CÂU CHUYỆN LỊCH SỬ 56/c (Hai vĩ tuyến)
(ĐC sưu tầm trên NET)
Bến sông chờ - ngọc sơn
Hồ sơ DMZ - Phần 3
(An Ninh Quốc Phòng) - Cuộc
đối đầu không tiếng súng nhưng vô cùng quyết liệt tại vĩ tuyến 17 đầu
thập niên 1960 đã được tạp chí LIFE ghi lại qua những hình ảnh đặc sắc.
Khu phi quân sự vĩ tuyến 17 (V-DMZ) được
lập ra theo Hiệp định Genève về Đông Dương năm 1954, với vai trò một
giới tuyến quân sự tạm thời ngăn cắt vùng tập kết giữa một bên là các
lực lượng của Việt Nam Dân chủ Cộng hòa với quân đội Pháp và các lực
lượng đồng minh.
PHẦN 1:
Ảnh:
Cầu Hiền Lương và sông Bến Hải nằm trên vĩ tuyến 17 - biểu tượng của sự
chia cắt hai miền trong quá khứ, nhìn từ một tòa nhà nằm ở bờ Nam,
1966.
Dự
kiến, đường giới tuyến tạm thời sẽ bị xóa bỏ sau cuộc tổng tuyển cử 2
năm sau đó. Tuy vậy, nó thực tế trở thành một biên giới chia cắt Việt
Nam suốt thời gian chiến tranh. Ảnh: Đầu cầu phía Nam của cầu Hiền
Lương, 1966.
Sự
ra đời của Khu phi quân sự vĩ tuyến 17 là kết quả của một cuộc đấu trí
dai dẳng giữa Việt Nam Dân chủ cộng hòa và Pháp. Ảnh: Các công trình của
miền Bắc ở đầu phía Bắc cầu Hiền Lương, 1966.
Ban
đầu, Việt Nam Dân chủ cộng hòa đề xuất vĩ tuyến 13, trong khi Pháp đòi
lấy vĩ tuyến 19 làm Khu phi quân sự. Sau nhiều vòng đàm phán gay go, vĩ
tuyến 17 được cả hai bên chấp nhận. Ảnh: Đồn công an của Việt Nam dân
chủ cộng hòa tại đầu cầu phía Bắc.
Nằm
trên vĩ tuyến 17, sự ngẫu nhiên của vị trí địa lý đã khiến cầu Hiền
Lương đi vào lịch sử. Cây cầu này được xây dựng năm 1952, đến năm 1967
thì bị bom Mỹ đánh sập. Ảnh: Một chiến sĩ Giải phóng đứng ở đầu Bắc của
cầu Hiền Lương, năm 1966.
Ở
hai đầu cầu là cuộc đối đầu không tiếng súng nhưng vô cùng khốc liệt,
diễn ra dưới nhiều hình thức khác nhau. Đầu tiên có thể kể đến là "đấu
loa": Sử dụng những dàn loa công suất lớn bố trí dọc theo giới tuyến để
phát đi những thông điệp chính trị nhắm vào phía bên kia.
Không
ồn ã nhưng, vô cùng quyết liệt là cuộc "đấu cờ". Từ năm 1954-1967, giữa
hai đầu cầu Hiền Lươngđã có cuộc "chạy đua" về chiều cao của cột cờ,
với những cuộc rượt đuổi gay cấn. Việt nam Dân chủ cộng hòa đã chiến
thắng với cột cờ có chiều cao 38,6m - cao nhất trong lịch sử tồn tại của
Khu phi quân sự vĩ tuyến 17, được dựng năm 1962.
Mỹ
và chính quyền Sài Gòn đã tìm mọi cách phá hoại cột cờ của Việt Nam Dân
chủ cộng hòa. Cuộc không kích quy mô lớn vào ngày 2/8/1967 đã làm cột
cờ bị gãy. Đêm hôm sau, các chiến sĩ Giải phóng đã đưa bộc phá sang đánh
sập cột cờ ở bờ Nam. Từ đó đến hết chiến tranh, Việt Nam Dân chủ Cộng
hòa đã thêm 11 lần dựng cờ bằng gỗ cao 12 - 18m, 42 lần lá cờ bị bom đạn
phá hỏng.
"Cuộc
chiến màu sắc" là một diễn biến kịch tính khác, liên quan trực tiếp đến
cầu Hiền Lương. Ở đoạn giữa cầu có một vạch trắng kẻ ngang, rộng 1cm
được dùng làm ranh giới. Những người lính của hai phía nhiều khi chỉ
đứng cách nhau vài mét ở hai bên ranh giới này.
Thoạt
đầu Việt Nam Cộng hòa chủ động sơn một nửa cầu phía nam thành màu xanh,
Việt Nam Dân chủ Cộng hòa liền sơn tiếp màu xanh một nửa cầu còn lại.
Sau Việt Nam Cộng hòa lại chuyển sang màu nâu thì Việt Nam Dân chủ Cộng
hòa cũng sơn lại màu nâu...
Cứ
như thế, cầu Hiền Lương luôn thay đổi màu sắc, hễ Việt Nam Cộng hòa sơn
một màu khác đi thì ngay lập tức Việt Nam Dân chủ Cộng hòa liền sơn lại
cho giống. Đây là một cách đấu tranh chính trị nhằm nói lên khát vọng
thống nhất đất nước của những chiến sĩ Giải phóng.
"Đấu
biểu ngữ" cũng là một phần của cuộc chiến tâm lý giữa hai đầu cầu. Vào
năm 1961, biểu ngữ ở cổng chào đầu cầu phía Nam là "Muốn thống nhất lãnh
thổ phải có Tổng thống Ngô Đình Diệm". Trở trêu thay, 2 năm sau đó vị
Tổng thống độc đoán này đã chết thảm trong cuộc đảo chính do người Mỹ
giật dây ở Sài Gòn.
Đối
diện với cổng chào có phần "mong manh" của Sài Gòn là cánh cổng xây
bằng bê tông bề thế và vững chắc của Việt nam Dân chủ cộng hòa.
Thông
điệp của toàn thể nhân dân Việt Nam: "Việt Nam hòa bình, thống nhất,
độc lập, dân chủ và giàu mạnh muôn năm!". Hình ảnh thực hiện năm 1961.
Nếu
bờ Nam sông Bến Hải tràn ngập các biểu ngữ ca ngợi Tổng thống Diệm và
bôi nhọ miền Bắc, thì những biểu ngữ ở miền Bắc tập trung vào việc thể
hiện quyết tâm thống nhất đất nước...
(An Ninh Quốc Phòng) - Khu
phi quân sự vĩ tuyến 17 (V-DMZ) được lập ra theo Hiệp định Genève về
Đông Dương năm 1954, với vai trò một giới tuyến quân sự tạm thời ngăn
cắt vùng tập kết giữa một bên là các lực lượng của Việt Nam Dân chủ Cộng
hòa với quân đội Pháp và các lực lượng đồng minh…
PHẦN 2:
...Hướng đến tương lai của toàn thể dân tộc.
...Hi vọng một biện pháp hòa giải, thống nhất trong hòa bình vào thời điểm chiến tranh chưa bùng nổ ác liệt (1961).
"Nam Bắc một nhà", một sự thật hiển nhiên, bất chấp những thế lực xấu đang tìm cách chia rẽ đất nước.
Chỉ đích danh thủ phạm chính của sự chia rẽ: Đế quốc Mỹ.
Theo
hiệp định Genève, Khu phi quân sự vĩ tuyến 17 sẽ nằm dưới sự giám sát
của các nhân viên quốc tế, hai bên đều không được gây nên bất cứ một
hành động xung đột nào trong DMZ, hoặc từ trong DMZ ra, hoặc từ ngoài
vào DMZ và phải tránh mọi thái độ hay hoạt động có thể đưa đến xung đột.
Trong
những năm 1960, Mỹ và chính quyền Ngô Đình Diệm không tôn trọng hiệp
định Genève, ra sức khiêu khích, gây chiến với lực lượng Việt Nam dân
chủ cộng hòa bảo vệ khu vực giới tuyến. Ảnh: Xe tải chở quân đội Sài Gòn
hướng về gần vĩ tuyến 17, 1966.
Quân đội Sài Gòn tập kết gần vĩ tuyến 17 với các vũ khí hạng nặng.
Trại lính của quân đội Sài Gòn gần vùng giới tuyến thuộc tỉnh Quảng Trị
Dù hết sức nỗ lực ngăn chặn, chính quyền Sài Gòn vẫn không thể cản được ý chí thống nhất đất nước củaViệt Nam Dân chủ cộng hòa.
Đó là lý do khiến sự tồn tại của Khu phi quân sự vĩ tuyến 17 và cầu Hiền Lương chỉ kéo dài đến năm 1967.
Tháng
10/1967, trước áp lực của Quân đội Giải phóng, Mỹ và chính quyền Sài
Gòn đơn phương xóa bỏ đường giới tuyến quân sự tạm thời tại vĩ tuyến 17.
Cầu Hiền Lương đã bị máy bay Mỹ đánh sập thời gian này.
Tình
trạng ngừng bắn tại vĩ tuyến 17 chấm dứt. Sau nhiều cuộc giằng co, từ
tháng 6 năm 1969 cho đến 1975, khu vực này nằm dưới sự kiểm soát của
quân lực lượng Giải phóng. Ảnh: Con đường phía Nam cầu Hiền Lương, 1966.
Vĩ
tuyến 17 đã trở thành biểu tượng oanh liệt về cuộc đấu tranh giành tự
do, thống nhất tổ quốc mà nhân Việt Nam đã kiên cường tiến hành trong
một giai đoạn lịch sử đặc biệt.
Đạo
diễn nổi tiếng người Thụy Điển Gerald Evans nhận xét: "Vĩ tuyến 17 là
nơi trưng bày sự man rợ đến tột cùng của đế quốc Mỹ và lòng dũng cảm đến
mức thần thánh của nhân dân Việt Nam". Ảnh: Một khoảnh khắc bình yên
hiếm hoi tại vĩ tuyến 17, 1966.
Nhận xét
Đăng nhận xét