SỰ NGU XUẨN CỦA CUỘC SỐNG 44
-Xét
được sống còn trong no đủ là mưu cầu cơ bản và ước nguyện chính đáng
của mọi cuộc đời, thì sẽ phân biệt được chiến tranh phi nghĩa và chiến
tranh chính nghĩa, sự phòng vệ chính đáng cũng như sự bắt buộc hạ sát
lực lượng đối kháng. Và khi phải hành động xả thân vì lẽ phải, con người
trở nên vô cùng cao quí.
-Nhưng xét trên bình diện đánh giá sự sống là thứ quí giá nhất trên đời, thì giết chóc lẫn nhau, dù là giết chóc bắt buộc, là hành động điên rồ tột bậc của con người và chiến tranh, dù là chiến tranh chính nghĩa, vẫn là sự ngu xuẩn vô hạn, dù là sự ngu xuẩn tự giác, nhân danh bảo vệ sự sống!
-Đứng lên trên tất cả mà phán xét, thì:
trí tuệ siêu việt của con người thậm ngu ngốc!
-Chân lý là đây:
Chiến tranh là mệnh lệnh tối thượng của tự nhiên mù quáng đối với trí tuệ sáng suốt của loài người: hãy giết chóc lẫn nhau!
-Như vậy, muốn không còn chiến tranh nữa, con người hoặc không còn lòng tham và tính tư hữu hoặc trở lại suy nghĩ tăm tối như hươu, nai, hoặc triệt tiêu hận thù.
-Nhưng hết chiến tranh rồi, xã hội loài người có hết bạo tàn?
-Và vô cớ tàn sát sinh linh, con người có phải là ác độc nhất trong muôn loài sinh vật!?
-----------------------------------------------------------------
(ĐC sưu tầm trên NET)
Trong hơn 5 ngày giao tranh dữ dội, một số thành
phố ở Nam Ossetia và trên đất Gruzia đã bị đổ nát, trong đó thủ phủ
Tskhinvali có tới 70% các ngôi nhà bị phá hủy.
Đăng Nguyễn - NI
Chủ Nhật, ngày 29/10/2017 10:25 AM (GMT+7)
Trong chiến tranh Iraq kéo dài từ năm 2003-2011, một thống kê cho
biết có 405.000 người Iraq thiệt mạng do giao tranh. Kể từ khi Mỹ can
thiệp vào Afghanistan giai đoạn năm 2001-2015, ước tính 91.991 người mất
mạng.
Tỉnh tổng cả 3 quốc gia này trong giai đoạn 15 năm, con số người chết vì chiến tranh là 796.991.
Nhưng những thống kê trên vẫn còn khá khiêm tốn so với trận Stalingrad, trận đánh đẫm máu và tồi tệ nhất lịch sử nhân loại với 1,9 triệu binh sĩ Đức, Liên Xô và dân thường thiệt mạng chỉ trong 6 tháng.
Tháng 6.1941, trùm phát xít Adolf Hitler bất ngờ ra lệnh xâm lược Liên Xô. Trong vòng một năm sau, đội quân Đức chiếm một khu vực rộng lớn hàng ngàn km2. Tất cả những gì quân Đức cần khi đó chỉ là thành phố Stalingrad để làm bàn đạp.
Dân số Stalingrad trước chiến tranh vào khoảng 400.000 người. Đây là thành phố chiến lược với cảng biển và nhiều khu công nghiệp quan trọng.
Ban đầu, quân Đức đạt bước tiến nhanh chóng, chiếm nhiều khu vực bên trong Stalingrad. Đến tháng 11, quân Đức đẩy phòng tuyến Liên Xô về phía bờ sông Volga. Cả hai bên đều ghi nhận con số thương vong hàng trăm ngàn người.
Nhưng đó chỉ mới là sự bắt đầu của trận đánh đẫm máu nhất lịch sử thế giới hiện đại. Đúng và sai, đạo lý và danh dự của những người lính đều được gác lại cho một lý do duy nhất, chiến đấu vì sự sống còn.
Năm 2001, bộ phim Hollywood mang tên “Enemy at the Gates” phác họa cảnh đối đầu giữa hai lính bắn tỉa Liên Xô và Đức. Đây được coi là vũ khí đáng sợ nhất của cả 2 phe. Bởi nó có thể cướp đi sinh mạng người khác từ xa, khiến không một ai cảm thấy an toàn.
Một lính bắn tỉa Liên Xô, tên Anatoly Chechov kể lại lần đầu tiên cướp đi mạng sống của người khác: “Tôi cảm thấy tồi tệ. Tôi đã giết người. Nhưng sau khi nhận ra quân Đức đã tàn sát nhiều người khác, tôi chỉ còn biết xả đạn không ngừng vào họ”.
Đây là những lời nói của Chechov ngay tại chiến trường đẫm máu này, phác họa phần nào cảnh tượng “địa ngục trần gian” ở Stalingrad.
Trong bối cảnh Hồng quân Liên Xô đứng trước khả năng thua trận, không thể phòng ngự được cho đến đêm, tướng lĩnh Liên Xô Alexander Rodimtsev đưa ra quyết định can đảm.
Bản thân Rodimtsev bằng một cách nào đó đã sống sót. Nhưng những người đồng đội thì lại không may mắn như vậy.
Albert Burkovski, một trong những người lính Liên Xô làm nhiệm vụ cố thủ bên kia sông, mô tả lại cảnh tượng thảm khốc đối với quân đoàn số 13. “Họ cố gắng vượt sông, xác người chết rải rác khắp nơi. Những con thuyền chở binh sĩ, đạn dược, súng máy nổ tung ngay trước mắt tôi”.
Quân Đức khi đó chiếm ưu thế ở bên kia sông nhờ các cao điểm, liên tục xả đạn súng máy không ngừng về phía Hồng quân Liên Xô. “Tưởng chừng như đợt phản công của Liên Xô là tự sát nhưng họ đã thành công”, Michael Jones, tác giả cuốn sách viết về trận đánh Stalingrad nói.
Quân đoàn 13 do tướng Rodimtsev chỉ huy cận chiến với quân Đức, đánh chiếm các tòa nhà quan trọng và làm chủ khu vực bờ bên kia sông.
Cảnh tượng ở bên kia chiến tuyến còn khốc liệt hơn. Theo trang WW2History., một người sống sót tên Helmut Walz mô tả lại cảnh chiến đấu trên từng con phố, căn nhà ở Stalingrad.
Bất ngờ, Walz đụng độ với binh sĩ Liên Xô, hứng trọn đòn đánh trời giáng vào mặt, khiến máu trào ra từ miệng. Walz chợt nghĩ đó là dấu chấm hết nhưng một đồng đội lao đến trợ giúp, không ngừng lấy báng súng đánh vào đầu người lính Liên Xô.
Những cảnh tượng mà người lính Liên Xô thuộc quân đoàn 13 phải trải qua và Helmut Walz ở bên kia chiến tuyến đã lặp đi lặp lại nhiều lần trong suốt 6 tháng giao tranh đẫm máu.
Chiến sự cuối cùng cũng kết thúc vào tháng 2.1943, khi tập đoàn quân số 6 của Đức Quốc xã, do tướng Friedrich Paulus chỉ huy ra hàng. Quân Đức từ hàng triệu người, nay chỉ còn 90.000 lính.
Thất bại trên sông Volga đánh dấu bước ngoặt trên chiến trường, khiến quân Đức không ngừng thua trận và thất bại ngay tại thủ đô Berlin hai năm sau đó, cùng với cái chết của trùm phát xít Hitler.
Trong số 90.000 tù binh Đức, chỉ có khoảng 6.000 người là còn có thể quay trở về quê nhà, trong giai đoạn những năm 1950.
Có thể nói, 1,9 triệu người chết, với những trải nghiệm kinh hoàng, cận chiến trong những tháng ngày mùa đông rét thấu xương ở Liên Xô đưa Stalingrad trở thành nơi diễn ra trận đánh tồi tệ nhất lịch sử thế giới.
Đăng Nguyễn - Tổng hợp
Thứ Tư, ngày 04/10/2017 00:25 AM (GMT+7)
Theo History, trận Okehazama diễn ra vào tháng 6.1560 là trận đánh
làm nên tên tuổi lãnh chúa Oda Nobunaga và là một trong những cuộc đồi
đầu kịch tính nhất trong lịch sử thế giới.
Người phương Tây thường nhắc đến cụm từ “người tí hon David và gã khổng lồ Goliath” khi nhắc đến trận đại chiến này ở thời Chiến quốc Nhật Bản.
Sau khi trở thành người thống lĩnh gia tộc Oda ở tỉnh Owari, Nobunaga bắt đầu muốn mở rộng quyền lực ra bên ngoài, đe dọa đến lợi ích của các lãnh chúa khác.
Nobunaga khi đó nổi tiếng là người thẳng tay tàn sát kẻ thù và ông cũng gây thù chuốc oán với không ít người. Nổi lên trong số đó là Imagawa Yoshimoto, lãnh chúa ở tỉnh Surugu láng giềng. Gia tộc Imagawa ngày càng hùng mạnh khi liên minh với nhà Takeda, đặt mục tiêu đánh chiếm kinh đô Kyoto.
Nhưng để làm được điều đó, Yoshimoto phải đem quân vượt qua lãnh địa của Oda Nobunaga.
Thử thách lớn đầu tiên
Trước cuộc đại chiến năm 1560, Yoshimoto đã tập hợp được đạo quân đông đảo, ước tính lên tới 35.000 người, bao gồm cả samurai và binh sĩ của các gia tộc trong liên minh.
Từ đó, Yoshimoto đem đại quân thẳng tiến và phía tây, hướng đến kinh đô Kyoto. Lãnh chúa nhà Imagawa không những không xin ý kiến Nobunaga khi đưa quân vào Owari mà còn đánh chiếm nhiều thành trì của tỉnh này.
Yoshimoto tin rằng quân Nobunaga sẽ không dám chống trả nên quyết chiếm luôn cả thủ phủ của tỉnh Owari, nơi Nobunaga đang ở.
Theo sử sách Nhật Bản, Nobunaga khi đó chỉ chiêu mộ được khoảng 3.000 binh sĩ, bao gồm cả những cận vệ của ông. Trong khi đó, tin mật báo nói đại quân của Imagawa lên tới hơn 40.000 người.
Có người muốn lãnh chúa cố thủ trong thành, với hy vọng sẽ khiến quân địch nản chí. Người khác lại cho rằng nên đầu hàng vì đối đầu với lực lượng chênh lệch như vậy là tự sát.
“Imagawa có 40.000 hay 35.000 quân không quan trọng. Đó là một con số rất lớn so với thực lực của chúng ta”, Nobunaga nói với các tướng lĩnh.
“Nhưng mọi người muốn ta đầu hàng, để rồi chết một cách hèn nhát như vậy? Hay cố thủ trong thành để hy vọng một ngày nào đó Imagawa sẽ chán nản rồi tự rút lui?”.
“Chúng ta có thể sống thêm được 5-10 ngày, nhưng điều rõ ràng là chúng ta không thể cố thủ trong thành mãi được. Đây là cơ hội của cả đời người. Mọi người muốn ngồi đây và cầu nguyện được sống lâu sao? Chúng ta sinh ra là để chết đi”.
Nói rồi, Oda Nobunaga quyết tâm đánh một trận lịch sử với nhà Imagawa. Ông nói ai tình nguyện chiến đấu thì sáng mai xuất quân, còn nếu không, hãy ở bất cứ đâu có thể và chứng kiến cảnh ông chiến thắng trở về.
Trận đánh 1 đấu 10 lịch sử
Ngày 11.6.1560, đạo quân của Nobunaga đến thắp hương tại đền thờ Zenshǒ-ji. Ông nhận được tin báo quân của Yoshimoto hạ trại tại khu vực gần ngôi làng Okehazama.
Nobunaga nắm rõ địa hình và ông đã lựa chọn khu vực này làm nơi đánh một trận quyết định.
Trước trận đại chiến, Nobunaga dàn quân, cho người cầm theo nhiều khẩu hiệu để khiến quân địch nghĩ là ông có lực lượng đông đảo. Ông còn ra lệnh đặt những bù nhìn rơm đeo nón và cầm vũ khí, khiến đạo quân của Nobunaga nhìn từ xa trông đông đảo gấp nhiều lần.
Nobunaga cũng để lại vài trăm lính giữ trại, như thể ông vẫn còn giữ quân chủ lực ở phía sau.
Chỉ còn khoảng 2.000 lính, Nobunaga âm thầm áp sát nơi đạo quân Imagawa hạ trại ở bên cánh. Đó là một buổi trưa hè nắng nóng như đổ lửa ở Nhật Bản. Nhiệt độ có thể lên tới 30 độ C và độ ẩm cao. Đa số samurai nhà Imagawa trú ẩn trong lều nhằm duy trì thể trạng tốt nhất.
Có một điểm may mắn với Nobunaga là khi đó trời bất ngờ có bão lớn, khiến quân Nobunaga có thêm cơ hội tiến sát doanh trại chủ tướng địch.
Sau khi xác định có Imagawa ở trong lều cùng các lướng lĩnh cấp cao, Nobunaga ra lệnh tấn công. Các binh sĩ nhà Imagawa không kịp phòng bị nên bị tiêu diệt hoặc quỳ gối đầu hàng.
Bản thân Imagawa Yoshimoto nghe thấy tiếng ồn nên bước ra ngoài, quát mắng đám lính samurai của Nobunaga vì khiến ông tỉnh giấc. Nhưng rồi Yoshimoto nhận ra đó không phải lính của mình.
Lãnh chúa nhà Imagawa chỉ kịp đỡ được đòn tấn công đầu tiên trước khi bị chặt đầu chỉ bằng một nhát chém.
Trận đánh kéo dài chưa đầy một giờ đồng hồ thì kết thúc. Yoshimoto mất mạng cùng một vài tướng lĩnh khác. Những người còn lại sau khi lắng nghe Nobunaga, đã quyết định gia nhập nhà Oda.
Có nguồn tin nói vợ con của họ đều nằm trong tay quân Nobunaga nên họ không còn cách nào khác là quy hàng để bảo vệ gia đình. Một trong những danh tướng nổi bật nhất đầu hàng là Matsudaira Motoyasu.
Motoyasu sau này đổi tên thành Tokugawa Ieyasu, trung thành với nhà Oda đến khi Nobunaga qua đời. Ông lập ra nhà Tokugawa, trị vì nước Nhật trong suốt 268 năm, đến thời Minh Trị Duy tân năm 1868.
Tuy thành công lớn trong trận đánh úp nhà Imagawa nhưng Nobunaga không phải là người dùng mãi một chiến thuật. Trong những trận đánh sau này, quân Oda còn đông hơn địch gấp nhiều lần.
Nobunaga cũng không đánh chớp nhoáng nữa mà chủ trương bao vây, cho đến khi quân địch mất hết nhuệ khí chiến đấu.
Đăng Nguyễn - Tổng hợp
Thứ Tư, ngày 03/05/2017 00:25 AM (GMT+7)
Trong khi các tướng lĩnh thời Chiến Quốc dựa nhiều vào binh pháp khi ra trận, Bạch Khởi lại dùng binh không theo sách. Có thể nói, Bạch Khởi một khi cầm quân thì đã đánh là thắng, không gì có thể ngăn nổi. Xuyên suốt lịch sử Trung Quốc, hầu như rất ít tướng lĩnh có được những tố chất như ông.
Đại tướng mạnh nhất thời Chiến Quốc
Tổ tiên Bạch Khởi là người nước Sở, sau đó đến định cư ở huyện Mi, nước Tần, đổi sang họ Bạch. Cha Bạch Khởi xuất thân là binh sĩ nhà Tần. Ông từ nhỏ theo cha sống trong môi trường quân ngũ, lại rất ham học về quân sự.
Chiến công đầu tiên của Bạch Khởi là vào năm 294 TCN, khi đó ông cùng quân Tần đi đánh nước Hàn, một trong ba nước tách ra từ nước Tấn nên gọi là Tam Tấn. Chiến dịch thành công khi quân Tần chiếm được Tân Thành.
Bạch Khởi từ đó nhanh chóng lọt vào mắt xanh của tướng quốc nhà Tần là Ngụy Nhiễm. Năm đó, Ngụy Nhiễm tiến cử Bạch Khởi lên vua Tần Chiêu Tương vương, phong làm tướng.
Chỉ một năm sau, Bạch Khởi trong tay chỉ có 12 vạn quân nhưng đã đánh bại 24 vạn liên quân nước Ngụy và nước Hàn trong trận Y Khuyết. Đây được coi là một trong những trận đánh lớn nhất thời Chiến Quốc.
Sau trận đánh này, lần đầu tiên ảnh hưởng của nước Tần đã tới miền trung của Trung Quốc. Quân Hàn-Ngụy bị thiệt hại nặng nề nên buộc phải cắt đất cho Tần để xin cầu hòa.
Quân Triệu bị vây liên tục trong vòng 46 ngày, mặc dù quân số đông hơn quân Tần nhưng không thể phá vây ra được. Quân Tần ít hơn nhưng dũng mãnh thiện chiến, quân Triệu mấy phen xông ra đều bị đánh bại. Đến lúc hết lương, Triệu Quát phải liều phá vây ra, bị Bạch Khởi hạ lệnh dùng nỏ cứng ngắm bắn nên tử trận. Gần như toàn bộ quân Triệu đầu hàng mà không biết họ phải đối mặt với thảm kịch trước mắt.
Giết hại 45 vạn hàng binh Triệu
Sử ký của Tư Mã Thiên chép lại, vì quân Triệu đầu hàng quá đông, Bạch Khởi sợ không quản lý được, nên bàn với phó tướng Vương Hạt đem giết hết.
Để lừa quân Triệu, ông đem hàng tốt chia làm mười doanh, sai mười viên tướng thống lĩnh, hợp với quân Tần, đem cho trâu rượu, ăn uống và nói rằng ngày mai sẽ chọn binh, người nào khoẻ mạnh đánh trận được, thì cấp cho khí giới và đem về nước Tần , còn người già yếu hay nhát sợ đều cho về Triệu. Quân Triệu mừng rỡ.
Đêm ấy, Bạch Khởi truyền mật lệnh cho mười viên tướng rằng: “Quân Tần đều dùng vải trắng phủ đầu, nếu đầu không có vải trắng, thì tức là quân Triệu, đều phải giết đi”.
Quân Tần theo lệnh, đồng loạt ra tay. 45 vạn quân Triệu chịu chết chỉ trong một đêm. Bạch Khởi thu nhặt những đầu lâu quân Triệu, chất đống ở trong luỹ Tần, ngày nay gọi là núi Đầu Lâu.
Tính ra trong trận Trường Bình, quân Tần sát hại 45 vạn hàng binh Triệu, chỉ còn 240 người ít tuổi được thả về Hàm Đan, kinh đô nước Triệu để truyền lại những gì xảy ra.
Con số kinh hoàng trên có lẽ không phải chỉ là số quân lính nước Triệu thiệt mạng, mà có lẽ cả số người chết xuyên suốt trong chiến dịch đánh Triệu.
Khiến Tần Thủy Hoàng rước họa
Sử gia Hà Yến thời Tam Quốc nói rằng, việc Bạch Khởi ra lệnh sát hại 45 vạn quân Triệu giống như một “trò lừa đảo”.
Bạch Khởi đã đồng ý tha chết cho những người bại trận để dụ họ đầu hàng. Thế nhưng khi họ đã hạ vũ khí, tất cả đã bị giết hại thảm khốc. Hành động phản ánh sự tàn bạo và không có tầm nhìn xa trông rộng của Bạch Khởi và cả triều Tần.
Hà Yến cũng nhận định, việc làm của Bạch Khởi đã làm tăng phần khó khăn cho việc ổn định thiên hạ của nước Tần.
Kể từ đó, người trong thiên hạ đều nhận ra rằng, họ không thể trông chờ vào kết cục đầu hàng Tần triều, thay vào đó, họ phải chiến đấu đến chết và nuôi nung nấu ý định trả thù.
Vì hy vọng đạt được công lao nhất thời, Bạch Khởi khi đó không thể ngờ được rằng, dã tâm của ông ta đã nung nấu thêm ý chí và quyết tâm của các nước chư hầu.
Có thể nói, trong 37 năm xông pha trận mạc, Bạch Khởi hầu như đánh đâu thắng đó, chém đầu gần 100 vạn quân địch, hạ hơn 73 thành, mở rộng hơn trăm dặm đất đai cho nước Tần.
Bạch Khởi đã trực tiếp tiêu hao sinh lực của các nước mạnh nhất như Triệu và Sở, đưa Tần trở thành nước bá chủ thời Chiến Quốc.
Năm 257 TCN, vì mâu thuẫn với Thừa tướng Phạm Thư mà Bạch Khởi bị vua Tần tước hết chức vị, cuối cùng phải tự sát.
11 năm sau cái chết của Bạch Khởi, Tần Thủy Hoàng lên ngôi khi mới 13 tuổi. Năm 235 TCN, Tần Thủy Hoàng bắt đầu công cuộc chinh phục 6 nước còn lại, tiếp nối những gì mà Bạch Khởi gây dựng. Nhưng Tần Thủy Hoàng cũng thừa hưởng cả sự căm phẫn, oán hận của người dân các nước chư hầu.
Vì vậy mà khi Tần Thủy Hoàng đột ngột qua đời, nội bộ nhà Tần trở nên rối ren vì một hoạn quan nước Triệu. Người dân trên khắp nước Tần cũng đứng lên nổi dậy, khiến cho triều đại thống nhất Trung Hoa sụp đổ nhanh chóng.
-Nhưng xét trên bình diện đánh giá sự sống là thứ quí giá nhất trên đời, thì giết chóc lẫn nhau, dù là giết chóc bắt buộc, là hành động điên rồ tột bậc của con người và chiến tranh, dù là chiến tranh chính nghĩa, vẫn là sự ngu xuẩn vô hạn, dù là sự ngu xuẩn tự giác, nhân danh bảo vệ sự sống!
-Đứng lên trên tất cả mà phán xét, thì:
trí tuệ siêu việt của con người thậm ngu ngốc!
-Chân lý là đây:
Chiến tranh là mệnh lệnh tối thượng của tự nhiên mù quáng đối với trí tuệ sáng suốt của loài người: hãy giết chóc lẫn nhau!
-Như vậy, muốn không còn chiến tranh nữa, con người hoặc không còn lòng tham và tính tư hữu hoặc trở lại suy nghĩ tăm tối như hươu, nai, hoặc triệt tiêu hận thù.
-Nhưng hết chiến tranh rồi, xã hội loài người có hết bạo tàn?
-Và vô cớ tàn sát sinh linh, con người có phải là ác độc nhất trong muôn loài sinh vật!?
-----------------------------------------------------------------
(ĐC sưu tầm trên NET)
Trận đánh đẫm máu ở Grozny 1996 - Chiến tranh Chechnya
Sự khốc liệt của cuộc chiến tại Gruzia
Trong hơn 5 ngày giao tranh dữ dội, một số thành
phố ở Nam Ossetia và trên đất Gruzia đã bị đổ nát, trong đó thủ phủ
Tskhinvali có tới 70% các ngôi nhà bị phá hủy.
![]() |
Xe chở bệ phóng rocket của Nga chạy ngang qua một chiếc
xe tăng bị phá hủy trên đường phố Tskhinvali, thủ phủ Nam Ossetia. Đây
là chiến trường ác liệt nhất trong cuộc xung đột vừa qua. Ảnh: Reuters.
|
![]() |
Những người Gruzia bước ngang qua một tòa nhà đổ nát ở
thành phố Gori, cách Tbilisi 80 km. Thành phố này bị Nga oanh tạc từ
ngày 9/8 và là nơi hứng chịu thiệt hại nặng nhất trên lãnh thổ Gruzia.
Ảnh: AP.
|
![]() |
Một binh sĩ của lực lượng ly khai Nam Ossetia gọi điện bên cạnh xác một chiếc xe tăng trên đường phố thủ phủ Tskhinvali. Ảnh: AP.
|
![]() |
Một cụ già Gruzia mang theo những vật dụng còn sót lại của mình ở thành phố Gori. Ảnh: Reuters.
|
![]() |
Các vật dụng sinh hoạt của người dân tại Gori bị vỡ nát trong các đợt oanh kích của Nga. Ảnh: AP.
|
![]() |
Binh sĩ Nga bước qua một tòa nhà trụ sở chính quyền bị
pháo kích tại Tskhinvali, thủ phủ Nam Ossetia. Ước tính có khoảng 70%
các công trình xây dựng ở thành phố này đã bị hư hại trong 5 ngày giao
tranh từ 7/8 đến 12/8. Ảnh: AP.
|
![]() |
Một phụ nữ Nam Ossetia vẫy chào binh sĩ Nga bên tòa nhà lỗ chỗ vết đạn bắn ở Tskhinvali. Ảnh: Reuters.
|
![]() |
Người phụ nữ bên tòa nhà bị máy bay Nga oanh tạc tại Gori. Ảnh: Getty Images.
|
![]() |
Cứu hộ nạn nhân trong đống đổ nát sau vụ oanh kích ở Gori. Ảnh: AFP.
|
![]() |
Nga khẳng định họ chỉ nhằm vào các mục tiêu quân sự tại Gori, nhưng một số nhà dân cũng trúng bom. Ảnh: AP.
|
![]() |
Vết máu trên hè phố ở Gori sau khi thành phố này bị Nga oanh kích. Ảnh: AP.
|
![]() |
Nhiều ngôi nhà ở Gori không còn nguyên vẹn sau những ngày giao tranh giữa Nga và Gruzia vừa qua. Ảnh: Reuters.
|
Đình Chính
CHECHNYA the cursed and forgotten - ЧЕЧНЯ ПРОКЛЯТЫ И ЗАБЫТЫ
Trận đánh 1,9 triệu người chết khủng khiếp nhất lịch sử thế giới
(Dân Việt) Trận đánh quyết định ở Stalingrad khiến 1,9 triệu người thiệt mạng trong Thế chiến 2 cho đến nay được ghi nhận là “địa ngục trần gian”, nơi người lính bằng mọi giá phải đấu tranh để sinh tồn.
Ảnh minh họa.
Theo National Interest, kể từ tháng 7.2012, thế giới phải chứng kiến
đất nước Syria, với những thành phố Aleppo, Raqqa chìm trong đống đổ nát
vì chiến tranh. Con số người chết trong cuộc nội chiến Syria tính đến
năm 2016 ước tính lên tới 300.000 người.Tỉnh tổng cả 3 quốc gia này trong giai đoạn 15 năm, con số người chết vì chiến tranh là 796.991.
Nhưng những thống kê trên vẫn còn khá khiêm tốn so với trận Stalingrad, trận đánh đẫm máu và tồi tệ nhất lịch sử nhân loại với 1,9 triệu binh sĩ Đức, Liên Xô và dân thường thiệt mạng chỉ trong 6 tháng.
Tháng 6.1941, trùm phát xít Adolf Hitler bất ngờ ra lệnh xâm lược Liên Xô. Trong vòng một năm sau, đội quân Đức chiếm một khu vực rộng lớn hàng ngàn km2. Tất cả những gì quân Đức cần khi đó chỉ là thành phố Stalingrad để làm bàn đạp.
Dân số Stalingrad trước chiến tranh vào khoảng 400.000 người. Đây là thành phố chiến lược với cảng biển và nhiều khu công nghiệp quan trọng.
Quân Đức chiến đấu trong trận Stalingrad.
Lãnh tụ Liên Xô Stalin khi đó chủ trương bảo vệ Stalingrad bằng mọi
giá còn Hitler cũng sẵn sàng đổ 1 triệu người vào trận đánh lịch sử này.Ban đầu, quân Đức đạt bước tiến nhanh chóng, chiếm nhiều khu vực bên trong Stalingrad. Đến tháng 11, quân Đức đẩy phòng tuyến Liên Xô về phía bờ sông Volga. Cả hai bên đều ghi nhận con số thương vong hàng trăm ngàn người.
Nhưng đó chỉ mới là sự bắt đầu của trận đánh đẫm máu nhất lịch sử thế giới hiện đại. Đúng và sai, đạo lý và danh dự của những người lính đều được gác lại cho một lý do duy nhất, chiến đấu vì sự sống còn.
Năm 2001, bộ phim Hollywood mang tên “Enemy at the Gates” phác họa cảnh đối đầu giữa hai lính bắn tỉa Liên Xô và Đức. Đây được coi là vũ khí đáng sợ nhất của cả 2 phe. Bởi nó có thể cướp đi sinh mạng người khác từ xa, khiến không một ai cảm thấy an toàn.
Một lính bắn tỉa Liên Xô, tên Anatoly Chechov kể lại lần đầu tiên cướp đi mạng sống của người khác: “Tôi cảm thấy tồi tệ. Tôi đã giết người. Nhưng sau khi nhận ra quân Đức đã tàn sát nhiều người khác, tôi chỉ còn biết xả đạn không ngừng vào họ”.
Đây là những lời nói của Chechov ngay tại chiến trường đẫm máu này, phác họa phần nào cảnh tượng “địa ngục trần gian” ở Stalingrad.
Trong bối cảnh Hồng quân Liên Xô đứng trước khả năng thua trận, không thể phòng ngự được cho đến đêm, tướng lĩnh Liên Xô Alexander Rodimtsev đưa ra quyết định can đảm.
Giao tranh ở Stalingrad diễn ra trên từng ngôi nhà, con phố.
Tướng Rodimtsev dẫn đội quân do mình chỉ huy vượt sông, bất chấp máy
bay Đức quần thảo trên bầu trời. Một nhân chứng cho biết, chiếc thuyền
chở tướng Rodimtsev và bị trúng bom Đức trước khi cập bờ, khiến hầu hết
binh lính thiệt mạng.Bản thân Rodimtsev bằng một cách nào đó đã sống sót. Nhưng những người đồng đội thì lại không may mắn như vậy.
Albert Burkovski, một trong những người lính Liên Xô làm nhiệm vụ cố thủ bên kia sông, mô tả lại cảnh tượng thảm khốc đối với quân đoàn số 13. “Họ cố gắng vượt sông, xác người chết rải rác khắp nơi. Những con thuyền chở binh sĩ, đạn dược, súng máy nổ tung ngay trước mắt tôi”.
Quân Đức khi đó chiếm ưu thế ở bên kia sông nhờ các cao điểm, liên tục xả đạn súng máy không ngừng về phía Hồng quân Liên Xô. “Tưởng chừng như đợt phản công của Liên Xô là tự sát nhưng họ đã thành công”, Michael Jones, tác giả cuốn sách viết về trận đánh Stalingrad nói.
Quân đoàn 13 do tướng Rodimtsev chỉ huy cận chiến với quân Đức, đánh chiếm các tòa nhà quan trọng và làm chủ khu vực bờ bên kia sông.
Cảnh tượng ở bên kia chiến tuyến còn khốc liệt hơn. Theo trang WW2History., một người sống sót tên Helmut Walz mô tả lại cảnh chiến đấu trên từng con phố, căn nhà ở Stalingrad.
Bất ngờ, Walz đụng độ với binh sĩ Liên Xô, hứng trọn đòn đánh trời giáng vào mặt, khiến máu trào ra từ miệng. Walz chợt nghĩ đó là dấu chấm hết nhưng một đồng đội lao đến trợ giúp, không ngừng lấy báng súng đánh vào đầu người lính Liên Xô.
Xác quân Đức nằm la liệt ở Stalingrad.
Cảnh tượng kinh hoàng đó chưa chấm dứt, khi Walz đang được đồng đội
băng bó, một người lính Liên Xô khác tiến đến bắn thẳng vào đầu đồng đội
của Walz từ phía sau. Walz kể rằng đó là lần đầu tiên nhìn thấy đầu
người vỡ làm đôi còn não bộ rơi ra ngoài.Những cảnh tượng mà người lính Liên Xô thuộc quân đoàn 13 phải trải qua và Helmut Walz ở bên kia chiến tuyến đã lặp đi lặp lại nhiều lần trong suốt 6 tháng giao tranh đẫm máu.
Chiến sự cuối cùng cũng kết thúc vào tháng 2.1943, khi tập đoàn quân số 6 của Đức Quốc xã, do tướng Friedrich Paulus chỉ huy ra hàng. Quân Đức từ hàng triệu người, nay chỉ còn 90.000 lính.
Thất bại trên sông Volga đánh dấu bước ngoặt trên chiến trường, khiến quân Đức không ngừng thua trận và thất bại ngay tại thủ đô Berlin hai năm sau đó, cùng với cái chết của trùm phát xít Hitler.
Trong số 90.000 tù binh Đức, chỉ có khoảng 6.000 người là còn có thể quay trở về quê nhà, trong giai đoạn những năm 1950.
Có thể nói, 1,9 triệu người chết, với những trải nghiệm kinh hoàng, cận chiến trong những tháng ngày mùa đông rét thấu xương ở Liên Xô đưa Stalingrad trở thành nơi diễn ra trận đánh tồi tệ nhất lịch sử thế giới.
Chechnya: video đấu súng ác liệt với cảnh sát, 19 người chết
Trận đánh không tưởng của "quỷ vương" Nhật: 3.000 quân dẹp tan 4 vạn
(Dân Việt) Đối đầu với kẻ địch đông gấp 10 lần, lãnh chúa Nhật Bản Oda Nobunaga không hề nao núng, trái lại còn để lại trận đánh đi vào lịch sử thế giới.
Phác họa hình tượng nhân vật Oda Nobunaga trong lịch sử Nhật Bản.
| Oda Nobunaga là một trong những nhân vật gây tranh cãi nhất lịch sử Nhật Bản. Ông là người có công chấm dứt thời kỳ chiến loạn kéo dài khắp nước Nhật, nhưng lại mang tiếng xấu "quỷ vương" cho đến tận ngày nay. Mời độc giả cùng tìm hiểu về nhân vật được cho là sánh ngang với Tần Thủy Hoàng qua loạt bài này. |
Người phương Tây thường nhắc đến cụm từ “người tí hon David và gã khổng lồ Goliath” khi nhắc đến trận đại chiến này ở thời Chiến quốc Nhật Bản.
Sau khi trở thành người thống lĩnh gia tộc Oda ở tỉnh Owari, Nobunaga bắt đầu muốn mở rộng quyền lực ra bên ngoài, đe dọa đến lợi ích của các lãnh chúa khác.
Nobunaga khi đó nổi tiếng là người thẳng tay tàn sát kẻ thù và ông cũng gây thù chuốc oán với không ít người. Nổi lên trong số đó là Imagawa Yoshimoto, lãnh chúa ở tỉnh Surugu láng giềng. Gia tộc Imagawa ngày càng hùng mạnh khi liên minh với nhà Takeda, đặt mục tiêu đánh chiếm kinh đô Kyoto.
Nhưng để làm được điều đó, Yoshimoto phải đem quân vượt qua lãnh địa của Oda Nobunaga.
Thử thách lớn đầu tiên
Trước cuộc đại chiến năm 1560, Yoshimoto đã tập hợp được đạo quân đông đảo, ước tính lên tới 35.000 người, bao gồm cả samurai và binh sĩ của các gia tộc trong liên minh.
Từ đó, Yoshimoto đem đại quân thẳng tiến và phía tây, hướng đến kinh đô Kyoto. Lãnh chúa nhà Imagawa không những không xin ý kiến Nobunaga khi đưa quân vào Owari mà còn đánh chiếm nhiều thành trì của tỉnh này.
Yoshimoto tin rằng quân Nobunaga sẽ không dám chống trả nên quyết chiếm luôn cả thủ phủ của tỉnh Owari, nơi Nobunaga đang ở.
Theo sử sách Nhật Bản, Nobunaga khi đó chỉ chiêu mộ được khoảng 3.000 binh sĩ, bao gồm cả những cận vệ của ông. Trong khi đó, tin mật báo nói đại quân của Imagawa lên tới hơn 40.000 người.
Oda Nobunaga (trái) dẫn quân đánh tan kẻ địch.
Trong khi đó, các tướng lĩnh dưới quyền Nobunaga nghe tin quân địch đông đảo đã vô vùng hốt hoảng.Có người muốn lãnh chúa cố thủ trong thành, với hy vọng sẽ khiến quân địch nản chí. Người khác lại cho rằng nên đầu hàng vì đối đầu với lực lượng chênh lệch như vậy là tự sát.
“Imagawa có 40.000 hay 35.000 quân không quan trọng. Đó là một con số rất lớn so với thực lực của chúng ta”, Nobunaga nói với các tướng lĩnh.
“Nhưng mọi người muốn ta đầu hàng, để rồi chết một cách hèn nhát như vậy? Hay cố thủ trong thành để hy vọng một ngày nào đó Imagawa sẽ chán nản rồi tự rút lui?”.
“Chúng ta có thể sống thêm được 5-10 ngày, nhưng điều rõ ràng là chúng ta không thể cố thủ trong thành mãi được. Đây là cơ hội của cả đời người. Mọi người muốn ngồi đây và cầu nguyện được sống lâu sao? Chúng ta sinh ra là để chết đi”.
Nói rồi, Oda Nobunaga quyết tâm đánh một trận lịch sử với nhà Imagawa. Ông nói ai tình nguyện chiến đấu thì sáng mai xuất quân, còn nếu không, hãy ở bất cứ đâu có thể và chứng kiến cảnh ông chiến thắng trở về.
Trận đánh 1 đấu 10 lịch sử
Ngày 11.6.1560, đạo quân của Nobunaga đến thắp hương tại đền thờ Zenshǒ-ji. Ông nhận được tin báo quân của Yoshimoto hạ trại tại khu vực gần ngôi làng Okehazama.
Nobunaga nắm rõ địa hình và ông đã lựa chọn khu vực này làm nơi đánh một trận quyết định.
Trước trận đại chiến, Nobunaga dàn quân, cho người cầm theo nhiều khẩu hiệu để khiến quân địch nghĩ là ông có lực lượng đông đảo. Ông còn ra lệnh đặt những bù nhìn rơm đeo nón và cầm vũ khí, khiến đạo quân của Nobunaga nhìn từ xa trông đông đảo gấp nhiều lần.
Nobunaga cũng để lại vài trăm lính giữ trại, như thể ông vẫn còn giữ quân chủ lực ở phía sau.
Chỉ còn khoảng 2.000 lính, Nobunaga âm thầm áp sát nơi đạo quân Imagawa hạ trại ở bên cánh. Đó là một buổi trưa hè nắng nóng như đổ lửa ở Nhật Bản. Nhiệt độ có thể lên tới 30 độ C và độ ẩm cao. Đa số samurai nhà Imagawa trú ẩn trong lều nhằm duy trì thể trạng tốt nhất.
Quân Oda đánh úp khi kẻ địch còn không kịp phòng bị.
Một số chiến binh còn ngạo mạn, không ngừng uống rượu sake ngay giữa ban ngày.Có một điểm may mắn với Nobunaga là khi đó trời bất ngờ có bão lớn, khiến quân Nobunaga có thêm cơ hội tiến sát doanh trại chủ tướng địch.
Sau khi xác định có Imagawa ở trong lều cùng các lướng lĩnh cấp cao, Nobunaga ra lệnh tấn công. Các binh sĩ nhà Imagawa không kịp phòng bị nên bị tiêu diệt hoặc quỳ gối đầu hàng.
Bản thân Imagawa Yoshimoto nghe thấy tiếng ồn nên bước ra ngoài, quát mắng đám lính samurai của Nobunaga vì khiến ông tỉnh giấc. Nhưng rồi Yoshimoto nhận ra đó không phải lính của mình.
Lãnh chúa nhà Imagawa chỉ kịp đỡ được đòn tấn công đầu tiên trước khi bị chặt đầu chỉ bằng một nhát chém.
Trận đánh kéo dài chưa đầy một giờ đồng hồ thì kết thúc. Yoshimoto mất mạng cùng một vài tướng lĩnh khác. Những người còn lại sau khi lắng nghe Nobunaga, đã quyết định gia nhập nhà Oda.
Có nguồn tin nói vợ con của họ đều nằm trong tay quân Nobunaga nên họ không còn cách nào khác là quy hàng để bảo vệ gia đình. Một trong những danh tướng nổi bật nhất đầu hàng là Matsudaira Motoyasu.
Motoyasu sau này đổi tên thành Tokugawa Ieyasu, trung thành với nhà Oda đến khi Nobunaga qua đời. Ông lập ra nhà Tokugawa, trị vì nước Nhật trong suốt 268 năm, đến thời Minh Trị Duy tân năm 1868.
Tuy thành công lớn trong trận đánh úp nhà Imagawa nhưng Nobunaga không phải là người dùng mãi một chiến thuật. Trong những trận đánh sau này, quân Oda còn đông hơn địch gấp nhiều lần.
Nobunaga cũng không đánh chớp nhoáng nữa mà chủ trương bao vây, cho đến khi quân địch mất hết nhuệ khí chiến đấu.
_________________
Bài
viết xuất bản ngày 5.10 sẽ tìm hiểu con đường bước đến đỉnh cao quyền
lực của Oda Nobunaga và giai thoại về tên gọi Quỷ vương tàn bạo nhất
lịch sử Nhật Bản.
Vụ thảm sát 45 vạn người khiến Tần Thủy Hoàng gánh họa
(Dân Việt) Đại tướng quân mạnh nhất thời Chiến Quốc là người làm suy yếu các nước chư hầu, dọn đường để Tần Thủy Hoàng thống nhất Trung Hoa nhưng ông cũng để lại mối họa khiến nhà Tần sụp đổ
Bạch Khởi trong phim truyền hình Trung Quốc.
Theo trang mạng Qulishi, Bạch Khởi (? – 257 TCN) là đại tướng quân
thời Chiến Quốc, lập nhiều chiến công, làm tiền đề để Tần Thủy Hoàng
thống nhất Trung Hoa. Các nhà sử học hiện đại đánh giá Bạch Khởi là vị
tướng tài năng nhất trong bốn vị đại tướng thời Chiến Quốc, 3 người còn
lại là Vương Tiễn, Liêm Pha và Lý Mục.Trong khi các tướng lĩnh thời Chiến Quốc dựa nhiều vào binh pháp khi ra trận, Bạch Khởi lại dùng binh không theo sách. Có thể nói, Bạch Khởi một khi cầm quân thì đã đánh là thắng, không gì có thể ngăn nổi. Xuyên suốt lịch sử Trung Quốc, hầu như rất ít tướng lĩnh có được những tố chất như ông.
Đại tướng mạnh nhất thời Chiến Quốc
Tổ tiên Bạch Khởi là người nước Sở, sau đó đến định cư ở huyện Mi, nước Tần, đổi sang họ Bạch. Cha Bạch Khởi xuất thân là binh sĩ nhà Tần. Ông từ nhỏ theo cha sống trong môi trường quân ngũ, lại rất ham học về quân sự.
Chiến công đầu tiên của Bạch Khởi là vào năm 294 TCN, khi đó ông cùng quân Tần đi đánh nước Hàn, một trong ba nước tách ra từ nước Tấn nên gọi là Tam Tấn. Chiến dịch thành công khi quân Tần chiếm được Tân Thành.
Bạch Khởi từ đó nhanh chóng lọt vào mắt xanh của tướng quốc nhà Tần là Ngụy Nhiễm. Năm đó, Ngụy Nhiễm tiến cử Bạch Khởi lên vua Tần Chiêu Tương vương, phong làm tướng.
Chỉ một năm sau, Bạch Khởi trong tay chỉ có 12 vạn quân nhưng đã đánh bại 24 vạn liên quân nước Ngụy và nước Hàn trong trận Y Khuyết. Đây được coi là một trong những trận đánh lớn nhất thời Chiến Quốc.
Sau trận đánh này, lần đầu tiên ảnh hưởng của nước Tần đã tới miền trung của Trung Quốc. Quân Hàn-Ngụy bị thiệt hại nặng nề nên buộc phải cắt đất cho Tần để xin cầu hòa.
Phác họa hình ảnh Bạch Khởi.
Trận đánh đáng chú ý nhất trong sự nghiệp của đại tướng quân Bạch
Khởi là đại chiến Trường Bình, nơi quân Tần vây hãm 45 vạn quân Triệu.
Tướng Triệu đến ải Trường Bình khi đó là Triệu Quát, vì thiếu kinh
nghiệm mà bị Bạch Khởi đánh cho tan tác, phải rút về cố thủ.Quân Triệu bị vây liên tục trong vòng 46 ngày, mặc dù quân số đông hơn quân Tần nhưng không thể phá vây ra được. Quân Tần ít hơn nhưng dũng mãnh thiện chiến, quân Triệu mấy phen xông ra đều bị đánh bại. Đến lúc hết lương, Triệu Quát phải liều phá vây ra, bị Bạch Khởi hạ lệnh dùng nỏ cứng ngắm bắn nên tử trận. Gần như toàn bộ quân Triệu đầu hàng mà không biết họ phải đối mặt với thảm kịch trước mắt.
Giết hại 45 vạn hàng binh Triệu
Sử ký của Tư Mã Thiên chép lại, vì quân Triệu đầu hàng quá đông, Bạch Khởi sợ không quản lý được, nên bàn với phó tướng Vương Hạt đem giết hết.
Để lừa quân Triệu, ông đem hàng tốt chia làm mười doanh, sai mười viên tướng thống lĩnh, hợp với quân Tần, đem cho trâu rượu, ăn uống và nói rằng ngày mai sẽ chọn binh, người nào khoẻ mạnh đánh trận được, thì cấp cho khí giới và đem về nước Tần , còn người già yếu hay nhát sợ đều cho về Triệu. Quân Triệu mừng rỡ.
Đêm ấy, Bạch Khởi truyền mật lệnh cho mười viên tướng rằng: “Quân Tần đều dùng vải trắng phủ đầu, nếu đầu không có vải trắng, thì tức là quân Triệu, đều phải giết đi”.
Quân Tần theo lệnh, đồng loạt ra tay. 45 vạn quân Triệu chịu chết chỉ trong một đêm. Bạch Khởi thu nhặt những đầu lâu quân Triệu, chất đống ở trong luỹ Tần, ngày nay gọi là núi Đầu Lâu.
Tính ra trong trận Trường Bình, quân Tần sát hại 45 vạn hàng binh Triệu, chỉ còn 240 người ít tuổi được thả về Hàm Đan, kinh đô nước Triệu để truyền lại những gì xảy ra.
Ảnh minh họa.
Các nhà sử học Trung Quốc từ xưa đến nay đều nghi ngờ con số 45 vạn
quân Triệu bị sát hại chỉ trong một đêm. Chu Hi đời Tống trong Chu Hi
Ngữ Lục cũng nói Tư Mã Thiên hành văn không đáng tin cậy.Con số kinh hoàng trên có lẽ không phải chỉ là số quân lính nước Triệu thiệt mạng, mà có lẽ cả số người chết xuyên suốt trong chiến dịch đánh Triệu.
Khiến Tần Thủy Hoàng rước họa
Sử gia Hà Yến thời Tam Quốc nói rằng, việc Bạch Khởi ra lệnh sát hại 45 vạn quân Triệu giống như một “trò lừa đảo”.
Bạch Khởi đã đồng ý tha chết cho những người bại trận để dụ họ đầu hàng. Thế nhưng khi họ đã hạ vũ khí, tất cả đã bị giết hại thảm khốc. Hành động phản ánh sự tàn bạo và không có tầm nhìn xa trông rộng của Bạch Khởi và cả triều Tần.
Hà Yến cũng nhận định, việc làm của Bạch Khởi đã làm tăng phần khó khăn cho việc ổn định thiên hạ của nước Tần.
Kể từ đó, người trong thiên hạ đều nhận ra rằng, họ không thể trông chờ vào kết cục đầu hàng Tần triều, thay vào đó, họ phải chiến đấu đến chết và nuôi nung nấu ý định trả thù.
Vì hy vọng đạt được công lao nhất thời, Bạch Khởi khi đó không thể ngờ được rằng, dã tâm của ông ta đã nung nấu thêm ý chí và quyết tâm của các nước chư hầu.
Bạch Khởi chính là người đặt nền móng giúp Tần Thủy Hoàng thống nhất thiên hạ.
Kể từ sau cuộc đại thảm sát do Bạch Khởi gây ra, các nước khác liên
tiếp tuyênchiến với Tần nên tham vọng thống nhất thiên hạ của Tần Thủy
Hoàng trở nên khó khăn hơn.Có thể nói, trong 37 năm xông pha trận mạc, Bạch Khởi hầu như đánh đâu thắng đó, chém đầu gần 100 vạn quân địch, hạ hơn 73 thành, mở rộng hơn trăm dặm đất đai cho nước Tần.
Bạch Khởi đã trực tiếp tiêu hao sinh lực của các nước mạnh nhất như Triệu và Sở, đưa Tần trở thành nước bá chủ thời Chiến Quốc.
Năm 257 TCN, vì mâu thuẫn với Thừa tướng Phạm Thư mà Bạch Khởi bị vua Tần tước hết chức vị, cuối cùng phải tự sát.
11 năm sau cái chết của Bạch Khởi, Tần Thủy Hoàng lên ngôi khi mới 13 tuổi. Năm 235 TCN, Tần Thủy Hoàng bắt đầu công cuộc chinh phục 6 nước còn lại, tiếp nối những gì mà Bạch Khởi gây dựng. Nhưng Tần Thủy Hoàng cũng thừa hưởng cả sự căm phẫn, oán hận của người dân các nước chư hầu.
Vì vậy mà khi Tần Thủy Hoàng đột ngột qua đời, nội bộ nhà Tần trở nên rối ren vì một hoạn quan nước Triệu. Người dân trên khắp nước Tần cũng đứng lên nổi dậy, khiến cho triều đại thống nhất Trung Hoa sụp đổ nhanh chóng.












Nhận xét
Đăng nhận xét