CÂU CHUYỆN TÌNH BÁO 173

(ĐC sưu tầm trên NET)

Kỳ 1:

Chân dung điệp viên đào hoa giúp Liên Xô đánh bại phát xít Đức

Thứ 5, 06:32, 05/05/2016

VOV.VN - Một điệp viên Xô viết mang 2 dòng máu Nga và Đức đã lập chiến công lớn trong Thế chiến 2: Thông báo chính xác việc Đức sẽ tấn công Liên Xô.

LTS: Trong Cuộc Chiến tranh Vệ quốc vĩ đại của mình, Liên Xô đã giành chiến thắng không chỉ nhờ vào nhân dân anh hùng và quân đội quả cảm, mà còn cả mạng lưới tình báo hết sức hiệu quả. Nhân kỷ niệm 71 năm Ngày Chiến thắng phát xít Đức, VOV.VN xin giới thiệu với độc giả loạt bài về một điệp viên tầm cỡ của Liên Xô đã có đóng góp lớn vào chiến công chung của Liên Xô trong việc đánh bại chủ nghĩa phát xít.

Vào các năm 1939-1940, Liên Xô đã nhận định phát xít Đức sớm muộn gì cũng sẽ tấn công mình. Nhưng họ không biết chính xác thời điểm. Và ban đầu họ còn phán đoán lầm rằng thời điểm tấn công sẽ chưa đến ngay. Thế nhưng một điệp viên Liên Xô đã phát hiện sớm kế hoạch tấn công của Đức. Đáng tiếc ban đầu ban lãnh đạo Liên Xô không tin vào thông tin do điệp viên đó cung cấp. Và quân đội Xô viết đã thực sự bị bất ngờ và chịu nhiều tổn thất  trong giai đoạn đầu của cuộc chiến chống phát xít Đức.

*****

Richard Sorge vừa quay trở lại Tokyo (Nhật Bản) vào ngày 22/6/1941. Lúc đó anh nghe thấy các cậu bé bán báo trên phố rao tin tức nước Đức đã xâm lược Liên Xô.

Richard Sorge – nguồn cảm hứng cho tác giả Ian Flemming sáng tạo ra nhân vật James Bond trong loạt tiểu thuyết lừng danh của mình. Ảnh: Ullstein Bild.

Sorge vốn là một nhà báo có tiếng của Đức, đồng thời là một người nghiện rượu nặng nổi tiếng với tính trăng hoa. Trước khi nghe được tin tức mới này, anh đang lái ô tô ở vùng nông thôn bên người tình mới nhất của mình - một nhạc công piano xinh đẹp người Đức.

Giờ đây, ngồi tại quán bar trong khách sạn Imperial, anh đắm chìm vào tâm trạng u ám và liên tục nốc rượu.

Anh ta hét to lên và chửi thề bằng tiếng Anh: “Hitler đúng là tên tội phạm. Một kẻ sát nhân. Rồi Stalin sẽ dạy cho gã khốn đó một bài học. Các vị cứ đợi đó!”.

Cả nhân viên người Nhật của quán bar và bạn rượu của Sorge đều không thể làm cho anh bình tâm lại được. Nhấc máy điện thoại đặt tại sảnh, anh quay số cho đại sứ Đức. “Cuộc chiến này nhất định sẽ thất bại đó!” anh ta hét vào tai vị đại sứ [Đức] – một người bạn lâu năm của Sorge.

Sĩ quan tình báo quân đội Liên Xô

Cơn thịnh nộ của Sorge một phần là do anh rất căm ghét chiến tranh. Anh từng phục vụ trong lục quân Đức trong Thế chiến thứ 1 và bị thương nặng. Anh tin rằng cuộc tấn công do Hitler phát động sẽ dẫn tới thảm họa.

Nhưng còn một lý do nữa, quan trọng hơn, khiến Sorge nổi đóa. Đó là vì Richard Sorge, bên cạnh việc là nhà báo Đức, đảng viên Quốc xã, và nhân viên báo chí bán thời gian cho Đại sứ quán Đức, anh còn là một sĩ quan trong cơ quan tình báo quân sự Xô viết (GRU). Sorge chính là điệp viên quan trọng nhất của Liên Xô ở châu Á. Mà chỉ vài tuần trước đó, Moscow đã phớt lờ những cảnh báo mà anh gửi về trung tâm liên quan đến cuộc tấn công sắp tới của Đức!

Bức điện anh gửi về tổng hành dinh GRU vào ngày 1/6 có đoạn: “Cuộc chiến Đức-Xô dự kiến diễn ra bắt đầu vào tầm ngày 15/6 – điều này dựa trên thông tin mà Trung tá Scholl mang từ Berlin đến cho Đại sứ Ott”. Thế nhưng các thượng cấp của Sorge ở Moscow đã phê vào bức điện như sau: “Nghi ngờ. Liệt bức điện này vào nhóm các bức điện mang tính khiêu khích”.

Cảnh báo sớm này của Sorge đã bị lãnh tụ Liên Xô khi đó là Stalin coi là thứ vớ vẩn “đến từ một gã hay vào nhà thổ ở Nhật Bản”.

Cuộc đời chìm nổi của thiên tài quân sự Liên Xô Tukhachevsky

VOV.VN - Nguyên soái Tukhachevsky là một nhà chỉ huy thiên tài, một lý luận gia xuất chúng có đóng góp to lớn vào nền quân sự Liên Xô và thế giới.

Bất chấp điều đó, Sorge vẫn tiếp tục công tác tình báo. Sau khi bị sốc từ cuộc tấn công do Đức thực hiện, Moscow bắt đầu chú ý đến các báo cáo do Sorge gửi về. Trong vài tháng sau đó, các hoạt động tích cực của viên sĩ quan tình báo này đã mang lại các thông tin quý báu giúp Liên Xô chặn đứng cuộc chiến chớp nhoáng của Đức ở cửa ngõ thủ đô Moscow và đảo ngược tình thế chiến tranh Xô-Đức.

Dường như ông trời sinh ra Sorge là để thực hiện vai trò này. Sorge được nhiều người coi là điệp viên quan trọng nhất trong Thế chiến thứ 2.

Richard Sorge chào đời vào năm 1895 ở miền nam nước Nga. Mẹ Sorge là người Nga, còn cha là một kỹ sư Đức. Gia đình Sorge chuyển về Đức một vài năm sau đó. Tại đây cậu bé Sorge được nuôi dưỡng trong môi trường của một gia đình trung-thượng lưu. Thế nhưng gốc gác Nga của Sorge đã ảnh hưởng đến anh ta suốt cuộc đời.

Học giỏi, đẹp trai, đa tình

Năm 1914 Sorge nhập ngũ vào lục quân Đức. Sau đó anh bị thương nặng với di chứng là đi cà nhắc. Trong thời gian dưỡng thương, anh ta đã cưa cẩm (và bị cưa cẩm bởi) một y tá chăm sóc cho mình.

Cô y tá này cùng với cha mình – một thầy thuốc theo chủ nghĩa Marx, đã giác ngộ anh bằng các tư tưởng cấp tiến. Vài năm sau đó, anh dành thời gian chuyên tâm nghiên cứu về kinh tế học và chính trị học, đặc biệt là chủ nghĩa Marx.

Vào cuối cuộc Chiến tranh Thế giới thứ 1, tư tưởng cấp tiến thuộc đủ màu sắc ngập tràn trong đất nước Đức. Trong bối cảnh ấy, Sorge nghiêng dần về phái tả. Anh có được học vị tiến sĩ vào năm 1919. Cùng năm này, anh gia nhập Đảng Cộng sản Đức.

Sorge lao vào hoạt động tuyên truyền cánh tả trong các công nhân mỏ ở Đức. Và đồng thời, anh lại sa vào chuyện tình ái với vợ của một trong các giáo sư từng dạy mình trước đây.

Sorge vừa điển trai vừa toát lên vẻ lôi cuốn khó cưỡng đối với phụ nữ. Cánh đàn ông cũng rất ngưỡng mộ Sorge.

Christiane Gerlach - một người làm nội trợ, đã vướng vào lưới tình của Sorge. Những năm sau này, Gerlach kể lại ấn tượng của mình khi lần đầu thấy Sorge: “Cứ như có một tia sét chạy dọc người tôi vậy. Chỉ trong giây lát, nó xuất hiện rồi cứ theo tôi suốt đến tận bây giờ. Một thứ gì đó thật u mê, khó thoát được...”

Sorge cũng giành được cảm tình của chồng Gerlach – một vị giáo sư đã nhất trí ly dị vợ một cách nhẹ nhàng. Sau đó Sorge và Gerlach kết hôn vào năm 1922. Nhưng cuộc hôn nhân này cũng chỉ kéo dài được vài năm.

Sĩ quan lục quân Đức Eugen Ott năm 1934. Ảnh: Ullstein Bild.

Các tuyên truyền cánh tả của Sorge khiến anh gặp rắc rối với cảnh sát. Năm 1924 anh rời bỏ nước Đức để sang miền đất hứa mới – nước Nga Xô viết. Tại đó, anh gia nhập tổ chức quốc tế mới của những người Xô viết – tổ chức Quốc tế Cộng sản. Anh phụ trách công tác liên lạc với các đảng cộng sản nước ngoài.

Dấu hiệu nhận biết cán bộ tình báo CIA đằng sau vỏ bọc ngoại giao

VOV.VN - Mật vụ KGB đã tỉ mỉ tìm ra các dấu hiệu này và dựa vào đó để “nhổ” hàng loạt điệp viên của cơ quan tình báo CIA (Mỹ) cài cắm ở Liên Xô.

Đến năm 1929, anh trở thành sĩ quan tình báo quân sự của Liên Xô (viết tắt là GRU). Cơ quan này cử anh đi làm nhiệm vụ ở Trung Quốc. Người ta đã dạy anh các kỹ thuật căn bản của nghề tình báo và trang bị cho anh kiến thức về chính trị và quân sự.

Vốn là “thỏi nam châm” thu hút phái đẹp, Sorge đã nhanh chóng chiếm được tình cảm của một sinh viên ngành kịch trẻ đẹp, tên là Katya Maximova. Sau ba năm làm công tác tình báo đầy hiệu quả ở Trung Quốc, Sorge quay trở lại Moscow vào năm 1933. Tại đây, anh cưới Maximova làm vợ.

Sau khi Nhật Bản xâm chiếm Mãn Châu trong các năm 1931-1932, Moscow lo ngại đòn xâm lược của Nhật có thể sẽ quay sang cả vùng Viễn Đông của Liên Xô.

Để tạo vỏ bọc nhà báo, Sorge tới Nhật thông qua ngả Đức - ở đây một chủ bút nhận các bài viết của anh đã trao cho anh một bức thư giới thiệu gửi tới một viên sĩ quan lục quân Đức, Đại tá Eugen Ott – tùy viên quân sự mới của Đức ở Tokyo.

Sorge tới Tokyo vào tháng 9/1933. Các bài báo của Sorge giúp anh tạo dựng uy tín của một chuyên gia về Nhật Bản. Anh cũng đã gia nhập Đảng Quốc xã. Bằng cách này, anh tiếp cận được Đại sứ quán Đức, nơi các nhà ngoại giao (gồm cả Đại sứ Đức tại Nhật Herbert von Dirksen) đánh giá cao các nhận định và phân tích của anh./.

>> Đón đọc Kỳ 2: Điệp viên siêu hạng “quan trọng nhất” của Liên Xô trong Thế chiến 2

Trung Hiếu/VOV.VN Dịch từ History.net

Kỳ 2:

Điệp viên siêu hạng “quan trọng nhất” của Liên Xô trong Thế chiến 2

Thứ 6, 06:31, 06/05/2016

VOV.VN - Đam mê tửu sắc nhưng am hiểu chính trị khu vực, điệp viên Liên Xô Sorge đã lấy được nhiều thông tin cơ mật về quan hệ Đức-Nhật rồi gửi về trung tâm.

VOV.VN tiếp tục giới thiệu với độc giả kỳ 2 trong loạt bài của nhà nghiên cứu Stuart D. Goldman về nhân vật lịch sử - sĩ quan tình báo quân đội Liên Xô Richard Sorge:

Tiến sĩ Sorge không giả vờ làm một gã Đức Quốc xã cuồng tín. Anh thường bày tỏ sự khinh miệt đối với những hành vi thái quá của bọn Quốc xã cũng như sự ngu xuẩn của một số lãnh đạo đảng này. Bất ngờ là điều này lại càng làm gia tăng thay vì hủy hoại uy tín của Sorge. Chắc chắn, một người dám nói lên suy nghĩ của mình chỉ có thể là một học giả tâm huyết, một người yêu nước nói thẳng nói thật, hay một cựu chiến binh với thương tích trận mạc đầy mình.

Chân dung Tiến sĩ Sorge thời trẻ. Điệp viên này sinh ra ở Baku (thời còn thuộc Đế chế Nga) vào năm 1895. Ảnh: spymuseum.com.

Một khía cạnh “thật” khác giúp tạo nên vỏ bọc hiệu quả cho Sorge: Anh ta đam mê cả tửu lẫn sắc. Từng đi nhậu nhẹt với Sorge, một nhà báo Mỹ sau này viết rằng Sorge “tạo cho người khác ấn tượng về một khách làng chơi, một gã vô công rồi nghề - hình ảnh hoàn toàn đối lập với một gián điệp sắc sảo và nguy hiểm”.

Cố vấn tin cẩn

Vào tháng 10/1934, Đại tá Ott – tùy viên quân sự Đức, mời Sorge hộ tống ông ta trong chuyến thăm Mãn Châu. Sorge viết báo cáo về chuyến đi. Bản báo cáo này được Ott gửi về bộ tư lệnh tối cao ở Berlin và nhận được sự khen ngợi ở đây.

Sorge trở thành cố vấn tin cẩn nhất của Ott về chính trị Nhật Bản và hay được mời về nhà Ott chơi. Chả mấy chốc Sorge... leo luôn lên giường với vợ của viên Đại tá Đức – cô Helma Ott.

Những chuyện khó tin nhất đã xảy ra. Sorge dám mạo hiểm phá hỏng quan hệ tốt đẹp của mình với Đại tá Ott. Đến lượt mình, viên tùy viên quân sự này lại sẵn sàng lờ qua chuyện dan díu giữa vợ và Sorge chỉ vì ông đánh giá quá cao trình độ am hiểu Nhật Bản của Sorge cũng như yêu mến viên cố vấn. Đại tá Ott tin rằng mọi chuyện rồi sẽ sớm qua đi (sự thực cũng đúng như vậy).

Mạng lưới tình báo của Sorge ở Tokyo bao gồm 2 điệp viên nữa do Moscow cử đến. Đó là Branko Vukelic, một đảng viên cộng sản Nam Tư, trong vai trò nhà báo cho một hãng thông tấn Pháp và xử lý vi phim cho Sorge. Người thứ 2 là Max Clausen, đảng viên cộng sản Đức, phụ trách liên lạc điện đài cho cả cụm tình báo này.

Clausen gửi các bức điện sử dụng bộ mã số đặc biệt – một hệ thống mã hóa tuy cồng kềnh nhưng gần như không thể phá được vì dựa vào duy nhất một khóa mật mã hoàn toàn ngẫu nhiên. Giới chức Nhật Bản phát hiện ra tín hiệu điện đài trái phép nhưng không định vị được nơi phát sóng cũng như không tài nào giải mã được các bức điện mật mà họ bắt được qua làn sóng điện.

Thành viên quan trọng nhất của cụm tình báo này, ngoài bản thân Sorge, chính là Hotsumi Ozaki, một nhà báo Nhật Bản thiên tả. Ozaki là một chuyên gia uy tín về Trung Quốc. Anh có mối quan hệ với các nhân vật chính trị đầy ảnh hưởng.

Điệp viên người Nhật Ozaki trong lưới tình báo của Sorge. Ảnh: history.net.

Một trong những người bạn của Ozaki là chánh văn phòng Thủ tướng Nhật Bản, Hoàng tử Fumimaro Konoye. Vị hoàng tử này về sau đã dùng Ozaki làm tư vấn viên cho nội các. Ozaki chuyển sang làm tại một văn phòng trong khu nhà công vụ của Thủ tướng. Tại đây anh được tiếp cận các tài liệu mật và chuẩn bị các báo cáo chính sách đối ngoại cùng khuyến nghị cho chính phủ. Các thông tin và đánh giá của Ozaki trở thành các yếu tố chủ chốt trong các báo cáo mà Sorge gửi về Moscow. Trong các cuộc thảo luận với cán bộ của Đại sứ quán Đức, Sorge đều khôn khéo trình bày các ý kiến của Ozaki như thể là ý tưởng của riêng mình – điều này càng làm tôn thêm vị thế “chuyên gia” của Sorge.

Khéo léo che giấu thân phận

Sorge thuê một ngôi nhà nhỏ trong một khu dân cư yên tĩnh nằm trong tầm quan sát của đồn cảnh sát địa phương. Đây có thể là cách của Sorge – “ trú ẩn ở chính mắt bão”. Anh không hề tỏ vẻ giấu giếm. Anh thường phóng xe máy qua các con phố đông đúc của Tokyo trong tình trạng “tây tây say say”.

Mùa hè năm 1936, Sorge lại ve vãn một cô gái Nhật xinh đẹp 26 tuổi tên là Hanako Iishi. Cô này làm phục vụ tại một trong những nơi Sorge thường lui tới. Chẳng bao lâu, Iishi dọn sang sống trong nhà của Sorge. Mối tình với Iishi là mối quan hệ bền vững nhất trong đời Sorge.

Mùa xuân năm 1936, quá trình công tác của Sorge trong 3 năm ở Tokyo bắt đầu mang lại kết quả.

Thông qua các mối liên hệ với quân đội Nhật Bản, Eugen Ott biết được các cuộc đàm phán bí mật giữa Đức và Nhật về một hiệp ước chống Quốc tế Cộng sản – thực chất là hiệp ước chống Liên Xô. Các cuộc thương thảo này được thực hiện ở Berlin, và người ta chủ định giấu Đại sứ quán Đức ở Tokyo các thông tin liên quan đến vụ này. Nhờ tiết lộ của Ott mà Sorge và tất nhiên cả GRU ở Moscow được cập nhật thông tin về tiến trình thương lượng. Moscow lo lắng liên minh Nhật-Đức có thể sẽ tạo thế 2 gọng kìm tiến đánh Liên Xô từ hai hướng.

Lính phát xít Nhật thời Thế chiến 2. Ảnh: pinterest.

Năm 1938, Ott được thăng lên hàm thiếu tướng, trở thành Đại sứ Đức ở Nhật Bản. Điều này củng cố thêm thế đứng của Sorge trong Đại sứ quán Đức. Ott cho Sorge xem bản thảo các bức điện và báo cáo, đồng thời hỏi ý kiến Sorge về việc gửi điện về Berlin.

Các nhân viên trong sứ quán thường tìm đến Sorge để nắm ý đồ của vị Đại sứ. Sorge viết: “Họ thường đến gặp tôi và nói - chúng tôi nghe có chuyện này chuyện này, thế anh đã biết chuyện đó chưa và ý kiến anh thế nào?”

Tùy viên cảnh sát của Đại sứ quán Đức tại Nhật, Đại tá mật vụ Gestapo Joseph Meisinger, xác nhận mối quan hệ giữa Ott và Sorge “gần gũi đến mức mà mọi báo cáo bình thường từ các vị tùy viên gửi về Berlin đều trở thành các phụ lục gắn vào bản báo cáo tổng thể do Sorge viết và Đại sứ ký tên”.

Nắm rõ ý đồ của Nhật muốn cấu kết với Đức

Tháng 6/1938, Tướng Genrikh Lyushkov - trưởng bộ phận NKVD (tức Bộ Dân ủy Nội vụ - tiền thân của cơ quan tình báo KGB sau này) ở vùng Viễn Đông Liên Xô, đã vượt biên sang Mãn Châu và xin tị nạn chính trị ở Nhật Bản để tránh một cuộc thanh trừng do NKVD tiến hành nhằm vào ban lãnh đạo Hồng quân khi đó. Moscow rất lo lắng muốn biết viên tướng đào tẩu này sẽ nói những gì với phía Nhật Bản.

Berlin đã phái một sĩ quan tình báo tới Tokyo để hỗ trợ việc thẩm vấn viên tướng Lyushkov. Sorge nhận được bản sao báo cáo tuyệt mật của Đại sứ quán Đức về vụ này. Theo đó, Lyushkov cho biết trong Liên Xô khi ấy có sự bất mãn với Stalin và nếu Nhật Bản tấn công, Hồng quân sẽ “sụp đổ chỉ trong một ngày”. Ngoài ra có dấu hiệu Lyushkov đã tiết lộ cho Nhật Bản các khóa mật mã và thông tin về thế bố trí các đơn vị quân đội Liên Xô. Tất nhiên, Moscow đã thay đổi mật mã để phòng hậu họa.

Sáu tuần sau đó, một cuộc đụng độ biên giới giữa Liên Xô và Nhật Bản đã bùng phát ở đúng địa điểm Lyushkov đào tẩu. Thông tin tình báo từ mạng lưới của Sorge góp phần hình thành cách phản ứng cứng rắn của Liên Xô.

Hotsumi Ozaki nhận thấy các lãnh đạo Nhật Bản, do bận bịu với cuộc chiến ở Trung Quốc, quyết tâm không để cho đụng độ này trở thành một xung đột trên quy mô lớn. Thế là Moscow tung liền vài ngàn binh sĩ cùng xe tăng và phi cơ yểm trợ vào trận chiến này. Sau 2 tuần giao tranh, trận đánh Hồ Khasan kết thúc với việc Nhật Bản chấp nhận các điều khoản của Moscow.

Mô típ tương tự diễn ra một năm sau đó trong một cuộc chiến tranh không tuyên bố trên tuyến biên giới Mông Cổ-Mãn Châu. Quy mô trận chiến này lớn hơn nhiều nhưng kết quả không thay đổi so với trước.

Quân Anh kinh hoàng trước các phi công cảm tử Thần Phong của Nhật Bản

VOV.VN - Chiến thuật phi công cảm tử Thần Phong (kamikaze) của người Nhật vào cuối Thế chiến 2 đã khiến quân đội Anh phải căng óc đối phó.

Một lần nữa, Sorge lại có điều kiện thông báo với độ chắc chắn cao rằng chính phủ Nhật Bản quyết không để xung đột này leo thang thành một cuộc chiến tranh toàn diện. Điều đó giúp Stalin hạ quyết tâm tung đòn dứt điểm nhằm vào Nhật Bản vào tháng 8/1939 trong trận đánh Khalkhin Gol.

Đồng thời, Sorge tiếp tục thông tin cho Moscow về nỗ lực của Nhật Bản lôi kéo Đức vào liên minh quân sự chống Liên Xô. Chính thông tin này tạo cơ sở quan trọng để lãnh tụ Stalin quyết định sử dụng đòn “tương kế tựu kế” bằng việc ký với Hitler vào cuối tháng 8 năm đó Hiệp ước Không Xâm lược lẫn nhau giữa Đức và Liên Xô. Chỉ một tuần sau khi hiệp ước này được ký kết, Thế chiến thứ 2 bùng nổ.

Như vậy, chỉ bằng một mũi tên, Stalin đã bắn trúng nhiều đích: Vừa tạo xung đột giữa Đức, Anh và Pháp, vừa đẩy Nhật ra khỏi liên minh chống Quốc tế Cộng sản với Đức.

Nhờ thắng lợi ngoại giao ngoạn mục này, Liên Xô có thể rảnh tay xử lý mối đe dọa quân sự từ phía Nhật Bản. Chúng ta phải nhớ rằng các báo cáo tình báo của Sorge đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành nên chiến lược nói trên của Liên Xô. Thế nhưng, đấy vẫn chưa phải là chiến công vĩ đại nhất của Sorge đối với Liên Xô./.

>> Đón đọc Kỳ 3: Đế quốc Nhật bị giằng xé giữa tấn công Liên Xô và tấn công Đông Nam Á

Trung Hiếu/VOV.VN Dịch từ History.net