CÂU CHUYỆN LỊCH SỬ 57/c ( Đường mòn HCM)

(ĐC sưu tầm trên NET)

                                             Trận Đồ Bát Quái Xuyên Rừng Rậm - Phần 3

20/10/2017 Publisher

Gian nan vận chuyển đạn dược trên đường Trường Sơn huyền thoại

Để tiếp tế cho quân dân miền Nam chiến đấu chống quân xâm lược, từng viên đạn, quả pháo đã vượt hàng nghìn kilomet qua tuyến đường Trường Sơn.
Tuy nhiên cuộc hành trình này không hề đơn giản.
Chưa cần xét đến việc Không quân Mỹ ngày đêm bắn phá, rải thảm tuyến đường Trường Sơn để ngăn chặn ý chí thống nhất đất nước của ta, hệ thống giao thông trên đường Trường Sơn lại quá thiếu kiên cố, chủ yếu là đường đất, khiến việc vận tải gặp phải rất nhiều khó khăn.
Mặc dù vào mùa mưa gần như mọi hoạt động vận tải đều sẽ bị giảm thiểu hoặc thậm chí là đình trệ lại vì xe không thể đi được, tuy nhiên vào mùa khô việc di chuyển cũng không hề dễ dàng chút nào.

Vận chuyển đạn dược trên đường Trường Sơn

Chỉ cần một cơn mưa lớn kéo dài độ chục phút, cả tuyến đường đất sẽ biến thành đường bùn lầy ngay lập tức, càng cố đi qua, các loại phương tiện cơ giới sẽ chỉ càng phá nát thêm đoạn đường, tuy nhiên không thể dừng lại được, vẫn phải di chuyển theo đúng lội trình.
Bữa cơm của lính vận tải trên đường chở đạn vào Nam. Nguy hiểm nhất chính là những chiếc xe chở đạn dược, chỉ cần một mồi lửa nhỏ, hoặc thậm chí rung lắc mạnh dẫn đến va chạm cũng có thể biến cả người, xe và hàng thành biển lửa.

Thanh niên xung phong và dân công hỏa tuyến túc trực

Lực lượng Công binh, thanh niên xung phong và dân công hỏa tuyến túc trực trên tuyến đường Trường Sơn là những lực lượng vất vả bậc nhất. Để giữ cho con đường được thông suốt, họ đã phải đánh đổi rất nhiều máu của mình.
Đường mòn Hồ Chí Minh chạy vắt qua khu vực hiểm trở bậc nhất Đông Nam Á với địa hình bị chia cắt mạnh, rất nhiều sông, suối núi đồi, có những con sông chỉ xuất hiện khi phía thượng nguồn cách đó hàng trăm kilomet có mưa lớn, khiến việc di chuyển cực kỳ nguy hiểm khi không ai biết rõ được khi nào nước lũ sẽ kéo về.

Bữa cơm của lính vận tải

Việc di chuyển xe qua suối cũng rất nguy hiểm, ngoài việc nước lũ thượng nguồn có thể đổ xuống bất cứ lúc nào, những đoàn xe vận tải còn gặp phải một điều nguy hiểm nữa đó là máy bay Mỹ có thể phát hiện ra họ từ rất xa do lòng suối nhiều chỗ rộng hàng trăm mét, cực kỳ trống trải không có cây cối che chắn.
Trong nhiều trường hợp, xe tải không thể sử dụng được, sức người sẽ được thay thế, mỗi người vài chục kilogram, vài chục người là có thể vác được 1 tấn hàng di chuyển vài vài chục kilomet mỗi ngày.
Xe đạp thồ, di sản của ta từ thời đánh Điện Biên Phủ cũng được mang ra sử dụng khi cần thiết.

Xe đạp thồ, di sản của ta từ thời đánh Điện Biên Phủ

Tổng cộng trong chiến tranh Việt Nam, đã có hơn 2 vạn kilomet đường Trường Sơn nối miền Bắc vào chi viện cho miền Nam chống Mỹ. Trong đó, có một số tuyến đường đó nằm vắt qua Lào và Campuchia.
Từ cuối những năm 60, Quốc hội Mỹ đã hạn chế các hoạt động của lực lượng quân đội nước này trên lãnh thổ Campuchia và Lào, từ đó tạo điều kiện rất lớn cho phía ta trong việc di chuyển hàng hóa, lương thực và vũ khí từ bắc vào nam.

Đường Trường Sơn - Hồ Chí Minh xưa và nay

(5-1959-5-2009), từng cung đường, từng ngọn núi, dòng sông trên đường Trường Sơn lịch sử đã gắn với biết bao huyền thoại về những người con anh hùng của dân tộc. Những con người “xuyên sơn phá thạch”, “đi không dấu, nấu không khói, nói không tiếng”...

Tính đến năm 1975, hơn 2,5 vạn cán bộ, chiến sĩ, thanh niên xung phong đã ngã xuống để làm nên huyền thoại Trường Sơn với tổng chiều dài gần 20.000 km xuyên xuốt qua ba nước Việt Nam, Lào, Campuchia.

Đường Trường Sơn – Hồ Chí Minh xưa, nay là một kết hợp tuyệt vời lịch sử chói lọi của cuộc đấu tranh giữ nước, giải phóng dân tộc và xây dựng đất nước, kéo những bản làng xa xôi gần lại với đồng bằng và phục vụ thiết thực công cuộc phát triển kinh tế, ổn định đời sống vùng sâu, vùng xa.

Xin giới thiệu đến bạn đọc một số hình ảnh đường Truờng Sơn - Hồ Chí Minh:

Đường Hồ Chí Minh đoạn Hiên, tỉnh Quảng Nam - Ảnh: N.C.T

Đường Hồ Chí Minh uốn lượn trong sương mù trên đỉnh đèo Lò Xo, huyện Đắk Glei, tỉnh Kon Tum - Ảnh: N.C.T

Đường Hồ Chí Minh đoạn A Đớt - A Tép, Huyện A Lưới, tỉnh Thừa Thiên Huế - Ảnh: N.C.T

Một khu tái định cư của người dân tộc trên đường Hồ Chí Minh, tỉnh Kon Tum - Ảnh: N.C.T

Bnướch Thị Ngân (trái, 5 tuổi) và Arắc Thăn (4 tuổi) trường Mẫu giáo Hướng Dương (thôn A Bông, xã Macooih, huyện Đông Giang, Quảng Nam) nằm bên đường Hồ Chí Minh. Thế hệ mới đường huyền thoại này được dạy dỗ, học hành đàng hoàng và mơ ước học để phục vụ đồng bào - Ảnh: Việt Hùng

Đường Hồ Chí Minh xây dựng đã làm thay đổi diện mạo vùng cao Đăkrông (tỉnh Quảng Trị). Cầu treo Đăkrông bắc qua sông Đăkrông chảy từ biên giới Việt Lào về xuôi vốn là một trọng điểm đánh phá ác liệt của địch để ngăn tiếp viện chiến trường miền Nam qua đường Trường Sơn - Ảnh: Việt Hùng

Bến phà Xuân Sơn (huyện Bố Trạch, Quảng Bình) qua sông Son trên đường Hồ Chí Minh hiện được làm bến phà thuyền thăm động Phong Nha – Di sản thiên nhiên thế giới. Bến phà này kia bị địch đánh phá ác liệt nhất những năm 67, 68 của tuyến đường Trường Sơn nhằm ngăn chặn xe, người chi viện chiến trường miền Nam. Ở địa danh này có câu chuyện cảm động, đó là chiến sĩ Võ Thế Chơn dũng cảm lái canô kéo phá làm phương tiện kích nổ bom từ trường do địch thả xuống sông Son. - Ảnh: Việt Hùng

Đường Trường Sơn đoạn qua xã A Nông (huyện Tây Giang, tỉnh Quảng Nam) được xây dựng từ năm 1968-1972 dài 12 km. Đây là một đoạn đường Trường Sơn cũ còn được để lại - Ảnh: Việt Hùng

Đường Trường Sơn đoạn qua xã A Nông (huyện Tây Giang, tỉnh Quảng Nam) được xây dựng từ năm 1968-1972 nay vẫn nguyên vẹn và được các lực lượng sử dụng tuần tra vùng biên giới Việt Lào - Ảnh: Việt Hùng

Anh Ngọc - Chánh văn phòng UBND huyện Tây Giang (trái) giới thiệu cột mốc T2, điểm cuối của đường Trường Sơn bên đất Việt trước khi chạy qua đất Lào với nhà báo Văn Thành Lê (báo Đà Nẵng) - Ảnh: Việt Hùng

Một trong những địa đạo nằm bên đường Trường Sơn (đoạn qua huyện Tây Giang, Quảng Nam nối với Lào) mới được phát hiện. Địa đạo chính xuyên qua một đồi núi dài khoảng 100m và khoảng 5, 6 đường ngách khác. Địa đạo được xác định là Binh trạm 143 của bộ đội Trường Sơn năm xưa dùng để trú ẩn, nghỉ ngơi khi hành quân, vạn chuyển khí tài - Ảnh: Việt Hùng

Năm 2000, Chính phủ quyết định đầu tư mở đường Trường Sơn (cũ) để xây dựng đường Hồ Chí Minh ngày nay. Đầu tiên là tuyến đường từ Quảng Thạch (Thanh Hóa) đến Ngọc Hồi (Kon Tum) dài hơn 1.200km đã hoàn thành và đưa vào sử dụng. Năm 2004, Quốc hội chấp thuận chủ trương xây dựng hoàn chỉnh đường Hồ Chí Minh từ Bắc vào Nam. Con đường sẽ đi qua 30 tỉnh, thành, thành phố, từ Pắc Bó (Cao Bằng) đến mũi Cà Mau với tổng chiều dài toàn tuyến là 3.167km, trong đó tuyến chính phía đông dãy Trường Sơn dài 2.667km, tuyến nhánh phía tây dài 500km. Đường Hồ Chí Minh không những giải quyết vấn đề an ninh quốc phòng, giao thông của dãy Trường Sơn mà còn là đòn bẩy phát triển kinh tế, xã hội các vùng miền núi, đồng bằng có đường chạy qua.

VIỆT HÙNG

Những hình ảnh hiếm về đường Trường Sơn huyền thoại

Đường Trường Sơn hay đường mòn Hồ Chí Minh là mạng lưới giao thông quân sự chiến lược vận chuyển binh lực, lương thực và vũ khí từ miền Bắc chi viện cho chiến trường miền Nam. Người Mỹ ghi nhận, đây là "một trong những thành tựu vĩ đại của nền kỹ thuật quân sự ở thế kỷ 20".

Những giờ cuối cùng của Chiến tranh Việt Nam

Ảnh hiếm về thương binh Mỹ trong Chiến tranh VN

Các loại súng Mỹ dùng trong chiến tranh Việt Nam

Ngày 19/5/1959, Binh đoàn Trường Sơn (Đoàn 559) thành lập, đánh dấu sự khởi đầu của tuyến đường Trường Sơn. Mạng lưới giao thông quân sự này chạy dọc dãy Trường Sơn, từ miền Bắc qua miền Trung, hạ Lào và Campuchia để chi viện cho Quân Giải phóng miền Nam và Quân đội Nhân dân Việt Nam. Vào những năm đầu, việc vận chuyển hàng chi viện được thực hiện bằng hình thức đi bộ, gùi thồ. Trong ảnh là các chiến sĩ của trung đoàn 70 - đơn vị đầu tiên của bộ đội Trường Sơn - đang thồ hàng trên tuyến Tây Trường Sơn tháng 9/1961.

Tuy giữ được bí mật nhưng việc vận chuyển bằng phương pháp thô sơ không đem lại hiệu quả do quãng đường vận tải dài tới 2.000 km. Sau 2 năm như vậy, việc vận tải bắt đầu chuyển sang cơ giới. Trong ảnh, đại đội 128 dân công tỉnh Thái Bình xẻ rừng, mở đường cơ giới.

Mạng lưới đường cơ giới dần được hình thành lẩn khuất giữa núi rừng Trường Sơn tạo điều kiện cho những đoàn xe quân sự vận chuyển lượng lớn binh lực, lương thực và vũ khí từ miền Bắc vào miền Nam. Cũng từ đây, lực lượng quân sự Mỹ ra sức đánh phá hệ thống giao thông này bằng bộ binh và không quân, đường Trường Sơn trở thành tuyến lửa - nơi diễn ra cuộc đấu gan, đấu trí ác liệt giữa hai bên.

Để đánh phá tuyến đường này, quân đội Mỹ lập một hệ thống máy móc điện tử, thường được gọi là hàng rào điện tử McNamara, để hướng dẫn máy bay ném bom. Ngoài ra, chất độc da cam cùng một số loại chất diệt cỏ khác được rải xuống nhiều vùng rừng trên đường Trường Sơn làm trụi lá cây, các dự án tạo mưa và các chất hóa học tạo bùn cũng được Mỹ sử dụng để phá hủy tuyến đường.

Bất chấp bom đạn và chất độc hóa học, những đoàn xe vẫn tiến về miền Nam. Trong ảnh là chiến sĩ của tiểu đoàn công binh 25, binh trạm 31, Bộ tư lệnh 559, đang dẫn đường cho xe quân sự tại ngã ba bắc Siêng Phan đi Xômpêng.

Suốt 16 năm, chiến trường Trường Sơn hứng chịu hơn 4 triệu tấn bom mìn do không quân Mỹ trút xuống. Trên toàn tuyến đường có tới 2.500 trọng điểm đánh phá. Trong ảnh là trọng điểm ngã ba Đồng Lộc (Hà Tĩnh), đoàn xe di chuyển qua khu vực dày đặc hố bom.

Đảm bảo sự thông suốt của hệ thống đường Trường Sơn là các đơn vị công binh, hậu cần, y tế, bộ binh và phòng không, hoạt động trong rừng ngay dưới làn bom Mỹ. Trong ảnh là một trạm y tế, nơi các bác sĩ quân y đang điều trị cho bộ đội.

Các nữ thanh niên xung phong tuổi 20 trên chiến trường đường Trường Sơn. Vai trò của lực lượng thanh niên xung phong trong thời gian này thể hiện rõ hơn bao giờ hết.

Đại tướng Võ Nguyên Giáp (giữa) và trung tướng Đồng Sỹ Nguyên (bên phải) trong chiến dịch đường 9 Nam Lào 1971 - chiến dịch đem lại quyền kiểm soát hoàn toàn trên mặt đất cho Quân đội nhân dân Việt Nam trên chiến trường Trường Sơn. Với sự phát triển của thế trận phòng ngự chủ động, bộ đội Trường Sơn ngày càng làm chủ chiến trường. Với tổng chiều dài hàng chục ngàn km trải dài trên 5 trục dọc, 21 trục ngang... các đoàn xe vận tải có thể dễ dàng xuyên dãy Trường Sơn từ Bắc vào Nam.

Cầu treo bắc qua sông Talê - đường 20, do tiểu đoàn công binh 33 xây dựng. Khi bị không quân Mỹ oanh tạc, cầu được cất giấu tại bờ sông, đến khi yên ắng lại cho dựng lại. Cây cầu tồn tại trong 6 năm, giúp hàng nghìn chuyến xe vượt sông an toàn ra mặt trận.

Đoàn xe vận tải hùng hậu của Quân đội Nhân dân Việt Nam trong chiến dịch Hồ Chí Minh 1975 trên đường Trường Sơn, chiến dịch cuối cùng thống nhất hai miền Nam - Bắc. Ngày 3/6/1976, lời tuyên dương công trạng Bộ đội Trường Sơn của Đảng và Nhà nước ghi: "Từ buổi đầu mới thành lập, chỉ lấy gùi, thồ làm chính, vận chuyển trên những con đường nhỏ, hẹp; từ chỗ chỉ hoạt động theo mùa, phục vụ cho từng chiến dịch, bộ đội Trường Sơn đã đem mồ hôi, xương máu, lòng dũng cảm, trí thông minh và tài thao lược, xây dựng nên tuyến đường chiến lược mang tên Bác Hồ vĩ đại". Theo văn bản lịch sử chính thức của Cơ quan An ninh quốc gia Hoa Kỳ, đường Trường Sơn được coi là "một trong những thành tựu vĩ đại của nền kỹ thuật quân sự ở thế kỷ 20".

Ngày nay, tuyến tây Trường Sơn (địa phận Lào) nhiều nơi đã bị bỏ hoang, một vài điểm được xây dựng trở thành di tích lịch sử. Năm 2000, đường Hồ Chí Minh, con đường xuyên Việt thứ hai sau quốc lộ 1, bắt đầu được xây dựng trên tuyến đông Trường Sơn. Chiếc xe tải ZIL157 của bộ đội Trường Sơn vận chuyển hàng hóa và bộ đội năm xưa cùng hàng nghìn tư liệu, hiện vật về con đường huyền thoại được lưu trữ trong Bảo tàng Đường Hồ Chí Minh tại Km15 - quốc lộ 6, phường Yên Nghĩa, quận Hà Đông, Hà Nội.

Theo VnExpress

Những cung đường Trường Sơn ngày ấy

QĐND - Sự gian khổ, ác liệt và chất độc hóa học của chiến tranh đã làm người lính lái xe quả cảm năm xưa giờ đau ốm triền miên và ông luôn khiêm tốn mỗi khi ai đó hỏi về thành tích cá nhân mình...

Năm 1965, 21 tuổi, chàng thanh niên dân tộc Tày Hà Văn Vấn cùng với lứa trai làng lên đường vào Nam chiến đấu. Anh được học lái xe 3 tháng ở Trung đoàn xe 265 trước khi trở thành lính lái xe Trường Sơn. Đường 9-Khe Sanh sang Lào là cung đường mà anh Vấn và đồng đội lái xe vận chuyển vũ khí, đạn dược, lương thực và thuốc men cho chiến trường. Chiến tranh gian khổ, ác liệt, lương thực nhiều lúc không đủ, phải ăn măng rừng thay cơm, thiếu thốn đủ bề, nhưng những khó khăn ấy chỉ làm cho tinh thần người lính lái xe Hà Văn Vấn thêm vững vàng để rèn luyện mình trở thành người lái xe can trường trên những cung đường hiểm nguy.
Cựu chiến binh Hà Văn Vấn nhớ lại một kỷ niệm đau thương mà ông không sao quên được. Đó là một đêm rạng sáng năm 1968, chiếc xe của ông chở 7 thương binh và một y tá, chạy về gần đến đơn vị thì xe trúng bom bi. 8 người trên xe hy sinh, mình ông may mắn thoát chết. Cũng thời điểm ấy, em trai ruột của ông Vấn là Hà Văn Tý cũng là lính vận tải hy sinh ở chiến trường miền Nam. Sự mất mát đau thương càng rèn luyện cho người lái xe Hà Văn Vấn lòng căm thù giặc và ý chí chiến đấu, hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ được giao.

Anh hùng LLVT nhân dân Hà Văn Vấn. 

Những năm 1967-1970 là giai đoạn địch đánh phá ác liệt trên các tuyến vận tải. Trong bom đạn của kẻ thù, lái xe Hà Văn Vấn liên tục vượt cung, vượt chặng, vượt kế hoạch, dũng cảm cứu xe, cứu hàng, chuyển gần 1.500 tấn hàng ra mặt trận. Mỗi tháng lái xe từ 28, thậm chí là 30 đêm, mỗi đêm chạy từ 100 đến 120km. Sau mỗi lần chạy đều bảo dưỡng xe sạch sẽ, cất giấu an toàn, 3 năm xe không hỏng, không mất mát. 4 lần xe bị trúng bom đạn là 4 lần dũng cảm cứu xe, cứu hàng. Hơn 100 lần chữa xe, kéo xe, giấu xe giúp đồng đội rồi mới đi tiếp. Có lúc xe bạn và xe mình đều bị bắn bục lốp, ông đã nhường lốp xe dự phòng của mình cho bạn rồi mới vá lại lốp xe mình để đi tiếp. Ông Vấn được tặng 4 Huân chương Chiến công hạng Ba, 3 lần đạt danh hiệu Chiến sĩ Quyết thắng. Ngày 1-10-1971, chiến sĩ lái xe Hà Văn Vấn được Chủ tịch nước ký tặng danh hiệu Anh hùng LLVT nhân dân. Tôi đến thăm Anh hùng Hà Văn Vấn khi ông đang bị ốm. Những gian khổ, ác liệt và chất độc hóa học của chiến tranh đã làm người lính lái xe quả cảm năm xưa giờ đau ốm triền miên. Các khớp gối, cổ chân cứ trồi ra những cục xương tròn, cứng khiến việc vận động của ông hết sức khó khăn. Thêm nữa, bệnh viêm khớp, thoái hóa khớp làm ông nhức lên tận óc mỗi khi trái gió trở trời. Khiêm tốn, giản dị, ông luôn lắc đầu, xua tay mỗi khi ai đó muốn hỏi về thành tích cá nhân mình. Vợ ông, bà Tạ Thị Rinh vốn là cô giáo cấp 1 trường làng cùng tiếp chuyện chúng tôi. Hai ông bà tổ chức lễ cưới khi ông Vấn được về nghỉ phép năm 1973. Vậy mà mãi đến năm 1981 họ mới có con đầu lòng. Một phần vì ông bà xa nhau biền biệt, cưới xong ông lại vào chiến trường tiếp tục chiến đấu, còn bà ở nhà ngóng đợi tin chồng. Sau đó ông bà còn sinh thêm hai con trai nữa. Giờ, con trai cả của ông bà đang công tác tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn huyện Chợ Mới (Bắc Kạn). Anh thứ hai nối nghiệp cha, nay đã mang quân hàm đại úy, công tác tại Ban CHQS huyện Chợ Mới (Bộ CHQS tỉnh Bắc Kạn). Con trai thứ ba sống cùng ông bà tại xã Nông Hạ, huyện Chợ Mới.
Căn nhà ông Vấn ở giản dị như chính con người ông vậy. Nhà ngay cạnh Quốc lộ 3, hằng ngày ngắm những chiếc xe nối đuôi nhau chạy qua trước nhà, ông Vấn không sao quên được những năm tháng ngồi sau tay lái vượt qua mưa bom bão đạn...
Bài và ảnh: ĐỖ KIM TẬP

Chuyện về những ngày mở đường Trường Sơn huyền thoại

Giao Thông 08/07/2017 16:36 GMT+7 1 liên quan Gốc

Nhân kỷ niệm 100 năm ngày sinh của cố Phó Thủ tướng Phan Trọng Tuệ, Báo Giao thông trân trọng giới thiệu đến bạn đọc một phần hồi ký của ông về mở rộng đường Trường Sơn huyền thoại.

Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Bộ GTVT Phan Trọng Tuệ là sự kết hợp hài hòa của một nhà chính trị và một Tư lệnh kiêm Chính ủy quân đội tài năng

Nguyên Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ GTVT kiêm Tư lệnh và Chính ủy Bộ Tư lệnh 559 Phan Trọng Tuệ là một người cộng sản kiên trung, có nhiều công lao đóng góp vào nhiệm vụ mở rộng đường Trường Sơn của hậu phương lớn chi viện sức người, sức của cho tiền tuyến trong cuộc kháng chiến chống Mỹ.

Nhân kỷ niệm 100 năm ngày sinh của cố Phó Thủ tướng Phan Trọng Tuệ, Báo Giao thông trân trọng giới thiệu đến bạn đọc một phần hồi ký của ông về mở rộng đường Trường Sơn huyền thoại.

Cố Phó Thủ tướng, Bộ trưởng GTVT Phan Trọng Tuệ

Mùa mưa Trường Sơn 1965

Tháng 4/1965, sau khi kết thúc hội nghị của Tổ chức đường sắt quốc tế OSZD tại Hà Nội được mấy hôm, tôi được lệnh triệu tập họp Quân ủy Trung ương. Đồng chí Văn thay mặt Quân ủy phổ biến nhiệm vụ của tôi, do Bộ Chính trị quyết định. Tôi tham gia Quân ủy Trung ương giữ nhiệm vụ Chính ủy, kiêm Tư lệnh Bộ Tư lệnh 559 (tương đương một quân khu).

Sáng qua (6/7), Bộ trưởng Trương Quang Nghĩa dẫn đầu đoàn công tác của Bộ GTVT tới dâng hương tưởng nhớ cố Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Bộ GTVT Phan Trọng Tuệ tại Nhà tưởng niệm ở xã Sài Sơn, huyện Quốc Oai, Hà Nội.

Đồng chí Phan Trọng Tuệ sinh năm 1917 tại huyện Quốc Oai, tỉnh Sơn Tây (nay thuộc TP Hà Nội). Ông là vị tướng đầu tiên nhận nhiệm vụ làm Tư lệnh ngành GTVT và người duy nhất hai lần làm Bộ trưởng GTVT trong khoảng thời gian từ 1961 - 1974 và từ 1976-1981. Với hai lần đảm nhiệm Bộ trưởng, ông đã có 17 năm 7 tháng làm Bộ trưởng GTVT.

Hôm nay (7/7), TP Hà Nội phối hợp với Văn phòng Chính phủ và Bộ GTVT tổ chức lễ kỷ niệm 100 năm ngày sinh cố Phó Thủ tướng, Bộ trưởng GTVT Phan Trọng Tuệ. Đây là dịp để tri ân những đóng góp to lớn của ông trong sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Với trách nhiệm là một sỹ quan quân đội nhân dân kết hợp với cương vị hiện tại là Bộ trưởng Bộ GTVT, tôi có điều kiện huy động mọi lực lượng và tiềm năng của hai bộ, mở rộng đường Trường Sơn. Nhiệm vụ bắt đầu từ mùa mưa năm ấy và trước mắt là phải tăng nhanh khối lượng vận chuyển hàng cấp tốc chi viện cho các chiến trường từ Trị Thiên, Khu 5, Tây Nguyên, Nam bộ...

Đây là nhiệm vụ khó khăn vì tôi đã biết mùa mưa Trường Sơn từ lâu nay vẫn là một cản trở rất lớn, thậm chí còn làm ngưng trệ mọi hoạt động vận tải ngay cả trên các tuyến đường đá của thời Pháp xây dựng. Còn đường đất mùa mưa sình lầy, trơn trượt sẽ cản trở nhiều hơn. Đương nhiên, tôi phải đảm bảo thông suốt giao thông vận tải ở hậu phương với cương vị phụ trách Bộ GTVT, hậu phương trực tiếp của Đoàn 559 là Khu 4. Vì vậy, giao thông ở Khu 4 phải đảm bảo trong mọi tình huống để hợp đồng vận chuyển xây dựng chân hàng cho Đoàn 559, đồng thời phải vận chuyển kịp thời cho lực lượng quân sự bảo vệ cầu đường và nhu cầu thiết yếu của nhân dân để đảm bảo cho sản xuất. Lực lượng phòng không của ta lúc này có hạn và dự phòng cầu phà của ngành Giao thông cũng chưa nhiều. Trong khi đó, địch đánh phá ác liệt và tập trung vào cầu đường, nhà ga. Để đối phó với tình hình ấy, ta đã đề ra và thực hiện khẩu hiệu kiên trì: “Địch phá, ta sửa ta đi”, “Địch lại phá, ta lại sửa ta đi”. Nhưng dẫu sao khẩu hiệu ấy vẫn mang tính bị động. Bộ GTVT chúng tôi đang chuẩn bị khẩn trương tạo ra thế chủ động, nay nhận thêm nhiệm vụ này, việc phối hợp có thuận lợi hơn giữa Bộ Quốc phòng và Đoàn 559 với Bộ GTVT, song rất nặng nề và phạm vi lãnh đạo rất rộng.

* * *

Sau hội nghị Quân ủy, tôi khẩn trương bắt tay ngay vào công việc. Tôi dành nửa ngày để lo giải quyết công việc ở Bộ GTVT, phân công lại các Thứ trưởng, ra các chỉ thị, mệnh lệnh cần thiết để điều động lực lượng cơ giới mạnh trong ngành và cán bộ kỹ thuật cho Đoàn 559 để có thể vào tuyến sớm. Nửa ngày còn lại, tôi làm việc với Bộ Tư lệnh 559, lúc bấy giờ đóng ở Lý Nam Đế. Tôi cùng các đồng chí Võ Bẩm, Vũ Xuân Chiêm làm việc tỷ mỷ với các bộ phận công binh, vận tải, hậu cần, vạch phương án tổ chức mới. Các trạm giao liên gùi thồ được chấn chỉnh tổ chức thành binh trạm. Chia toàn bộ hệ thống đường Trường Sơn thành 3 tuyến. Từng bước mở đường cơ giới vận tải bằng xe ô tô quân sự, phá thế độc tuyến, bắt đầu từ tuyến I. Mỗi tuyến tổ chức một Bộ Tư Lệnh, có lực lượng tương đường sư đoàn với các lực lượng làm đường, công binh, vận tải, giao liên, kho, bộ đội chiến đấu bảo vệ, bộ đội phòng không đánh địch...

Bộ trưởng Trương Quang Nghĩa cùng đoàn công tác thắp hương tưởng nhớ tại mộ phần cố Phó Thủ tướng Phan Trọng Tuệ

Trên đường phía Tây Trường Sơn, để tiếp tục vận chuyển trong mùa mưa lũ, chúng tôi nhất trí việc đầu tiên có tính quyết định là phải thông được xe trên tuyến I từ R đến đường 9 (từ phà Xuân Sơn, phá Tân Ấp Bắc, Quảng Bình đến đường 9 Nam Lào). Đó là, nhiệm vụ trọng tâm số 1 của đường Hồ Chí Minh, vì đầu tuyến là nơi tập kết chân hàng chở từ hậu phương chi viện cho miền Nam qua tuyến II và III, là các tuyến đường 9 Nam Lào tới giáp Tây Nguyên và các đầu đường đi B2. Nếu tuyến I thông thì tuyến sau mới có hàng. Trọng điểm khó khăn của tuyến I là phải tránh túi nước Xiêng Phan trên đường 12 Bắc Trung Lào và tận dụng nó, đồng thời phải thi công một con đường cho xe cơ giới đi được, coi như nhiệm vụ cấp bách để thay thế cho đường 129 từ Bắc Trung Lào đến đường 9 nhỏ hẹp (chúng tôi đặt tên là đường 128).

* * *

Để mở đường 128, bộ đội tăng cường công binh, GTVT huy động công nhân và các lực lượng làm đường cơ giới. Tôi phải điều lực lượng cơ giới mạnh nhất của Bộ đang thi công trên công trường Tây Bắc, cộng với xe máy tốt của các công trường khác hành quân cấp tốc, hạn cuối tháng 4 tại ngã ba Làng Khăng, đầu đường 129 tuyến I. Vì nếu chậm thì túi nước Xiêng Phan sẽ dâng, xe không thể vào được tuyến thi công.

* * *

Để tăng cường lực lượng, tôi huy động thêm các cán bộ kỹ thuật của ngành GTVT vào công trường. Lúc bấy giờ, Viện Thiết kế giao thông là đơn vị có nhiều cán bộ khoa học kỹ thuật nhất. Đồng chí Nguyễn Nam Hải vừa nhận nhiệm vụ quyền Viện trưởng đã lập tức mặc quân phục, khoác ba lô vào chiến trường. Anh em cán bộ và công nhân GTVT đã trải qua mấy tháng chiến đấu chống chiến tranh phá hoại của Mỹ, nên có lệnh là đi, sẵn sàng lên đường làm nhiệm vụ như những chiến sĩ công binh trong quân đội. Được phép của Hội đồng Chính phủ, ngành Giao thông cũng sử dụng một lực lượng thanh niên xung phong rất lớn, rất dũng cảm và sẵn sàng lên đường ngay.

* * *

Để kịp tiến độ, anh em làm bất kể ngày đêm và cuối tháng 4 đã có đủ máy móc thi công, gồm 21 máy xúc, 2 máy khoan, 2 máy ép hơi, 2 công trình xa và 1 cần cẩu đã phát huy hiệu quả lớn. Có ngày làm được 5-6km, một kỷ lục từ trước đến nay. Đội cầu 4 của Bộ GTVT có 10 kỹ sư và 156 công nhân phụ trách làm cầu phà cho đường 050 và 12 vì do trời mưa, phát thêm ngoài dự kiến. Anh em báo cáo đã có đơn vị bộ đội cơ giới vừa vào túc trực sẵn ở đầu đường 128 chờ thông xe. Tin ấy càng động viên, nhắc nhở chúng tôi nỗ lực sớm hoàn thành trọng điểm 128, quyết thông xe vào cuối tháng 7.

* * *

Ngoài tuyến này, ta còn nghiên cứu mở rộng thêm nhiều đường vượt Trường Sơn nữa làm cho hệ thống cơ giới cơ động hơn, phân tán sức tàn phá của địch. Anh em gọi đó là chiến dịch căng địch ra mà đánh trên mặt trận GTVT. Quân số của Đoàn 559 có lúc lên đến gần 20 nghìn người, trong đó ngành giao thông đóng góp gần 8.000 người.

Theo lệnh từ tiền tuyến yêu cầu đến tháng 6/1965 phải vận chuyển đến tận S8 số lượng hàng 1.200 tấn, đến B46 là 390 tấn, đến B45 là 600 tấn... Tổng cộng hàng chi viện cho miền Nam khoảng 3.000 tấn. Ngoài ra, phải vận chuyển một khối lượng hàng rất lớn để xây dựng lực lượng và nuôi quân của mình đảm bảo bám trụ trên ba tuyến, đưa khách, quân đoàn, sư đoàn lớn vào mặt trận. Trong khi đó, thời điểm này là mùa mưa Trường Sơn khắc nghiệt, kéo dài.

* * *

Công việc của Bộ Tư lệnh 559 rất nặng nề, phải lo đường mới, sửa đường cũ, tận dụng các đoạn có thể vận chuyển cơ giới để tung lực lượng vào hoạt động, tận dụng các dòng sông, suối để tung thuyền ra vận chuyển như sông Noong - cà - đeng, sông Sê Băng Hiêng, sông Sê Công...

Vấn đề đặt ra là túi nước Xiêng Phan dài gần 30km đang cao khiến tiếp tế khó khăn, không đáp ứng kịp cho tiền tuyến. Phải làm sao để phá thế độc đạo ở hậu phương, ở tuyến lửa, ở khắp các tuyến Đông và Tây Trường Sơn. Sau khi nghiên cứu kỹ, cấp trên quyết định mở tuyến đường từ động Phong Nha, Đông Trường Sơn vượt qua Trường Sơn thọc sâu vào cánh đồng Lùm Bùm phía Tây Trường Sơn, nối với giữa đường 128 và kéo dài xuống đường 9. Con đường này dài khoảng 150km và kiên quyết phải được thông trước mùa mưa năm 1966. Thời gian chỉ còn khoảng 5 tháng nên con đường vừa được thiết kế, vừa khảo sát, vừa thi công với ý chí và quyết tâm cao và được đặt tên là đường 20.

* * *

Sau đường 20, những năm sau, ngành Giao thông mở những đường tạo chân hàng cho Đoàn 559, như đường 22 tránh Đèo Ngang, đường 21 từ Thạch Hà lên Tân Ấp nối các cửa khẩu của Trường Sơn. Đó là những ngày khẩn trương, sôi nổi và không kém phần căng thẳng.

Sau khi giải quyết cơ bản vấn đề túi nước Xiêng Phan, thông xe đường 128, hàng hóa được chuyển xuống tuyến II qua đường 128 tấp nập. Đường 20 đã được rải quân làm từng đoạn. Về căn bản, tuyến I đã được giải quyết và tận dụng được đường thủy. Các tuyến khác tiếp tục được mở rộng và nối liền các đoạn đường cơ giới, xe có thể lưu thông cả hai mùa mưa và mùa khô.

* * *

Trước tôi, anh Võ Bẩm, Đoàn trưởng Đoàn 559, tiền thân của Bộ Tư lệnh 559 sau này, là người đầu tiên mở đường giao liên đưa khách, có từ thời kháng chiến chống Pháp thành đường gùi thồ đường Hồ Chí Minh, Trường Sơn chiến lược, có đoạn đã cho xe cơ giới nhẹ chạy. Đến thời điểm này, con đường xuyên suốt Trường Sơn đã góp phần chi viện quan trọng cho các chiến trường miền Nam…

Phan Trọng Tuệ

Ghi công những người đầu tiên mở đường Trường Sơn

Đình Hải (Ban Thời sự)-Thứ sáu, ngày 19/05/2017 14:17 GMT+7

VTV.vn - Bộ Quốc phòng và Binh đoàn 12 đã tổ chức lễ truy tặng danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân cho những người đầu tiên mơ đường Trường Sơn.

• Bộ đội giúp dân khắc phục hậu quả lốc xoáy
• Bộ đội biên phòng ra quân làm sạch biển
• Bộ đội biên phòng Sóc Trăng hỗ trợ bò cho hộ Khmer nghèo

Nhân kỷ niệm 58 năm Ngày truyền thống Bộ đội Trường Sơn, sáng nay (19/5), Bộ Quốc phòng và Binh đoàn 12 đã tổ chức lễ truy tặng danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân cho Thiếu tướng Võ Bẩm và Đại tá Lê Xy. Đây là những  người đầu tiên được Bác Hồ giao nhiệm vụ mở đường Trường Sơn huyền thoại chi viện cho chiến trường miền Nam, góp phần thống nhất đất nước.
Cách đây 58 năm, Bác Hồ đã giao nhiệm vụ cho Thượng tá Võ Bẩm thành lập "Đoàn Công tác quân sự đặc biệt" để mở đường Trường Sơn. Bộ đội Trường Sơn đã làm nên đường Hồ Chí Minh huyền thoại, vừa chiến đấu, vừa mở đường, vận chuyển hàng quân sự nhanh chóng đưa bộ đội và hàng chục nghìn tấn vũ khí, đạn dược, thuốc men chi viện cho chiến trường miền Nam. Kế thừa truyền thống của Bộ đội Trường Sơn, ngày nay Binh đoàn 12, Tổng công ty xây dựng Trường Sơn tiếp tục thực hiện nhiệm vụ dự bị chiến lược động viên, tham gia xây dựng nhiều công trình cầu đường giao thông, góp phần quan trọng vào phát triển kinh tế đất nước.