong số 100.000 nhà khoa học thế giới có trích dẫn nhiều nhất theo xếp hạng của tạp chí PLoS Biology.

Trường ĐH Tôn Đức Thắng lọt tốp 1.000 bảng xếp hạng đại học uy tín

Nhà khoa học nữ VN có công trình được đăng trên tạp chí khoa học uy tín nhất thế giới

Tạp chí PLoS Biology vừa công bố một danh sách 100,000 nhà khoa học trên thế giới được xếp vào nhóm được trích dẫn nhiều nhất. Tác giả của công bố này là nhóm Metrics của John Ioannidis (ĐH Stanford, Mỹ). Theo đó, nhóm tác giả đã dùng cơ sở dữ liệu của Scopus từ 1960 đến 2017 của gần 7 triệu tác giả và lọc ra tốp 100.000 người.

Những nhà khoa học gốc Việt trong tốp 100.000 nhà khoa học có trích dẫn nhiều nhất (Ảnh: GS Nguyễn Văn Tuấn hỗ trợ thống kê)

Các tiêu chí được thống kê để xếp bao gồm: chỉ số H sau khi đã điều chỉnh cho tự trích dẫn, chỉ số H hiệu chỉnh, tỉ lệ tự trích dẫn, xếp hạng trên thế giới, chỉ số hỗn hợp tính từ 6 chỉ số riêng lẻ, hệ số tác giả trong chuyên ngành.
Đáng lưu ý, trong danh sách 100.000 nhà khoa học thế giới này có khoảng hơn 40 nhà khoa học gốc Việt, hiện làm việc ở các trường đại học trên thế giới. Trong số này có nhiều nhà khoa học quen thuộc được nhắc tới trong thời gian gần đây như:
GS Nguyễn Văn Tuấn, nhà khoa học y khoa chuyên về dịch tễ học và di truyền loãng xương, hiện ông là nghiên cứu viên chính tại viện Garvan, Úc.
GS Dang,Chi V,  ĐH  Pennsylvania. Đang,Chi V từng là phó khoa trưởng y khoa của ĐH Johns Hopkins- một trong những ngôi sao về ngành y sáng chói.
GS Nguyễn Sơn Bình. chuyên ngành thiết kế vật liệu mềm dành cho ứng dụng hóa học trong xúc tác, y học và khoa học vật liệu. Ông hiện làm việc tại Khoa học hóa ĐH Northwestern.
GS Vũ Hà Văn, hiện đang là giáo sư toán học ở Đại học Yale (Mỹ). Ông Văn có cha là nhà thơ nổi tiếng Vũ Quần Phương. Năm 2018 GS Vũ Hà Văn làm Giám đốc khoa học Viện Nghiên cứu Dữ liệu lớn của tập đoàn Vingroup.
Một số gương mặt quen thuộc khác cũng hiện diện trong bảng này như PGS Nguyễn Xuân Hùng, người lần thứ 5 lọt vào danh sách top các nhà khoa học thế giới ảnh hưởng (nhưng trớ trêu ông từng trượt trong đợt xét tiêu chuẩn giáo sư năm 2016 của Việt Nam).
Bà Nguyễn Thục Quyên, một giáo sư, tiến sĩ người Mỹ gốc Việt hiện đang giảng dạy và nghiên cứu tại đại học California tại Santa Barbara, Mỹ. Bà Quyên cũng là nhà khoa học gốc Việt có tên trong danh sách những nhà khoa học ảnh hưởng nhất thế giới.
GS Trương Nguyện Thành, ĐH Utah- Mỹ, hiện đang là Phó hiệu trưởng phụ trách đào tạo của Trường ĐH Văn Lang, người mà 2 năm trước không đủ chuẩn làm Hiệu trưởng Trường ĐH Hoa Sen.
GS Đàm Thanh Sơn, hiện đang giảng dạy ở ĐH Chicago, Mỹ - từng được Trung tâm Vật lý lý thuyết quốc tế trao Giải thưởng và Huy chương Dirac 2018.
Một số thống kê có tính chất tham khảo trong những nhà khoa học gốc Việt (điều này có thể chưa chính xác tuyệt đối do sự khác biệt giưa các chuyên ngành và đẳng cấp):
Nếu tính theo chỉ số H sau khi đã điều chỉnh cho tự trích dẫn, người đứng ở vị trí số 1 là GS Dang, Chi V với chỉ số H78; Tiếp đến là GS Nguyễn Văn Tuấn với chỉ số H 74, GS Nguyễn Sơn Bình với chỉ số H70
Về xếp hạng thế giới, trong số những nhà khoa học gốc Việt, Dang, Chi V có thứ hạng cao nhất ( 1.203 thế giới), tiếp đến là Phan, Sem H. của ĐH Michigan (11.932 thế giới) GS Nguyen, Nam-Trung của ĐH Griffith  (Úc) (14.233 thế giới)
Tiêu chí chỉ số H hiệu chỉnh, xếp đầu trong số nhà khoa học gốc Việt là GS Dang, Chi V của ĐH Pennsylvania; Tiếp đến là GS Nguyễn Sơn Bình...
Riêng GS Đàm Thanh Sơn, hiện tại chưa lấy được dữ liệu nên chưa hiện diện trong bảng này nên chưa thể biết chính xác về xếp hạng của ông.

Trong đánh giá khoa học chỉ số H là phổ biến nhất vì phản ảnh mức độ ảnh hưởng. Chỉ số H càng cao có nghĩa mức ảnh hưởng càng lớn. Tuy nhiên người có nhiều năm hoạt động nghiên cứu khoa học thì thường có chỉ số H cao hơn người mới vào nghiên cứu khoa học. Do vậy chỉ H cũng có những nhược điểm như luôn tăng theo thời gian, tùy thuộc vào độ tuổi của nhà nghiên cứu. Chỉ số H cũng không phân biệt được những nhà khoa học đã nghỉ hưu với những nhà khoa học đang làm việc. Hơn nữa, chỉ số H còn tùy thuộc vào ngành khoa học. Do vậy để chính xác hơn thường dùng chỉ số Hm (hiệu chỉnh cho thời gian nghiên cứu).

Lê Huyền

Nhà khoa học nữ VN có công trình được đăng trên tạp chí khoa học uy tín nhất thế giới

Quan tâm 8

24/08/2019    08:30 GMT+7

- TS Nguyễn Thị Ánh Dương (Viện Sinh thái và Tài nguyên sinh vật, Việt Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam) và các đồng sự vừa công bố bài báo trên tạp chí Nature – tạp chí khoa học uy tín nhất trên thế giới.

TS Nguyễn Thị Ánh Dương (Viện Sinh thái và Tài nguyên sinh vật, Việt Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam)

Nature được xếp hạng là tạp chí khoa học uy tín và có trích dẫn nhiều nhất thế giới. Những bài báo hoặc công trình đăng trong tạp chí này được cộng đồng các nhà khoa học đánh giá rất cao và chỉ những công trình có chất lượng khoa học vượt trội mới được tạp chí chấp nhận xuất bản.

Tuyến trùng là một trong những nhóm sinh vật đa dạng và đóng vai trò quan trọng trong tất các các mắt xích của mạng lưới thức ăn, góp phần luân chuyển carbon, chất dinh dưỡng, khoáng hóa trong đất. Tuyến trùng ăn vi khuẩn, nấm, thực vật và các sinh vật đất khác và thải ra các vật chất khoáng hóa, tham gia luân chuyển carbon trong đất. Hoạt động này giúp đất được cải thiện và tạo ra các vật liệu khoáng, carbon giúp cho cây phát triển. Tuyến trùng thường hoạt động mạnh hơn khi nhiệt độ tăng lên, do đó quần thể tuyến trùng ở Bắc cực và cận Bắc cực được sử dụng như một tiêu chí đánh giá và thể hiện mức độ nhạy cảm khi nhiệt độ của vùng nóng lên.

Tuyến trùng là nhóm sinh vật đa dạng và phong phú bậc nhất trên thế giới. Chúng sinh sống ở hầu như tất cả các môi trường từ môi trường nước mặn, nước ngọt, sống tự do hay là sống kí sinh…

Những nghiên cứu về tuyến trùng thực vật và tuyến trùng biển đã được thực hiện từ rất lâu trên thế giới. Nhưng những nghiên cứu về nhóm tuyến trùng sống tự do trong đất còn rất hạn chế.

TS Nguyễn Thị Ánh Dương đã triển khai nghiên cứu và thu thập số liệu, xây dựng cơ sở dữ liệu về tuyến trùng sống trong đất ở Việt Nam trong hơn 10 năm, Tiến sĩ đã cộng tác với 70 nhà khoa học hàng đầu về lĩnh vực tuyến trùng học ở 57 phòng thí nghiệm trên toàn thế giới cùng nghiên cứu và xuất bản công trình này. Trong nghiên cứu này, nhóm của TS Dương đã thu thập 6.759 mẫu đất trên khắp thế giới đại diện cho 73 vùng tiểu khí hậu và phân tích để xác định tính đa dạng và chức năng của nhóm sinh vật nhỏ bé.

Nghiên cứu chỉ ra rằng số lượng tuyến trùng sống tự do trong đất lớn hơn rất nhiều so với những nghiên cứu trước đây. Chúng có số lượng khoảng 4.4 ± 0.64 × 1020 và tổng sinh khối khoảng 300 triệu tấn - xấp xỉ 80% trọng lượng kết hợp của 7.7 tỷ người tương đương dân số trên trái đất. Nghiên cứu cũng cung cấp những bằng chứng cho thấy phần lớn tuyến trùng tập trung tại những nơi có vĩ độ cao: 38,7% tồn tại trong các khu rừng phương bắc và lãnh nguyên trên khắp Bắc Mỹ, Scandinavia và Nga, 24,5% ở vùng ôn đới, và chỉ 20,5% ở vùng nhiệt đới và cận nhiệt đới. Đây có thể coi là bộ dữ liệu khoa học đồ sộ nhất từ trước tới nay.

Kết quả nghiên cứu về nhóm tuyến trùng sống tự do trong đất đóng vai trò quan trọng trong việc xây dựng cở sở khoa học để phát triển thế giới bền vững. Đặc biệt những ứng dụng của nhóm sinh vật này được đưa ra để dự đoán những biến đổi khí hậu toàn cầu.

Vẻ đẹp của tuyến trùng dưới kính hiển vi điện tử quét (SEM): A, Tricironema tamdaoensis; B: Acrobeloides topali, C: Acrobeloides topali

“Chúng tôi hy vọng, đây là nghiên cứu đầu tiên, sâu sắc về vai trò và chức năng của nhóm động vật nhỏ bé và nhạy cảm trong đất góp phần dự đoán những biến đổi khí hậu xảy ra trong tương lại.

Sinh thái học phần lớn nghiên cứu và tập trung vào các phần “nhìn thấy”, một phần quan trọng của hệ sinh thái nhiệt đới ví dụ như: thực vật, động vật cỡ lớn: hươu, nai, bò sát, ếch nhái…mà thường bỏ qua sự đa dạng rất lớn và quan trọng của sinh vật nhỏ bé không nhìn thấy bằng mắt thường sống trong đất ví dụ như nhóm tuyến trùng. Một thế giới rộng lớn ẩn giấu ngay dưới chân chúng ta mà chúng ta hầu như không biết đến. Vì thế nghiên cứu này của chúng tôi về cơ bản giúp chúng ta thay đổi sự hiểu biết  về sự phân bố của các nhóm tuyến trùng.

Nghiên cứu của chúng tôi tập trung vào 15cm đất bề mặt - vùng hoạt động sinh học mạnh nhất của nhóm tuyến trùng, nơi tập trung mật độ tuyến trùng nhiều nhất. Chúng tôi đã lấy 6.759 mẫu đất đại diện cho mọi châu lục và mọi môi trường từ vùng lãnh nguyên Bắc cực đến rừng mưa nhiệt đới và sử dụng kính hiển vi để phân tích mật độ của từng loại tuyến trùng để tạo ra một bộ dữ liệu toàn cầu đại diện”, TS Dương cho hay.

TS Dương chia sẻ thêm: “Dự đoán biến đổi khí hậu cũng đòi hỏi chúng ta phải hiểu chu trình carbon và dinh dưỡng toàn cầu. Hiện chúng ta có một sự hiểu biết lớn về vật lý và hóa học của hành tinh, nhưng chúng ta biết rất ít về các sinh vật sinh học điều khiển các chu kỳ này. Cải thiện sự hiểu biết về các sinh vật này ở cấp độ toàn cầu là rất quan trọng nếu chúng ta muốn giải quyết các vấn đề biến đổi khí hậu. Nghiên cứu của chúng tôi sẽ giúp các nhà khoa học đưa ra dự đoán tốt hơn về chu trình carbon bằng cách phát triển các mô hình phản ánh tác động của các sinh vật đất đặc biệt là nhóm Tuyến trùng. Nó cũng sẽ cho phép các nhà quản lý đất đai đưa ra quyết định đúng đắn trong cuộc chiến chống mất mát đa dạng sinh học và biến đổi khí hậu bằng cách xác định các loại đất cần được phục hồi”.

Hình ảnh thu mẫu đất tuyến trùng ngoài thực địa (Hữu Lũng, Lạng Sơn) năm 2013.

Nghiên cứu này được thực hiện tại 57 phòng thí nghiệm trên toàn thế giới, nơi tâp trung các nhà khoa học hàng đầu về lĩnh vực tuyến trùng học. Đây có thể coi là bộ dữ liệu khoa học đồ sộ nhất từ trước tới nay.

Trong đó, dữ liệu về nhóm tuyến trùng sống tự do trong đất tại Việt Nam đã được TS. Dương thực hiện và thu thập số liệu trong hơn 10 năm. Trong hơn 10 năm nghiên cứu, TS Dương và cộng sự đã công bố rất nhiều loài mới cho khoa học cũng như cho Việt Nam để khám phá tiềm năng đa dạng sinh học của nhóm sinh vật nhỏ bé này.

TS. Nguyễn Thị Ánh Dương, sinh năm 1983, tại Hà Nội. Năm 2002-2007, TS. Nguyễn Thị Ánh Dương học đại học và tốt nghiệp thủ khoa tại khoa Sinh học chuyên ngành Tài Nguyên Môi trường Trường ĐH Khoa học Tự nhiên, ĐHQG TP. Hồ Chí Minh. Năm 2009-2011, TS Dương giành được học bổng toàn phần Erasmus Mundus của Liên minh Châu Âu, trị giá 48.000Euro/2 năm học tại 4 nước Bỉ, Đức, Tây Ban Nha và Bồ Đào Nha. Ánh Dương tốt nghiệp loại xuất sắc. Năm 2013, giành được học bổng toàn phần DAAD của chính phủ Đức để làm nghiên cứu sinh tại ĐH Cologne, chuyên ngành Sinh học, đạt điểm bảo vệ khóa luận cao nhất. Tháng 5 năm 2017, trở về Việt Nam và tiếp tục công tác tại Phòng Tuyến trùng Viện Sinh thái và Tài nguyên Sinh vật, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt nam cho tới nay. Tháng 12/2017, TS giành giải thưởng Quả cầu vàng năm 2017 dành cho thanh niên có thành tích xuất sắc trong nghiên cứu khoa học do Bộ KH&CN và TƯ Đoàn trao tặng cho lĩnh vực công nghệ môi trường. Hiện, TS. Nguyễn Thị Ánh Dương đang là tác giả và đồng tác giả của gần 30 bài báo quốc tế có uy tín, công bố 15 loài mới cho khoa học. Năm 2017-2019, ngoài công tác chuyên môn tại Viện Sinh thái và Tài nguyên Sinh vật, Viện Hàn lâm KH&CN Việt Nam, TS. Nguyễn Thị Ánh Dương còn tham gia nghiên cứu, tư vấn và là cộng tác viên của tổ chức di trú CIM/GIZ (CHLB Đức).

Thanh Hùng

Trao giải thưởng Tạ Quang Bửu năm 2019 cho 3 nhà khoa học xuất sắc

Ngày 18/5, Bộ Khoa học và Công nghệ tổ chức trao giải thưởng Tạ Quang Bửu năm 2019 cho 3 nhà khoa học ....

Trái đất "rùng mình", báo hiệu sự ra đời một siêu lục địa?

31-08-2019 - 08:49 AM | Khoa học

Chia sẻ

(NLĐO)- Các châu lục của trái đất đã nhiều lần "khắc nhập – khắc xuất". Và một lần "khắc nhập" nữa để tạo nên siêu lục địa giả thuyết Pangea Proxima dường như đang bắt đầu.

Vào đầu năm 2019, một nhóm nghiên cứu từ Đại học Curtin (Perth - Úc) đã vẽ lại lịch sử dữ dội của các châu lục nhờ các bằng chứng họ có được về Mirovoi – một siêu đại dương bị nuốt chửng.
Nghiên cứu ghi nhận được phần đất đai cổ xưa nhất của trái đất tên Nuna, một siêu lục địa được bao quanh bởi siêu đại dương duy nhất trải khắp phần còn lại của địa cầu, tồn tại 1,6-1,4 tỉ năm trước. Nhưng trái đất bỗng rung chuyển: dường như có một con quái vật ẩn nấp dưới siêu đại dương, nuốt dần nó đến mức đất đai bị kéo về phía bị nuốt, xé rách Nuna thành nhiều châu lục. Để giữ sự cân bằng, con quái vật không quên nhả ra vài đại dương nhỏ xen lẫn Nuna.

Hình ảnh trái đất 240 triệu năm trước với siêu lục địa Pangea ngự trị - ảnh: Ancient Earth Globe

"Con quái vật" của trái đất thực ra là một hoạt động kiến tạo mảng gọi là "hút chìm". Hút chìm xảy ra tại ranh giới hội tụ của các mảng kiến tạo ở lớp vỏ ngoài cùng của trái đất, khiến một mảng chuyển động xuống dưới mảng kia, gần như bị nuốt vào trong manti trái đất. Ngược lại, ở đâu đó trên địa cầu, sẽ đồng thời có những mảng kiến tạo khác từ thẳm sâu ngoi lên.
900 triệu năm trước, con quái vật hút chìm lại trỗi dậy, nuốt các đại dương nhỏ xen lẫn các châu lục , kéo đất đai lại với nhau thành một siêu lục địa mới mang tên Rodinia bao quanh bởi siêu đại dương Mirovoi. 320 triệu năm trước, con quái vật lại xuất hiện ở giữa siêu đại dương, nhưng lần này nó mạnh đến nỗi không chỉ xé rách Rodinia mà kéo hẳn các phần bị xé về hướng ngược lại của trái đất, kết thành siêu lục địa mới là Pangea. 200 triệu năm trước, hút chìm lại tái diễn giữa siêu đại dương, sinh ra 6 châu ngày nay.
Tình cờ, ngay sau nghiên cứu nói trên, 2 nghiên cứu khác lần lượt công bố vào tháng 5 và tháng 6-2019 cho rằng trái đất đã… bắt đầu hút chìm lần nữa
Công trình thứ nhất dẫn đầu bởi  Viện Nghiên cứu Dom Luiz thuộc Đại học Lisbon (Bồ Đào Nha) đã phát hiện vỏ trái đất bị bong tróc ở ngoài khơi đất nước này. Một mảng kiến tạo đang chuyển mình,  kéo khối đất ở Châu Âu lại gần phía Canada.
Nghiên cứu khác từ Trung tâm Tiến hóa và Động lực học Trái đất thuộc Đại học Oslo (Na Uy) thì phát hiện chu trình nước sâu của trái đất đang mất cân bằng rõ rệt: hành tinh của chúng ta liên tục "ăn bớt" một ít nước mỗi năm.
Tuy thứ bị ăn mới chỉ là nước, nhưng các nhà khoa học đã liên hệ nó với lần mất cân bằng chu trình nước sâu lớn nhất xảy ra 200 triệu năm trước: khi siêu lục địa Pangaea bị xé rách bởi hút chìm. Lúc đó, trái đất có nhả ra các phần đại dương nó đã nuốt, tuy nhiên cũng bớt xén không ít khiến mực nước toàn cầu giảm tới 130 mét.
Các nhóm khoa học gia nói trên đều cho rằng những sự kiện nói trên có thể là bằng chứng cho thấy trái đất lại "rùng mình", chuẩn bị hợp nhất các châu thành Pangea Proxima huyền thoại. Nhưng bạn không nên quá lo nó gây ra điều gì đó trong đời bạn. Vì sự hình thành siêu lục địa là cực chậm. Nếu quả thật Pangea Proxima đang ra đời, nó cũng mất ít nhất 50 triệu năm để thành hình, một thời gian quá dài đối với lịch sử bất kỳ loài nào từng tồn tại trên trái đất.

Anh Thư (Theo Live Science, Ancient Earth Globe, Space)

Ngoài khơi bờ biển Bồ Đào Nha, lớp vỏ trái đất đang bong tróc?

10-05-2019 - 09:24 AM | Khoa học

Chia sẻ

(NLĐO)- Ngoài khơi bờ biển Bồ Đào Nha, lớp vỏ trái đất có thể đang bị bong tróc, tách làm hai, một hiện tượng chưa từng thấy trước đây.

• "Trái đất ma quái": 10 phát hiện khó tin năm 2018

• Trái đất "giấu kỹ" hàng ngàn tỉ tấn kim cương

• Trái đất từng là hành tinh màu hồng tươi

Những hoạt động địa chất bất thường ở Đồng bằng vực thẳm Horseshoe, ngoài khơi bờ biển Bồ Đào Nha đã khiến các nhà địa chất bối rối vì hoạt động địa chấn của nó. Nghiên cứu mới của nhà địa chất biển João Duarte, Viện Nghiên cứu Dom Luiz thuộc Đại học Lisbon (Bồ Đào Nha), đã đưa ra kết luận giật mình: trái đất đang bong tróc.

Cấu tạo trái đất - ảnh: Shutterstock

Nhóm nghiên cứu của nhà khoa học João Duarte đã tạo nên một mô hình máy tính từ các dữ liệu mà họ đã thu thập được ở Horseshoe. Kết quả cho thấy một mảng kiến tạo ở Đại Tây Dương đang chuyển mình, có thể khiến đại dương này nhỏ lại đồng thời kéo khối đất ở châu Âu lại gần Canada thật chậm chạp.
Nhóm nghiên cứu tin rằng quá trình bong tróc bắt đầu bởi sự xâm nhập của nước biển vào bề mặt các tấm đáy đại dương, tạo phản ứng với các tảng đá để hình thành một khoáng chất màu xanh lá cây. Quá trình này gọi là serpentinization, sẽ làm suy yếu dần lớp dưới cùng của tấm đáy đại dương và khiến nó bị bong ra.

Sơ đồ khu vực vỏ trái đất bị bong tróc - ảnh do nhóm nghiên cứu cung cấp

Đây là lần đầu tiên một mô hình mô tả được trực tiếp quá trình vỏ trái đất "bong tróc", tức một phần đáy của mảng kiến tạo bị bong ra khỏi phần đỉnh và có thể khởi động một khu vực "hút chìm".
Hiện tượng hút chìm đã từng xảy ra vài lần trong lịch sử trái đất, khiến các lục địa trái đất nhiều lần hợp thành siêu lục địa trước khi một lần nữa phân rã do những hoạt động kiến tạo mảng mới.
Có thể hình dung rằng ở giữa một đại dương lớn, trái đất mọc ra một chiếc miệng khổng lồ và từ từ nuốt đại dương. Ở một nơi xa xôi phía bên kia lục địa, các mảng khác từ nơi sâu thẳm lại có cơ hội nổi lên. Nơi đại dương bị nuốt, diện tích đại dương dần thu hẹp, các lục địa bị kéo sát lại với nhau và hình thành một siêu lục địa.
Nếu điều đó xảy ra, đó sẽ là sự bắt đầu cho Pangea Proxima, siêu lục địa giả thuyết trong tương lai mà nhiều nhà khoa học đã mô tả trong các nghiên cứu. Tuy nhiên, bạn có thể an tâm bởi đó là một quá trình hết sức chậm chạp. Các nhà khoa học dự đoán Pangea Proxima chỉ hình thành trong 50 triệu năm tới. Ước tính trong lịch sử 4,5 tỉ năm trái đất, các mảng kiến tạo khổng lồ mang trên lưng các lục địa cổ đại đã va chạm 3 lần để hình thành nên siêu lục địa.
Nghiên cứu vừa được trình bày tại Đại hội đồng Liên minh Địa chất châu Âu tổ chức ở Vienna (Áo).

A. Thư (Theo Daily Mail, Live Science)