CÂU CHUYỆN LỊCH SỬ 110

(ĐC sưu tầm trên NET)

Tái hiện trận chiến giải phóng Kiev khỏi quân đội phát xít

Chủ nhật, 15:34, 15/12/2013

VOV.VN - Ít được nhắc đến nhưng chiến dịch Kiev vẫn là một trong những loạt trận đánh quan trọng sau trận Moscow, Stalingrad và Kursk.

Năm nay kỷ niệm không chỉ 7 thập kỷ trận đánh Stalingrad lịch sử trong Thế chiến thứ 2, mà cả chiến dịch Kiev. Đúng tháng 12 này 70 năm về trước, chiến dịch Kiev của Hồng quân Liên Xô bước vào những ngày cuối cùng. Nếu như mùa đông 2013, Kiev rung chấn vì biểu tình thì mùa đông năm 1943, thành phố này lại rung chuyển vì tiếng đạn pháo, xe tăng và phi cơ trong cuộc giằng co quyết liệt giữa quân đội Xô viết và quân đội Đức Quốc xã.

Quân Liên Xô trong trận chiến Kiev 1943 (ảnh tái hiện năm 2011, của G. Korff)

Các chiến dịch chiến lược này diễn ra từ đầu tháng 10 đến gần cuối tháng 12/1943. Phía Liên Xô mở 3 chiến dịch lớn (gồm 2 tấn công và 1 phòng thủ), còn phía Đức tiến hành 1 chiến dịch phản công. Hai bên đều huy động các đơn vị lớn (phía Liên Xô có sự tham gia của tận 3 phương diện quân Ukraine, được thành lập vào mùa thu 1943). Xe tăng cũng được sử dụng nhiều trong toàn chiến dịch Kiev, tuy không với quy mô như trận đấu tăng ở vòng cung Kursk.

  >> Đọc thêm: Trận quyết đấu Stalingrad

Trong trận chiến này có sự sát cánh giữa các chiến sĩ Nga và Ukraine trong Liên Xô và các chiến sĩ Tiệp Khắc.

Hồng quân đã phá vỡ thành công phòng tuyến sông Dnieper và chiếm được thủ đô Kiev của Ukraine vào ngày 6/11/1943, đúng một ngày trước lễ kỷ niệm Cách mạng tháng Mười Nga.

Sau đó quân Đức điên cuồng dồn sức để tái chiếm. Chiến sự kéo dài đến cuối tháng 12/1943. Cả hai bên đều chịu thương vong lớn, trong đó thiệt hại nặng nghiêng về phía Hồng quân Liên Xô. Tuy nhiên Hồng quân đã thành công trong việc giữ vững Kiev và vùng phụ cận, tạo bàn đạp để tiến lên giải phóng Ukraine.

  >> Xem thêm: Tái hiện chiến trường Triều Tiên khốc liệt

Dưới đây là những bức ảnh của nhiếp ảnh gia Alex Cheban ghi lại cuộc tái hiện trận đánh lịch sử giải phóng Kiev. Sự kiện này diễn ra vào ngày 6/11 vừa rồi (một số ảnh của các nguồn khác thì được chú thích riêng):

Bản đồ trận giải phóng Kiev 1943 (ảnh: czechpatriots)

Cán bộ và chiến sĩ của quân đội Liên Xô (Hồng  quân)

Lán trại của chỉ huy Hồng quân (ảnh tái hiện năm 2011 của Doctor-Vich)

Nữ y tá trong doanh trại Hồng quân Liên Xô (ảnh tái hiện năm 2010 của Demotix)

Binh sĩ Hồng quân nấu bữa tối (ảnh: demotix)

Quân đội Đức Quốc xã sử dụng phổ biến xe mô tô 3 bánh để tăng tính cơ động

Chiến sĩ Xô viết dùng thuyền và bè để vượt sông giữa mùa đông lạnh giá. Quân đội Liên Xô đã hứng chịu thương vong lớn khi vượt sông như thế này

Đổ bổ lên bờ

Nhanh chóng đặt súng máy để khống chế đối phương và yểm trợ cho đồng đội

Binh sĩ Xô viết đang cố lập 1 căn cứ đầu cầu ngay dưới mưa bom của phát xít Đức năm 1943

Máy bay phát xít Đức gầm rú trên bầu trời

Lính phòng thủ Kiev của quân đội phát xít Đức

Lính Đức Quốc xã dùng súng phun lửa để ngăn đà tiến của Hồng quân

Bộ binh quân đội Xô viết nhắm bắn quân thù

Hai phe giáp chiến

Tử sĩ hai bên. Gần ống kính là 1 "tên" lính Đức. Dưới chế độ Hitler, nước Đức trở thành 1 trại lính. Nhiều lính Đức đeo kính

Xe tăng Đức - niềm tự hào của Hitler trên chiến trường, công cụ đột kích mạnh của quân đội Đức Quốc xã

Thế trận giằng co

Bác sĩ quân y Hồng quân chăm sóc những người bị thương

Dùng súng đại liên bắn chế áp quân Đức

Ngoài đại liên khạc lửa, còn có cả trung liên

"Bộ binh Đức" cố thủ

Một tay súng bắn tỉa của Đức bị tiêu diệt ngay trong chiến hào

Binh lính Xô viết chuẩn bị cho 1 đợt xung phong

Xe tăng Hồng quân (ảnh tái hiện năm 2011; nguồn: tarrri)

Kỵ binh quân đội Xô viết đánh thẳng vào đội hình quân Đức (ảnh tái hiện năm 2011, nguồn: tarrri)

Quân đội Liên Xô cũng dùng mô tô 3 bánh để tăng tính cơ động và sức mạnh đột kích (ảnh 2011, của Tarrri)

Chiến sĩ Xô viết tiến nhanh về chiến tuyến đối phương

Giáp lá cà

Đánh giáp lá cà (ảnh tái hiện năm 2011 của Doctor-Vich)

Tả xung hữu đột

Hồng quân Liên Xô làm chủ chiến trường, bắt giữ tù binh Đức

Trung Hiếu/VOV online Ảnh: Alex Cheban và các nguồn khác

Diễn biến trận đánh Stalingrad đẫm máu nhất lịch sử

Thứ 3, 06:31, 01/12/2015

VOV.VN - Trận Stalingrad giữa phát xít Đức và Hồng quân Liên Xô được coi là đẫm máu nhất không chỉ trong Thế chiến 2 mà còn cả trong lịch sử nhân loại.

* Ngày 5/4/1942

Kế hoạch của Hitler trong chiến dịch hè thu 1942

Ngày 5/4/1942, trùm phát xít Đức Adolf Hitler ký chỉ thị số 41 – đây là tài liệu hướng dẫn cơ bản đối với các sư đoàn lục quân Đức trong năm 1942. Các mục tiêu chính được vạch ra trong chiến dịch mùa hè là: “Các tập đoàn quân khu vực trung tâm sẽ giữ nguyên vị trí; các tập đoàn quân ở phía bắc sẽ chiếm Leningrad và kết nối với quân Phần Lan, còn các lực lượng ở sườn phía nam sẽ đột phá vào vùng Kavkaz.”

Chiến trường Stalingrad.

Một đặc điểm nổi bật của chiến dịch hè năm 1942 là sự tham gia đáng kể của các lực lượng quân sự đồng minh của Đức, như Romania, Hungary, Italy và Slovakia trong đội hình tiến về sông Volga và ở vùng Kavkaz (thuộc Liên Xô).

*Ngày 28/6/1942 đến 7/7/1942

Trận đánh Voronezh

Sau khi các đơn vị pháo binh và không quân tiến hành pháo kích và oanh tạc dọn đường vào ngày 28/6, các đội hình của Cụm Tập đoàn quân Weichs mở cuộc tấn công nhằm vào cánh trái của Mặt trận Bryansk. Chiến sự nổ ra ở ngoại ô Voronezh vào ngày 4/7. Ngày hôm sau, Sư đoàn Panzer (xe tăng) của Tập đoàn quân Hermann Hoth cắt qua sông Đông và đột kích mãnh liệt vào khu vực phía tây thành phố. Cuộc tiến công diễn ra nhanh đến nỗi Voronezh thất thủ chỉ 3 ngày sau đó, vào hôm 7/7, kết thúc giai đoạn đầu của chiến dịch Đức Quốc xã.

Khoảng 400.000 lính Đức chết trong trận đánh Stalingrad kéo dài hàng tháng trời để chiếm thành phố Nga nằm bên bờ sông Volga. Khoảng 265.000 lính Hungary, Romania, và Italy thuộc các đội quân là đồng minh của Đức đã bị tiêu diệt hoặc bắt sống. Trận đánh đã làm tiêu tan Tập đoàn quân số 6 của Adolf Hitler, đội quân xung kích bộ binh đáng sợ nhất mà thế giới từng được biết đến. Phía Liên Xô chịu thương vong tới hơn 1 triệu người. Sau trận đánh này, quân Đức chỉ còn giành được một chiến thắng cấp chiến thuật đáng kể nữa, quanh khu vực Kharkov.

*Ngày 7/7/1942-25/7/1942

Chiến dịch phòng ngự của các Phương diện quân Phía Nam và Phía Tây Nam

Vào ngày 7/7, vào lúc cao trào chiến sự gần Voronezh, hai quân đoàn thuộc Tập đoàn quân số 6 của Đức do tướng Friedrich Paulus chỉ huy đã vượt sông Chernaya Kalitva và tiến mạnh về phía đông nam để tới Kantemirovka vào ngày 11/7. Cuộc tấn công khu vực phòng thủ mạnh của Rostov bắt đầu vào sáng 22/7 – quân đội Xô viết đã phải rời khỏi hải cảng Rostov-on-Don vào ngày 25/7.

 

 

 

 

 

Chiến thuật của đại đội xe tăng Panzer Đức Quốc xã

VOV.VN - Các hướng dẫn chiến thuật dưới đây dành cho đơn vị xe tăng PzKw4 hạng trung của Đức, được tình báo Mỹ tóm tắt lại từ tài liệu Đức trong Thế chiến 2.

Chiến dịch phòng ngự của các Phương diện quân Phía Nam và Tây Nam thất bại cộng với việc Hồng quân Liên Xô rút lui về phía nam và đông bắc tạo ra một khoảng trống lớn trong thế trận của Hồng quân và khiến các đơn vị dự bị của họ phải nhập cuộc (cụ thể, 6 trong tổng số 10 đội quân dự bị đã được huy động để vá lỗ hổng nói trên). Ngoài ra, Bộ Tổng tư lệnh Liên Xô cũng phái một số quân đoàn thiết giáp tới hướng Stalingrad.

*Ngày 17/7/1942-20/8/1942

Các trận chiến trên khúc quanh của sông Đông

Các tập đoàn quân Xô viết dự bị số 62 và 64 hình thành nên tuyến phòng ngự ở khúc quanh của sông Đông đoạn gần sông Volga nhất. Binh sĩ tựa lưng vào bờ cao của con sông. Điều này khiến việc rút lui khó khăn và việc vượt sông gần như là không thể.

Các tay súng nữ bắn tỉa của Hồng quân Liên Xô đối chọi với lính Đức. Ảnh: RT

Quân đội Đức bắt đầu cuộc tấn công vào ngày 17/7. Các trận chiến diễn ra lâu hơn phía Đức tưởng. Nếu như Tập đoàn quân của Palus không đi Stalingrad thì Cụm Tập đoàn quân A đang tiến về Kavkaz có thể đã bị bao vây. Vì vậy, đội quân của Paulus được tăng viện một cách vội vã bằng lực lượng dự bị, bao gồm Tập đoàn quân Panzer của Goth, đã tiến về Stalingrad từ khúc quanh của sông Đông ở phía nam.

Vào ngày 20/8, binh sĩ Xô viết đã bị đánh bật khỏi bờ tây sông Đông (ngoại trừ khu vực Serafimovich-Kletskaya) và phải di chuyển về bờ đông của sông Đông. Vào thời điểm này, quân Đức Quốc xã chỉ cách Stalingrad khoảng 64km.

*Ngày 28/7/1942

Quân lệnh số 227 “Không lùi dù chỉ một bước”

Mệnh lệnh số 227 được ban ra vào ngày 28/7/1942 sau các chiến dịch ở khu vực phía nam vào tháng 6 và 7. Tên đầy đủ của bản tài liệu này là “Về các biện pháp tăng cường kỷ luật và trật tự bên trong Hồng quân và ngăn ngừa việc tự ý rút lui khỏi vị trí chiến đấu”. Mục đích của quân lệnh này là áp dụng các biện pháp khắc nghiệt để dập tắt tình trạng hèn nhát và ngăn ngừa binh sĩ bỏ vị trí chiến đấu. Các đại đội và tiểu đoàn quân pháp được lập ra để xử lý các trường hợp binh sĩ phạm tội hình sự và quân sự. Quân lệnh này cũng thiết lập các nhóm binh sĩ “đặc biệt” với nhiệm vụ sử dụng mọi phương cách để ngăn các binh sĩ chiến đấu tháo chạy.

 

 

 

 

Dữ dội chiến trường Triều Tiên 60 năm về trước

(VOV) - Những trận đánh sống còn của 2 bên, bao gồm cả cận chiến và đổ bộ đường biển, đã được thể hiện sinh động qua những bức ảnh mầu.

*Ngày 21/8/1942-7/9/1942

Loạt trận giữa sông Volga và sông Đông

Vào ngày 21/8, Tập đoàn quân của tướng Paulus chiếm được sông Đông. Vào ngày hôm sau, xe tăng Đức lao về Stalingrad. Việc sơ tán khỏi thành phố vẫn diễn ra. Vào ngày 23/8, cuộc không kích kinh khủng nhất trong cuộc chiến tranh bắt đầu. Trong ngày oanh tạc đầu tiên, 80% số tòa nhà ở đây bị phá hủy. Quân Đức đã sử dụng bom cháy vì có nhiều công trình bằng gỗ và kho dầu ở Stalingrad.

Phi đoàn số 4 đã tiến hành 1.500 phi vụ, ném 1.000 tấn bom xuống thành phố. Khoảng 40.000 cư dân Stalingrad đã thiệt mạng vào riêng ngày 23/8.

Đến 16h ngày 23/8, sư đoàn thiết giáp của Paulus đã tới Stalingrad từ hướng nam nhưng không thể chiếm được ngay thành phố.

Thành phố Stalingrad bị bao vây hoàn toàn. Các Tập đoàn quân số 62 và 64 bị cắt khỏi phương diện quân Stalingrad và chỉ có thể nhận tiếp tế bằng cách tổ chức các cuộc vượt sông Volga. Vào ngày 9/9, sư đoàn súng trường do tướng Alexander Rodimtsev chỉ huy được điều đến tăng cường cho lực lượng bảo vệ thành phố. Vasily Chuikov trở thành tư lệnh mới của Tập đoàn quân 62.

*Ngày 13/9/1942 đến 11/11/1942

Giai đoạn chiến đấu tích cực trong thành phố

Tướng Chuikov đến đại bản doanh Tập đoàn quân số 62 vào ngày 14/9. Cùng ngày đó, quân Đức Quốc xã tấn công dồn dập vào thành phố. Bên tấn công cố gắng chiếm khu vực phía nam thành phố. Tập đoàn quân số 62 bị chia cắt với Tập đoàn quân số 64.

Bộ binh Liên Xô bám trụ trong những đống đổ nát của thành phố Stalingrad. Ảnh: bt.com

Quân đội phát xít tới được sông Volga và bắt đầu tập hợp lực lượng để đánh chiếm khu vực giao lộ ở giữa.

Đêm 15/9, sư đoàn của Rodimtsev bắt đầu vượt sông từ tả ngạn. Phương diện quân Stalingrad tấn công Tập đoàn quân số 6 của Đức ở phía bắc nhằm kéo một bộ phận quân Đức Quốc xã ra khỏi khu vực con sông và ngăn chặn bước tiến của lực lượng dự bị. Vào hôm 29/9, Paulus tiến hành đột kích một lần nữa vào thành phố nhưng các cuộc tấn công đều bị đẩy lui.

Đến ngày 4/10, quân Đức Quốc xã chiếm được ga xe lửa, đẩy bật quân Xô viết về phía sông Volga. Rất may, một lực lượng lính dù Liên Xô do Viktor Zheludev chỉ huy đã kịp thời cứu vãn tình thế.

Đến ngày 14/10, phía Đức lại mở một cuộc công kích mới. Mục tiêu của quân Đức là khu vực nhà máy máy kéo. Quân Đức đã điều động lực lượng lớn với quy mô chưa từng có, gồm 3 sư đoàn bộ binh, 2 sư đoàn thiết giáp. Chúng tấn công các vị trí của Hồng quân gần khu vực nhà máy máy kéo, và nhà máy Barrikady dọc theo một tuyến mặt trận dài 4km.

Lính dù của Zheludev cùng với hỏa tiễn Katyusha từ tả ngạn sông đã chặn đứng đà tiến của quân Đức.

 

 

 

 

Tái hiện trận chiến giải phóng Kiev khỏi quân đội phát xít

VOV.VN - Ít được nhắc đến nhưng chiến dịch Kiev vẫn là một trong những loạt trận đánh quan trọng sau trận Moscow, Stalingrad và Kursk.

Vào hôm 16/10, Sư đoàn 138 do Ivan Lyudnikov chỉ huy di chuyển vào thành phố và một lần nữa giúp ngăn chặn đà tiến của quân Đức. Đến 11/11, quân Đức tiến tới sông Volga gần nhà máy Barrikady, bao vây sư đoàn 138 và chia cắt Tập đoàn quân 62 thành 3 khúc. Sư đoàn của Lyudnikov chiến đấu cật lực để đẩy lui liên tiếp các cuộc tấn công của đối phương trong 6 ngày. Sư đoàn cách bờ sông Volga chỉ còn 60m.

*Ngày 19/11/1942-23/11/1942

Chiến dịch Ural. Hồng quân phản công và bao vây lại quân Đức

Có tới 3 phương diện quân tham gia vào Chiến dịch Ural bao vây Cụm Tập đoàn quân của Đức. Đó là Phương diện quân sông Đông, Phương diện quân Tây Nam, và Phương diện quân Stalingrad. Vào ngày 19/11, pháo binh Xô viết bắn cấp tập mở màn, hạ gục phòng tuyến của quân đội Romania (quân chư hầu của Đức – ND). Cuộc phản kích của quân đoàn thiết giáp số 48 của Đức cũng bị vô hiệu hóa. Các đơn vị Hồng quân xung phong đánh chiếm thị trấn Kalach.

Lính Đức rất "khổ sở" trong chiến dịch ác liệt này. Ảnh: Tumblr.

Ngày 20/11, cuộc tấn công phía nam Stalingrad bắt đầu. Sang ngày 22/11, Hồng quân chiếm được cây cầu bắc qua sông Đông gần Kalach. Ngày tiếp theo, các đơn vị thuộc Phương diện quân Tây Nam đã móc nối được với đội hình của Phương diện quân Stalingrad gần thị trấn Sovetsky.

Tập đoàn quân số 6 (của Đức) bị cô lập. Nguồn nhiên liệu đạn dược và lương thực dự trữ của chúng cạn dần dù Đức cố gắng tiếp tế bằng đường hàng không.

*Ngày 12/12/1942-23/12/1942

Chiến dịch Bão táp Mùa Đông. Manstein cố gắng giải vây cho Paulus

Cụm Tập đoàn quân sông Đông mới thành lập do Thống chế Đức Erich Manstein chỉ huy cố gắng đột phá tới khu vực lính Đức bị bao vây. Chiến dịch này bắt đầu vào ngày 12/12. Thống chế Manstein được tăng viện thêm các đơn vị điều động từ vùng Kavkaz đến. Mất tới 3 tuần để Đức tập hợp đủ lực lượng cần thiết cho chiến dịch này.

Manstein chọn cách tấn công từ phía tây nam thay vì từ hướng tây sẽ nhanh hơn. Điều này khiến các tư lệnh Xô viết bị bất ngờ. Vào ngày 19/12, các đơn vị của Tập đoàn tăng Panzer số 4 gần như chọc thủng phòng tuyến của Hồng quân thì gặp phải Tập đoàn quân Cận vệ số 2 dưới quyền chỉ huy của tướng Rodion Malinovsky được phái đến từ Bộ Tổng tư lệnh tối cao quân đội Liên Xô.

Kết quả, quân Đức Quốc xã bị hất ngược về về các vị trí mà chúng chiếm được trước khi Chiến dịch Bão táp Mùa Đông mở màn. Chúng bị mất gần hết xe tăng và hơn 40.000 lính.

*Ngày 16/12/1942-30/12/1942

Chiến dịch Tiểu Thổ tinh

Bộ Tổng Tư lệnh Hồng quân lên kế hoạch, một khi đè bẹp được Tập đoàn quân số 6 của Đức, sẽ điều các đơn vị tham gia vào Chiến dịch Ural sang phía tây và tiến về khu hải cảng Rostov-on-Don tham gia vào chiến dịch Thổ tinh.

 

 

 

 

Trận quyết đấu Stalingrad - bước ngoặt của Thế chiến 2

(VOV) - Quân đội Liên Xô và phát xít Đức đã tung ra những lực lượng tinh nhuệ nhất cho trận đọ sức một mất một còn.

Tuy nhiên, do một số mục tiêu của chiến dịch Ural chưa dứt điểm được, nên chiến dịch Thổ tinh đã được thay thế bằng chiến dịch Tiểu Thổ tinh. Kế hoạch tiến chiếm hải cảng Rostov-on-Don bị hủy bỏ.

Đến ngày 16-17/12, thế trận của Đức ở khu vực sông Chir bị đập tan. Các vị trí của Tập đoàn quân số 8 của Italy cùng chung số phận. Tiền tuyến tạm thời duy trì thế ổn định như vậy một thời gian ngắn – hai phe Liên Xô và Đức không đủ lực để đột phá thế phòng thủ chiến thuật của nhau.

*Ngày 10/1/1943 đến 2/2/1943

Chiến dịch Koltso - Kết liễu Tập đoàn quân bị bao vây

Chiến dịch đánh dứt điểm quân Đức bị bao vây có mật danh Kolso (cái vòng). Chiến dịch do Phương diện quân Đông tiến hành với lực lượng tăng viện của 3 tập đoàn quân rút ra từ Phương diện quân Stalingrad đã bị giải thể.

Bộ Tổng tư lệnh Hồng quân ra tối hậu thư cho quân Đức Quốc xã phải đầu hàng. Họ bảo đảm tù binh sẽ được tha mạng và bảo đảm an toàn. Họ hứa sẽ gửi trả tù binh về Đức hoặc bất cứ nước thứ 3 nào mà tù binh muốn sau khi kết thúc chiến tranh.

Đến ngày 9/1, các quân nhân Liên Xô làm nhiệm vụ cầm cờ trắng đi sang phía Đức đã được phía Đức thông báo rằng quân Đức từ chối đầu hàng.

Đến sáng ngày 10/1/1943, đồng loạt 7.000 khẩu pháo và súng cối nhả đạn trút bão lửa lên mục tiêu dọc theo tuyến mặt trận của Tập đoàn quân 65, bắt đầu tiến quân từ hướng tây. Cuộc tấn công tạm ngừng từ ngày 17-22/1 để chỉnh lại hàng ngũ.

Các cuộc tấn công mới từ ngày 22-26/1 đã cắt Tập đoàn quân số 6 của Đức làm đôi. Cụm Tập đoàn quân phía nam bị tiêu diệt vào ngày 31/1. Bộ chỉ huy và tổng hành dinh Tập đoàn quân số 6 của Paulus bị bắt sống. Đến ngày 2/2, cụm tập đoàn quân phía bắc của Đức đầu hàng nốt. Tổng cộng, 20 sư đoàn Đức cùng với 2 sư đoàn Romania và một trung đoàn lính Croatia chư hầu đã quy hàng quân đội Liên Xô./.

Trung Hiếu/VOV.VN Dịch từ RBTH.ru

Trận quyết đấu Stalingrad - bước ngoặt của Thế chiến 2

Thứ 5, 21:00, 25/04/2013

(VOV) - Quân đội Liên Xô và phát xít Đức đã tung ra những lực lượng tinh nhuệ nhất cho trận đọ sức một mất một còn.

Năm nay tròn 70 năm kết thúc trận chiến Stalingrad lịch sử tại thành phố cùng tên, nay là Volgograd. Các sử gia gọi trận đánh này là bước đầu tiên tiến tới thắng lợi của Liên Xô trong Chiến tranh Thế giới thứ 2.

Trận Stalingrad  - bước ngoặt trong Thế chiến thứ 2 - là một trong các trận đánh tiêu biểu nhất lịch sử về nghệ thuật quân sự cũng như ý nghĩa xoay chuyển toàn cục. Nó có tác động tới không chỉ Chiến tranh Vệ quốc của Liên Xô mà cả toàn bộ Thế chiến thứ 2. Trong trận Stalingrad, Quân đội Liên Xô đã phải chiến đấu để chặn đứng rồi đẩy lui quân đội Đức, khi ấy đã chiếm gần như toàn bộ châu Âu. Sau thất bại tại Stalingrad, quân đội Đức đã không thể phục hồi sức mạnh như trước, cũng như không thể giành lại quyền chủ động ở mặt trận phía Đông, và buộc phải chuyển sang thế phòng ngự.

Giới sử học cũng coi đây là trận đánh có quy mô lớn nhất và đẫm máu nhất trong lịch sử quân sự thế giới. Trong trận đánh Stalingrad diễn ra trong nửa năm, tổng số người thương vong và mất tích của 2 bên ước tính khoảng 2 triệu. Nhiều thường dân cũng thiệt mạng do oanh kích và pháo kích. 

Lính Đức tiến quân trên mặt trận Stalingrad (ảnh: ww2today.com)

Những người trực tiếp tham gia trận chiến này đã gọi nó là địa ngục trần gian. Có ngọn đồi ở trong thành phố có tên Mamayev Kurgan đã bị 2 bên chiếm đi chiếm lại vài lần. Hai phía đã dồn lực ở mức độ cao nhất có thể cho trận đánh này. Cả 2 đều quyết tử chiến, không lùi trước đối thủ. Mặc dù thất bại, phát xít Đức vẫn gây thiệt hại lớn cho Liên Xô về người và của.

Stalingrad là trung tâm hành chính của tỉnh Volgograd, một thành phố công nghiệp lớn và đầu mối giao thông quan trọng. Thành phố lại nằm trong khu vực sông Volga (vựa lúa mì) và gần vùng Kavkaz (vùng dầu lửa quan trọng của Liên Xô). Không những thế, thành phố lại mang tên lãnh tụ Liên Xô là Stalin, nên một trận chiến xảy ra ở đây sẽ mang ý nghĩa tinh thần và chính trị rất lớn đối với cả 2 bên. Ngay từ đầu cuộc chiến tranh xâm lược Liên Xô, Hitler đã xác định đây là một trong các mục tiêu chủ yếu.

Vào mùa hè năm 1942, quân đội phát xít đã không thể đánh chiếm Moscow bằng cách tấn công chính diện, nên quyết định chuyển hướng tấn công xuống khu vực sông Volga và vùng Kavkaz ở phía nam, để tạo bàn đạp tấn công Moscow từ phía sau. Mục tiêu chính trong chiến dịch này là thành phố Stalingrad.

Hitler trước đó tự tin sẽ nhanh chóng và dễ dàng chiếm được Stalingrad. Nhưng thực tế đã không như mong muốn của “trùm phát xít”.

Vài nét về diễn biến trận đánh lịch sử

Trận đánh Stalingrad kéo dài từ tháng 7/1942 đến tháng 2/1943, chia làm 2 giai đoạn chính là Hồng quân phòng ngự (từ tháng 7/1942 đến ngày 18/11/1942) và Hồng quân phản công (từ 19/11/1942 đến ngày 2/2/1943) với nhiều chiến dịch của cả hai phía.

Quân Đức mở màn bằng những trận giội bom dữ dội biến Stalingrad thành đống đổ nát, gây thiệt hại lớn về người cho cả quân và dân Staligrad. Sau đó là những loạt pháo kích dọn đường cho lục quân tiến lên. 

Chó "chống tăng" mang bộc phá của Hồng quân. Đây là 1 giải pháp tình thế, khi Hồng quân thiếu xe tăng để đối chọi với quân Đức(ảnh: military.va1.ru)

Nhờ ưu thế về lực lượng (huy động tới 266 sư đoàn), phương tiện chiến tranh cũng như trình độ tác chiến, đến giữa tháng 8/1942, quân phát xít đã tiến được vào nội đô Stalingrad. Tập đoàn tăng thiết giáp số 4 của Đức gác vòng ngoài, còn tập đoàn quân số 6 trực tiếp cận chiến sâu trong thành phố và chiếm được 90% diện tích thành phố này, đẩy lùi quân Liên Xô về sát bờ tây sông Volga. Tuy nhiên, chúng vẫn không tài nào tiêu diệt được các ổ đề kháng còn lại của Hồng quân.

Vào ngày 27/7, Lãnh tụ Liên Xô là Nguyên soái Stalin đã ra mệnh lệnh nổi tiếng “không lùi một bước”. Quân dân Liên Xô ở chiến trường Stalingrad đã chiến đấu đến hơi thở cuối cùng với tinh thần “không lùi dù chỉ một bước”.

Trước sức vây ép của quân Đức và thương vong quá lớn, Tướng Chuikov chỉ huy Tập đoàn quân 62 của Hồng quân từng xin phép rút lui qua sông Volga nhằm bảo toàn lực lượng nhưng ông đã được cấp trên ra lệnh tử thủ, giữ vững “nút sống” này bằng mọi giá.

Để cải thiện thêm khả năng bám trụ của binh sĩ trước sự khắc nghiệt của cuộc chiến, Liên Xô đã đẩy mạnh công tác Đảng, công tác tư tưởng và hàng loạt biện pháp thắt chặt kỷ luật chiến trường, nâng cao tinh thần chiến đấu của binh sĩ.

Trong giai đoạn đầu, phía Hồng quân trình độ tác chiến nói chung và hiệp đồng binh chủng nói riêng kém hơn, nhưng bù lại họ có chính nghĩa trong cuộc chiến, và tinh thần chiến đấu rất kiên cường. Về sau họ được hỗ trợ thêm bởi sức mạnh của ngành công nghiệp quốc phòng nước này. 

Bộ binh Liên Xô bám trụ trong đống đổ nát của Stalingrad (ảnh: ww2today.com)

Trong khi đó lính Đức cũng quyết chiến đến cùng. Chúng cũng cần Stalingrad làm nơi trú ngụ trước mùa Đông lạnh giá của nước Nga.

Công bằng mà nói, lính Đức rất thiện chiến và dũng mãnh (thậm chí khi bị đánh thiệt hại nặng vẫn duy trì được ý thức kỷ luật cao). Ngay cả khi quân Đức đã tan rã từng mảng, vẫn có nhiều đơn vị lẻ tẻ kháng cự một cách dai dẳng.

Một mối nguy hiểm lớn nhất đối với Hồng quân là những cỗ xe tăng Đức, điều làm cho Hitler rất tự tin vào chiến thắng tại Stalingrad.

Tình hình nguy ngập đến mức, Nguyên soái Zhukov của Liên Xô từng sử dụng cả chó cảm tử để mang bộc phá đánh xe tăng Đức. (Truyền thông phát xít sau đó đã lợi dụng điều này để tuyên truyền rằng lính Nga không dám đánh trận và dùng chó thay thế). Những chú chó lính tỏ ra nguy hiểm khi rất nhanh nhẹn và khó phát hiện (vì thấp). Lính Đức về sau được lệnh bắn tất cả những chú chó lai vãng vị trí chiến đấu.

Tập đoàn quân 62 của Hồng quân có nhiệm vụ giữ thành phố bằng bất cứ giá nào và làm “mồi nhử kìm chân quân Đức”. Tướng Chuikov đã chỉ huy bám chắc lấy các căn nhà, tòa nhà gần các vị trí xung yếu trong thành phố, thực hiện chiến thuật “nắm lấy thắt lưng địch mà đánh” nhằm hạn chế ưu thế hỏa lực và cơ động của đối phương.

Quân Đức giỏi hiệp đồng binh chủng và đánh lớn trên địa bàn rộng với các vũ khí hạng nặng. Tuy nhiên khi quân hai bên đan cài vào nhau thì phi cơ, xe tăng, và trọng pháo không phát huy tác dụng do Đức lo ngại sẽ đánh trúng quân mình. 

Chiến sự diễn ra giữa tầng này với tầng kia trong cùng tòa nhà (ảnh: Ria Novosti)

Chiến tranh trong đô thị mang tính phi chính quy cao, đòi hỏi sự quả cảm, kiên cường và mưu trí đặc biệt. Trong giai đoạn cầm cự, Hồng quân đã triệt để thực hiện cận chiến đường phố, giành giật với quân thù từng góc phố, căn nhà, căn hầm. Nhiều lúc xảy ra tình thế “kẹp bánh mì”, trong đó quân Đức chiếm giữ tầng 2, còn quân Liên Xô ở tầng 3 và tầng 1. Hai bên còn quần thảo trong hệ thống cống ngầm chằng chịt của thành phố. Trong thời kỳ này còn nổi lên lối đánh bằng súng bắn tỉa. Trong các trận “so găng” kiểu này, các tay súng thiện xạ phía Liên Xô có vẻ áp đảo hơn.

Để tiến được từng thước đất, lính Đức đã phải đổ rất nhiều máu. Một sĩ quan Đức đã viết: “Các con phố không còn được đo bằng mét nữa mà bằng các xác chết… Stalingrad không còn là một thành phố mà đã thành một đám mây bốc cháy… một lò lửa khổng lồ… Đến loài vật còn phải chạy trốn khỏi địa ngục này, chỉ có con người là trụ lại được.”

Phản công và bao vây quân Đức

Lãnh đạo Liên Xô đã âm thầm chuẩn bị trong 2 tháng cho một chiến dịch phản công quyết định. Trong lúc Tướng Chuikov cầm chân quân Đức, còn các mặt trận khác đánh nghi binh phối hợp thì một lực lượng lớn quân Liên Xô, chủ yếu từ Siberia, đã được bí mật tập trung về Stalingrad.

Chiến dịch Uran do Hồng quân tiến hành từ 19-23/11/1942 đã giúp Liên Xô bao vây Tập đoàn quân số 6 của Đức, các tập đoàn số 3 và 4 của Romania và một bộ phận của Tập đoàn tăng thiết giáp số 4 của Đức. 

Nội đô Stalingrad (ảnh: Itar-Tass)

Sáng sớm ngày 19/11/1942, hàng ngàn khẩu pháo Xô viết bắn cấp tập vào các vị trí của quân Đức Quốc xã, mở màn cuộc phản công. Sử dụng một lực lượng lớn cơ giới và xe tăng, Hồng quân đã đột kích nhanh và mạnh, chọc thủng vùng sườn quân Đức đang bị căng mỏng và chỉ được bảo vệ bởi lực lượng quân chư hầu Romania và Hungary, hình thành thế bao vây quân Đức.

Chỉ vài ngày sau đó, gần 350.000 lính và sĩ quan Đức đã bị nhốt chặt trong vòng vây của quân đội Xô viết.

Hoảng sợ trước tình hình này, Hitler vội phái Thống chế Manstein có tài thao lược bậc nhất của Đức Quốc xã đến để giải vây. Không hổ danh, ông này đã gây nhiều khó khăn cho Hồng quân.

Sau đó tiếp tục diễn ra những trận chiến đấu ác liệt. Quân Đức thì trong đánh ra ngoài đánh vào, còn Hồng quân thì vừa khép chặt vòng vây, vừa phá vây. Đạo quân của Manstein cuối cùng bị đánh bật ra xa. Tất cả các nỗ lực phá vây của phát xít Đức rơi vào vô vọng. Các đường tiếp liệu bị cắt đứt, một bộ phận lính Đức bắt đầu lả dần vì đói và rét.

Sau khi thất bại trong việc kêu gọi đối phương hạ vũ khí, từ 10/1 đến 2/2/1943, Hồng quân mở cuộc tấn công tiêu diệt lực lượng Đức bị bao vây, kết quả diệt được 2 phần 3 số này và bắt sống số còn lại, bao gồm tư lệnh Tập đoàn quân số 6 Paulus và 24 viên tướng. (Nước Đức Quốc xã sau đó đã quyết định làm quốc tang cho binh sĩ chết trong trận Stalingrad).

Trước đợt tấn công của Hồng quân từ 10/1 đến 2/2, Thống chế Paulus từng xin phép Hitler để được đầu hàng nhưng Hitler đã ra lệnh “chiến đấu đến người lính cuối cùng và viên đạn cuối cùng”. Sau một thời gian cầm cự thêm, Paulus đã “thức thời” hạ lệnh đầu hàng bất chấp Hitler để bảo toàn mạng sống cho số binh lính dưới quyền còn lại./.

Quang cảnh trận đánh đã được “tái hiện” bởi người Nga ở Volgograd vào đầu năm 2013:

Một viên "sĩ quan Đức Quốc xã"

Quân Đức sử dụng nhiều xe mô tô 3 bánh để tăng tính cơ động

Hồng quân Liên Xô bắn trả quân Đức

Giao tranh bên các đống đổ nát của thành phố giữa trời giá lạnh

Người lính Xô viết

Tử sĩ

Một "tên lính Đức"

"Tù binh Đức"

"Lính Đức"

Trung Hiếu/VOV online (ảnh tái hiện: rbth.ru)

Cuộc chiến chống phát xít:

Phương Tây hạ thấp vai trò trận Stalingrad?

Chủ nhật, 14:22, 28/04/2013

(VOV) - Nói chung phương Tây có xu hướng xem nhẹ vai trò đi đầu của Liên Xô trong việc tiêu diệt chủ nghĩa phát xít.

Trận đánh lịch sử tại Stalingrad (Liên Xô) cũng được cho là nằm trong sự đánh giá thấp đó.

Về vấn đề này, Tướng Makhmut Gareyev, cựu binh Thế chiến 2, Chủ tịch Học viện Khoa học Quân sự Nga, đã có bài viết trên trang tin Russia Beyond the Headlines.

Theo ông này, một số sử gia phương Tây cho rằng không phải trận Stalingrad mà chính là chiến thắng của quân Đồng minh tại El Alamein (Ai Cập) tạo ra bước ngoặt lớn của cuộc chiến tranh.

Vị tướng Nga này thừa nhận phe Đồng minh phương Tây đã có 1 chiến thắng quan trọng tại mặt trận El Alamein và chiến thắng này góp phần đáng kể vào thất bại chung của kẻ thù. Tuy nhiên ông chỉ ra rằng, chiến thắng đó không thể sánh được với chiến thắng Stalingrad cả về quy mô và ý nghĩa xoay chuyển toàn cục.

Pháo đối chọi với xe tăng tại mặt trận Stalingrad (ảnh tái hiện của IMFDB)

Trận chiến El Alamein lần 2 diễn ra từ 23/10/1942 đến 4/11/1942 giữa đạo quân do tướng Anh Montgomery chỉ huy với lực lượng của Thống chế Đức Rommel gần thị trấn El Alamein nằm bên bờ Địa Trung Hải và cách Cairo 150 dặm về phía Tây.

Mùa hè năm 1942, phe Đồng minh phương Tây gặp nhiều khó khăn khi quân Đức đã tiến sâu vào lãnh thổ Liên Xô sau chiến dịch Barbarossa còn Tây Âu thì gần như nằm trọn dưới gót giày phe phát xít. Trong trường hợp Quân đoàn châu Phi của Đức tới được kênh đào Suez thì khả năng tiếp vận cho phe Đồng minh phương Tây sẽ bị đe dọa nghiêm trọng. (Nếu tình huống đó xảy ra, con đường tiếp vận thay thế cho họ sẽ là qua ngả Nam Phi – vừa xa vừa nguy hiểm.) Ngoài ra, việc mất Suez và Bắc Phi sẽ giúp phát xít Đức tiếp cận được dầu mỏ ở Trung Đông và vịnh Persian đồng thời gây tác động tâm lý xấu đối với khối Đồng minh.

Chiến thắng El Alamein đã buộc Quân đoàn châu Phi của Đức phải rút lui, chấm dứt mối đe dọa của quân đội phe Trục đối với Ai Cập, kênh đào Suez và các mỏ dầu ở Trung Đông và vùng vịnh Persian. Chiến thắng quyết định đầu tiên này của phe Đồng minh phương Tây (kể từ năm 1939) đã lấy lại tinh thần cho phe này. Đây còn là trận đánh lớn trên bộ duy nhất mà người Anh giành thắng lợi không cần sự tham gia trực tiếp của Mỹ. Chiến thắng cũng thuyết phục người Pháp hợp tác trong chiến dịch Bắc Phi. Phe Trục tại Bắc Phi sau đó đã phải đầu hàng vào tháng 5/1943.

Tuy nhiên, có 1 điều đáng lưu ý là trong trận đánh này, lực lượng của Đức thiệt thòi hơn quân Anh rất nhiều (xét về cả quân số và hậu cần) do Đức Quốc xã đang dồn sức cho trận đánh khổng lồ tại Stalingrad.

Giao tranh trong thành phố Stalingrad (ảnh tái hiện của odkrywca.pl)

Theo ông Gareyev (có bằng tiến sĩ về khoa học quân sự và lịch sử), trận Stalingrad diễn ra trên 1 địa bàn rộng lớn (38.410 dặm vuông), trong khi chiến dịch El Alamein (lần 2) được tiến hành trên một dải hẹp ven biển châu Phi. Trận Stalingrad hai bên có tổng cộng 2,1 triệu quân (theo các nguồn khác, lúc cao điểm lên tới hơn 3 triệu), 2.100 xe tăng, trên 2.500 máy bay chiến đấu. Riêng phía Đức có hơn 1 triệu quân, 10.290 khẩu pháo, 675 xe tăng, và 1.216 máy bay. Còn tại mặt trận El Alamein, Quân đoàn châu Phi của tư lệnh Đức Rommel chỉ có 80.000 quân, 540 xe tăng, và 350 máy bay.

Về thời gian, trận Stalingrad kéo dài trong 200 ngày đêm (từ tháng 7/1941 đến tháng 2/1943) so với chỉ 11 ngày đêm của trận chiến El Alamein lần 2.

Về mức độ khốc liệt, cũng không thể so sánh được. Gareyev viết: Tại El Alamein, phe Trục mất 55.000 lính, 1.000 súng, 320 xe tăng trong khi ở Stalingrad, nước Đức và chư hầu chịu thiệt hại gấp 10-15 lần. Cụ thể tại Stalingrad, phe phát xít có tới 144.000 quân bị bắt làm tù binh và cụm tập đoàn quân đông tới 330.000 người đã bị tiêu diệt. Phía Liên Xô cũng chịu thiệt hại lớn khi có tới 478.741 người chết và mất tích.

Ý nghĩa xoay chuyển cục diện quân sự và chính trị cũng khác. Gareyev cho rằng, Stalingrad là mặt trận chính ở châu Âu trong khi El Alamein chỉ là một mặt trận phối hợp, và do đó tác động của nó đối với toàn bộ Chiến tranh Thế giới thứ 2 chỉ là gián tiếp.

Theo phân tích của tướng Gareyev, những thất bại và tổn thất lớn của lục quân Đức tại Stalingrad đã phá hoại vị thế chính trị và kinh tế của nước Đức Quốc xã, đẩy nó đến bên bờ khủng hoảng sâu sắc. “Số lượng xe tăng và xe quân sự của Đức mất trong trận Stalingrad ngang số lượng mà ngành công nghiệp Đức có thể sản xuất trong 6 tháng; số lượng súng cối và vũ khí bộ binh ngang trong 2 tháng. Đề bù đắp các tổn thất, ngành công nghiệp quốc phòng Đức phải hoạt động hết công suất trong tình trạng thiếu nhân lực nghiêm trọng.”

Các nữ chiến sĩ lực lượng phòng không Xô viết tại Stalingrad. Hỏa lực cao xạ của Hồng quân tại đây không chỉ gần như vô hiệu hóa cầu hàng không của phát xít Đức mà còn nhằm thẳng vào lục quân và thiết giáp Đức Quốc xã (ảnh: defence.pk)

Đòn chí tử trên bờ sông Volga cũng tác động lên tinh thần quân đội Hitler sau đó. Vẫn theo tướng Gareyev, tỷ lệ đào ngũ và bất tuân lời cấp trên gia tăng, tội phạm nội bộ quân ngũ cũng tăng. Đặc biệt hệ thống tòa án quân sự Đức Quốc xã đã thông qua nhiều bản án tử hình. Binh lính Đức bớt quyết tâm so với trước, và bắt đầu hình thành tâm lý lo lắng bị đánh tạt sườn và bao vây (giống trong trận Stalingrad). Thậm chí một số sĩ quan cấp cao của quân đội phát xít bắt đầu tính đến chuyện đảo chính lật đổ Hitler nhằm cứu vãn chế độ.

Không chỉ vậy, theo bài báo của tướng Gareyev, chiến thắng này còn làm rung chuyển và gây chia rẽ cả khối phát xít. Lo ngại kết cục thê thảm tại Stalingrad, lãnh đạo các nước phát xít chư hầu là Italy, Romania, Hungary và Phần Lan bắt đầu tìm cớ rút khỏi cuộc chiến tranh và phớt lờ mệnh lệnh của Hitler gửi thêm quân tới mặt trận Xô-Đức. Từ năm 1943, đã có không chỉ binh lính và sĩ quan riêng lẻ, mà còn cả các đơn vị quân Romania, Hungary, và Italy đầu hàng Hồng quân. Quan hệ giữa lục quân Đức và đồng minh trở nên căng thẳng. Thậm chí trận chiến Stalingrad còn làm cho giới cầm quyền Nhật Bản và Thổ Nhĩ Kỳ “tỉnh ngộ” và từ bỏ kế hoạch tuyên chiến với Liên Xô.

Vị cựu binh Nga cho biết, diễn biến tại Stalingrad còn làm cho nước Đức bị cô lập thêm trên trường quốc tế. Trong giai đoạn 1942-1943, chính phủ Liên Xô đã thiết lập quan hệ ngoại giao với Canada, Hà Lan, Cuba, Ai Cập, Colombia, và Ethiopia, đồng thời khôi phục quan hệ ngoại giao với Luxemburg, Mexico và Uruguay./.

Trung Hiếu/VOV online