CÂU CHUYỆN KHOA HỌC 137

(ĐC sưu tầm trên NET)

 

Khoa học vũ trụ - Hố đen vũ trụ Quái vật của dãy ngân hà

“Thiên hà quái vật” ẩn giấu bên cạnh Trái Đất có thể mở khóa bí mật của vũ trụ

Dân trí Các nhà thiên văn học tại Đại học Arizona đã tình cờ phát hiện vũ trụ Yeti, cách chúng ta 12,5 tỷ năm ánh sáng bằng cách sử dụng kính viễn vọng công nghệ cao ở sa mạc Atacama của Chile.

Một nghiên cứu được công bố trên tạp chí Vật lý thiên văn cho thấy thiên hà cổ xưa của người Hồi giáo tạo ra những ngôi sao với tốc độ nhanh gấp 100 lần so với thiên hà của chúng ta.

Nhấn để phóng to ảnh

Các nhà thiên văn học tin rằng các ngôi sao hình thành bên trong một thiên hà trẻ hơn gần đó đã tạo ra một đám mây bụi ấm che khuất việc tạo ra quái vật này.

Tiến sĩ Christina Williams, tác giả chính của bài báo, cho biết: “Khi tôi thấy thiên hà này là vô hình tại bất kỳ bước sóng nào, tôi đã thực sự vui mừng vì điều đó có nghĩa rằng có lẽ nó thực sự xa và bị ẩn bởi những đám mây bụi."

Cô và nhóm cộng đồng khoa học của mình thường coi những thiên hà này như điều hiển nhiên ".Cô đã sử dụng kính viễn vọng ALMA ở sa mạc miền bắc Chile để nhìn rõ bầu trời ở độ cao 5000m so với mực nước biển.

Tiến sĩ Williams nhận thấy một đốm sáng mờ nhạt thực chất là một tín hiệu được cho là đã truyền 12,5 tỷ ánh sáng để đến Trái đất. Điều đó có nghĩa là nó có thể giúp các nhà khoa học có một cái nhìn về vũ trụ ở thời kỳ sơ khai.

Nhà thiên văn học người Úc Ivo Labbe, đồng tác giả của nghiên cứu cho biết: "Chúng tôi đã phát hiện thiên hà thực sự là một quái vật khổng lồ với nhiều ngôi sao như dải ngân hà của chúng ta, luôn tạo thành những ngôi sao mới với tốc độ gấp 100 lần dải ngân hà Milky Way.

Tiến sĩ Williams cũng nhận định:"Các quan sát cho nghiên cứu hiện tại được thực hiện trên một phần nhỏ của bầu trời ( chưa đến 1% diện tích mặt trăng tròn).Giống như Yeti, việc tìm thấy dấu chân của sinh vật thần thoại trong một dải đất hoang nhỏ bé sẽ là dấu hiệu của sự may mắn hoặc là dấu hiệu cho thấy quái vật đang ẩn nấp ở khắp mọi nơi”.

Kim Quyền

Theo The Sun

Các bác sĩ dùng chất phóng xạ để phát hiện tế bào ung thư như thế nào?

Chia sẻ

Dân trí Bằng cách bơm một lượng chất phóng xạ rất nhỏ vào cơ thể, các bác sĩ có thể chẩn đoán sự hiện diện của tế bào ung thư, thông qua một kỹ thuật chụp cắt lớp Positron!

Tổng quan về chụp cắt lớp Positron
Chụp cắt lớp Positron (PET: Positron Emission Tomography) là phương pháp dùng chất phóng xạ liều nhỏ để ghi hình các vùng có tốc độ chuyển hóa cao, cung cấp thông tin về chức năng của các cơ quan trong cơ thể. Một trong những ứng dụng nổi bật nhất của PET chính là phát hiện ung thư.

Nhấn để phóng to ảnh

Thông thường, trong các bệnh viện có năng lực thực hiện PET sẽ được trang bị kèm loại máy gia tốc hạt có tên gọi là Cyclotron. Cyclotron có khả năng tạo ra đồng vị phóng xạ (thường là Flo-18) cần cho việc đánh dấu trong kỹ thuật PET. Một điểm đặc biệt là đồng vị phóng xạ được tạo ra sẽ biến mất chỉ trong vào vài tiếng, do sự phân rã phóng xạ. Do đó, quá trình sản xuất đồng vị phóng xạ bắt buộc phải thực hiện trong một khoảng thời gian giới hạn, trước khi tiến hành Chụp cắt lớp Positron.

Nhấn để phóng to ảnh

Đồng vị phóng xạ được tạo ra từ Cyclotron được dùng để làm gì?
Flo-18 sau khi tạo ra sẽ được liên kết với các loại phân tử khác nhau, bằng một loạt các phản ứng hóa học, để tạo ra các sản phẩm phóng xạ riêng biệt, phụ thuộc vào những gì mà bác sĩ muốn quan sát thông qua PET.

Nhấn để phóng to ảnh

Đối với bệnh ung thư, FDG (một dạng phóng xạ của đường Glucose) là một chất đánh dấu khá phổ biến, bởi căn bệnh này có thể phát hiện thông qua tốc độ tiêu hóa Glucose của tế bào.
Chất phóng xạ sẽ hoạt động thế nào khi được bơm vào cơ thể bệnh nhân?
Khi một liều nhỏ chất phóng xạ, trong trường hợp này là FDG, được bơm vào cơ thể bệnh nhân, nó sẽ được hệ tuần hoàn đưa đi khắp cơ thể, trong quá trình di chuyển FDG sẽ bị các mục tiêu (có thể là protein ở não hoặc tế bào ung thư) hấp thụ một lượng lớn, chỉ sau vài phút, phần không bị hấp thụ đương nhiên sẽ bị đẩy ra khỏi hệ tuần hoàn. Với khả năng phát hiện FDG, máy PET cho phép nhìn thấy những điểm tập trung chất đánh dấu phóng xạ trong cơ thể, thông qua bức xạ phát ra trong quá trình FDG phân ra, đồng nghĩa với việc phát hiện được thứ đã hấp thụ nó.

Nhấn để phóng to ảnh

 Sự kết hợp giữa đầu dò phóng xạ và phần mềm xử lý giữ liệu, cho phép máy PET xây dựng bản đồ 3D về sự phân bố của chất đánh dấu trong cơ thể, làm căn cứ để các bác sĩ chuẩn đoán bệnh ung thư.

Nhấn để phóng to ảnh

Với cơ chế hoạt động này, máy PET còn có thể phát hiện ra sự di căn của ung thư; chẩn đóan bệnh Alzheimer. Thậm chí, tiềm năng ứng dụng của máy PET còn có thể vươn xa hơn rất nhiều, bởi các chất đánh dấu mới để phục vụ cho nhiều mục đích khác vẫn không ngừng được nghiên cứu.
Tác dụng phụ của việc sử dụng máy PET để chẩn đoán ung thư
Việc sử dụng chất phóng xạ để bơm vào cơ thể trong kỹ thuật chẩn đoán này đương nhiên cũng sẽ có một vài tác động nhất định đến sức khỏe nhưng vẫn ở mức chấp nhận được, bởi hàm lượng phóng xạ ở đây là rất nhỏ. Để dễ hình dung, mỗi lần chụp PET tương đương với lượng phóng xạ mà bạn tiếp xúc trong 2-3 năm, với các nguồn phóng xạ luôn có sẵn trong tự nhiên, điển hình như khí Radon, hoặc tương đương với lượng bức xạ vũ trụ mà một phi công bị phơi nhiễm sau khi thực hiện 20-30 chuyến bay xuyên Đại Tây Dương. 
Minh NhậtTheo TE

Thảm họa trồi lên từ lòng đất: Phát hiện kinh ngạc của giới khoa học, đó là gì?

Trang Ly | 31/10/2019 21:00

Hình ảnh minh họa về các yếu tố tạo nên sự sống.

Đi sâu vào nghiên cứu lòng đất là cách các nhà khoa học cố gắng 'bắt bệnh' cho Trái Đất chúng ta.

• Sự thật về bằng chứng sự sống trên sao Hỏa: NASA giấu nhẹm suốt 43 năm?  
• Chất độc mạnh nhất hành tinh: 1 gram giết chết hơn 1 triệu người!  
• Bí ẩn chấn động nước Mỹ: 8 thập kỷ chôn vùi trong bóng tối nay có lời giải?  

Theo webisite Askabiologist thuộc Đại học bang Arizona (Mỹ), nếu như Oxy chiếm hơn 65% khối lượng cơ thể người thì Carbon chiếm 18,5%.

Cùng với Oxy, Carbon được xem là nguyên tố của sự sống bởi chúng tạo nên những hợp chất thiết yếu cho sự sống, gồm Carbohydrate, Lipid (chất béo), Protein (chất đạm) và Axit Nucleic (tạo nên DNA và RNA).

96% cơ thể người được hợp thành từ 4 nguyên tố chính: Oxy, Carbon, Hydro và Nitơ. Nguồn: Askabiologist/Đại học bang Arizona (Mỹ)

Tất cả các nguyên tố này (Oxy, Carbon, Hydro, Nitơ...) đều có trong nguồn thực phẩm chúng ta ăn hàng ngày. Chúng còn có trong đại dương, đá và các dạng sống khác. Riêng Carbon - nguyên tố sinh ra từ vụ nổ của các ngôi sao - rất cần thiết cho mọi dạng sống và do đó không ngạc nhiên khi 90% lượng Carbon trên Trái Đất nằm dưới lòng đất.

Thậm chí, National Geographic còn chỉ ra rằng, tổng lượng Carbon của vi khuẩn và vi sinh vật phát triển mạnh mẽ ở sâu dưới lòng đất còn nhiều gấp 700 lần so với tổng lượng Carbon bên trong cơ thể của 7,7 tỷ người đang sinh sống trên thế giới hiện nay.

Một trong những hệ sinh thái lớn nhất hành tinh nằm sâu bên dưới mặt đất là một trong những khám phá từ dự án Deep Carbon Observatory (DCO) kéo dài hàng thập kỷ. DCO quy tụ 1.200 chuyên gia, nhà nghiên cứu quốc tế từ 55 quốc gia với mục tiêu khám phá hoạt động sống sâu trong lòng đất của Trái Đất.

"Đến nay, chúng ta đã vỡ ra nhiều điều cơ bản về hành tinh của chúng ta từ hệ thống sinh quyển và không gian địa lý của Trái Đất. Đây là một hệ thống phức tạp và có mối liên kết chặt chẽ với nhau." Giám đốc điều hành DCO Robert Hazen thuộc Viện Khoa học Carnegie (Mỹ) cho biết.

Trong thập kỷ qua, DCO đã khởi động 268 dự án và thực hiện 1.400 nghiên cứu. National Geographic đã điểm lại những nét nổi bật đáng kinh ngạc về sự sống dưới lòng đất; vai trò của nó trong buổi đầu sơ khai của Trái Đất; đồng thời đưa ra cảnh báo cho Trái Đất tương lai.

Carbon từ thực vật và động vật đi sâu vào lòng đất thông qua quá trình hút chìm, một quá trình khi các mảng đại dương chìm xuống dưới các mảng lục địa qua hàng trăm triệu năm.

Sau khi chìm xuống lòng đất ở các độ sâu khác nhau, Carbon lại trở lại mặt đất dưới dạng kim cương, đá, khí thải CO2 phun ra từ núi lửa...

Một trong 31 khoáng chất chứa Carbon mới được DCO phát hiện tại Chile. Ảnh: JOY DESOR, MINERALANALYTIK ANALYTICAL SERVICES

Nói cách khác, giống như chúng ta, Trái Đất liên tục 'ăn' và 'thải' ra Carbon, thường ở dạng Carbon dioxide (CO2). Tuy nhiên, chu trình Carbon tự nhiên và ổn định này đã bị gián đoạn dưới sự can thiệp của bàn tay con người.

Chúng ta ép Carbon trở lại mặt đất bằng cách đào lên và đốt lượng lớn Hydrocarbon: Dầu, khí và than. Đồng thời, việc chặt phá rừng, xây dựng thành phố và đường xá... đã làm suy yếu khả năng 'ăn' Carbon của chính hành tinh chúng ta.

Sự gián đoạn của chu trình Carbon đã gây ra thứ mà chúng ta gọi là cuộc khủng hoảng khí hậu. Biến đổi khí hậu gây ra mối đe dọa hiện sinh đối với nhân loại, không phải tương lai xa mà là ở ngay một hoặc hai thế hệ tiếp theo.

Các hoạt động sống của con người đã phần nào gây nên cuộc khủng hoảng khí hậu. Ảnh minh họa.

Trong 20 đến 40 năm tới, khí thải CO2 từ nhiên liệu hóa thạch phải được loại bỏ và một lượng lớn CO2 đã có trong khí quyển cần phải được 'lọc sạch' để ngăn chặn mức độ gia tăng nóng lên toàn cầu đang rất nguy hiểm này, Robert Hazen nhận định.

Dự án DCO cũng thúc đẩy sự lạc quan về khả năng sự sống tồn tại ngoài hành tinh.

Theo phân tích của các nhà khoa học, kim cương nguyên chất được làm từ Carbon, nhưng hầu hết đều chứa các tạp chất nhỏ. Đối với các nhà nghiên cứu, các tạp chất này là vô giá. Các tạp chất này còn gọi là thể vùi, đã tiết lộ về khí Mêtan 'phi sinh học' - một nguồn năng lượng cho sự sống ở sâu lòng đất.

Khi nước gặp khoáng vật Olivin, dưới áp lực mạnh, Olivin biến thành một khoáng chất khác là Serpentin (khoáng vật tạo đá phổ biến) đồng thời sinh ra khí Mêtan 'phi sinh học'.

Việc vi sinh vật và vi khuẩn sâu dưới lòng đất có thể sử dụng năng lượng hóa học [từ quá trình đá dưới nhiệt độ cực cao và áp lực cực mạnh sinh ra khí Mêtan 'phi sinh học'] trên Trái Đất thì quá trình tương tự cũng có thể xảy ra ở hành tinh khác ngoài Trái Đất. Bởi Olivin cũng được tìm thấy trong thiên thạch, trên Mặt Trăng, sao Hỏa.

Sự sống nguyên thủy có thể bắt nguồn và phát triển trong lòng đất. Ảnh: Gaetan Borgonie/SMITHSONIAN MAGAZINE

Phát hiện này cũng cho ra đời đề xuất rằng sự sống nguyên thủy có thể bắt nguồn và phát triển trong lòng đất chứ không phải ở đại dương như nhiều học giả tin tưởng.

• Cho tên lửa đâm vào Mặt Trăng với tốc độ 9.000 km/h, NASA thu được 'kho báu' không một ai có

Kim cương cũng cung cấp cho các nhà nghiên cứu DCO bằng chứng rằng, sâu bên dưới lòng đất có nhiều nước hơn chúng ta tưởng. Chúng chủ yếu bị khóa trong cách tinh thể khoáng chất dưới dạng ion chứ không phải là nước lỏng trong các đại dương, sông hồ trên mặt đất. Cũng như Carbon, việc hút chìm các mảng lớn của lục địa và đại dương được cho là đã đưa nước vào sâu trong lòng Trái Đất - Jesse Ausubel - Giám đốc và Chuyên viên Nghiên cứu Cao cấp của Chương trình vì Môi trường, Con người thuộc Đại học Rockefeller (Mỹ) kiêm cựu Phó chủ tịch chương trình tại Quỹ Alfred P. Sloan (Mỹ) cho biết.

Các dự án DCO giám sát khí phát ra từ núi lửa dẫn đến phát hiện lần đầu tiên về sự thay đổi tỷ lệ phát thải CO2 so với Sulfur dioxide (SO2) trước khi các núi lửa ở Costa Rica phun trào, đưa ra hệ thống cảnh báo sớm tiềm năng.

Tiến sĩ Sami Mikhail thuộc Đại học St. Andrew (Anh) cho biết, lâu nay có một lý thuyết cho rằng tỷ lệ khí có thể thay đổi trước khi núi lửa phun trào, nhưng phát hiện của DCO cho phép chúng tôi phải tìm hiểu và nghiên cứu sâu hơn nữa.

Một số núi lửa gần các khu vực đông dân cư, bao gồm núi lửa tầng Tungurahua (mệnh danh là 'Họng Lửa' của Ecuador); núi lửa còn hoạt động cao nhất châu Âu Etna ở Italia); và núi lửa tầng Soufriere Hills ở Montserrat (vùng biển Caribe) hiện đang được theo dõi sát sao.

'Họng Lửa' Tungurahua của Ecuador. Ảnh: Quasarex

• Sự thật về bằng chứng sự sống trên sao Hỏa: NASA giấu nhẹm suốt 43 năm?

• Chất độc mạnh nhất hành tinh: 1 gram giết chết hơn 1 triệu người!

Ba núi lửa lớn này cùng nhiều núi lửa còn hoạt động khác trên Trái Đất là những nguồn phát thải khí CO2 ra khí quyển. Nhiều nhà khí hậu vẫn đổ lỗi cho núi lửa là nguồn phát thải khí nhà kính, tăng tốc cho quá trình nóng lên toàn cầu. Tuy nhiên, lượng CO2 tự nhiên này vẫn là một phần rất nhỏ so với việc con người đốt nhiên liệu hóa thạch.

Trái Đất thế kỷ 21 đang đối mặt với rất nhiều vấn đề liên quan đến khí hậu, môi trường. Việc khai thác tài nguyên bừa bãi, đốt phá rừng, đốt nhiên liệu hóa thạch, đô thị thay thế cây xanh, rác thải nhựa tràn lan... đang là vấn đề nhức nhối sinh ra từ chính hoạt động của con người.

Thay vì đổ lỗi cho nhau và đổ lỗi cho tự nhiên thì con người nên hành động để thay đổi và để cứu lấy chính mình.

Bài viết sử dụng nguồn: Nationalgeographic, Askabiologist.asu.edu

* Đọc bài cùng tác giả Trang Ly tại đây.

Sự thật về bằng chứng sự sống trên sao Hỏa: NASA giấu nhẹm suốt 43 năm?

theo Helino