CÂU CHUYỆN VŨ TRỤ 26
(ĐC sưu tầm trên NET)
Mô hình về sự hình thành của vũ trụ đang bị đe dọa? |
||||
|
Cập nhật lúc 10h27' ngày 27/11
|
||||
|
|
||||
|
Những
sự thay đổi rất nhỏ của nhiệt độ được phát hiện trong bản đồ bức xạ nền
viba vũ trụ vẫn thường được cho là một bằng chứng để chứng tỏ rằng các
sao, các thiên hà và các cấu trúc lớn khác được hình thành từ những đám
vật chất đậm đặc trong vũ trụ thưở sơ khai. Tuy nhiên một nhà vật lý Mỹ khẳng định một cách chắc chắn rằng những sự biến đổi quan sát được này trên thực tế là do các nguyên tử Hydro trong thiên hà của chúng ta.
Nếu những kết quả này là chính xác, các nhà thiên văn học sẽ buộc phải
suy nghĩ lại một cách trầm trọng các mô hình về sự tiến hóa của vũ trụ.
Trong các đám plasma nóng của vũ trụ sơ khai, ánh
sáng phát ra từ vụ nổ Big Bang không thể truyền đi xa mà không bị tán xạ
trên các điện tử. Nhưng sau một khoảng thời gian khoảng 380 ngàn năm,
vũ trụ bắt đầu giảm nhiệt độ đến mức độ đủ lạnh để cho phép các điện tử
và proton kết hợp với nhau để hình thành nên các nguyên tử Hydro.
Số liệu được ghi nhận bởi vệ tinh COBE năm 1993 và ở một mức độ lớn hơn bởi vệ tinh WMAP (Wilkinson Microwave Anisotropy Probe)
năm 2003 đã chỉ ra rằng những sự biến đổi rất nhỏ của nhiệt độ lan tỏa
khắp CMB. Điều này chứng tỏ rằng vũ trụ sơ khai không có một sự phân bố
khối lượng đều đặn nhưng có những vùng đậm đặc mà như được giả thiết
trong mô hình của các nhà thiên văn, là những mầm phát triển thành các
thiên hà và các cấu trúc khác mà ta vẫn thấy như ngày nay.
Gerrit Verschuur, nhà vật lý Đại học Memphis (Mỹ) không tán thành với những luận điểm này. Ông lưu ý rằng những
sự thay đổi rất nhỏ của nhiệt độ được ghi nhận bởi WMAP có xu hướng
trùng lặp với các sóng vô tuyến phát xạ từ các nguyên tử Hydro trung hòa
từ trung tâm của dải Ngân Hà. Mặt khác, sự thăng giáng có thể chưa hẳn dã là một phần của bức xạ phông vũ trụ (xem thêm bài báo của Verschuurs sắp sửa xuất bản trên Astronomical Journal).
Verschuur phát hiện ra điều này khi tiến hành nghiên cứu các quan sát
Leiden-Argentina-Bonn (LAB), một bản đồ bức xạ vô tuyến từ các nguyên tử
Hydro trung hòa trong dải Ngân Hà đã được hoàn thành từ năm 2005.
"Có rất nhiều các số liệu ở tình trạng bất thường và những người tham
gia dự án LAB có xu hướng chỉ dám chiết giải những số liệu trong một
phạm vi nhỏ mà họ quan tâm" - Verschuur nói với Physicsworld.com. "Tôi đã làm việc với những số liệu trong một phạm vi rất lớn".
Và trong bài báo, Verschuurs đã lưu ý sáu vùng mà ông ta tìm thấy những
sự tương quan có thể nhìn thấy giữa những quan sát ghi nhận bởi LAB và
WMAP thế nhưng ông nói rằng nhờ đó ông đã tìm ra xung quanh 200 khu vực
có sự tương quan nhiều hơn.
Nếu những phân tích của Verschuur là chính xác, nó có thể làm suy yếu đi mô hình đã được phổ biến rộng rãi là "Chất đen lạnh"
(Cold dark matter) của sự tiến hóa của vũ trụ, các cấu trúc lớn phát
triển từ những trạng thái có mật độ thấp của vũ trụ nguyên thủy. Theo
các nghiên cứu từ các quan sát của WMAP, vật chất bình thường chỉ chiếm
có 4% vũ trụ, trong khi chất tối và năng lượng tối chiếm tỉ lệ lần lượt
là 24% và 72%.
Mặc dù các nhà khoa học làm việc tại WMAP đã phải
loại trừ những đóng góp từ các quá trình vật lý trong dải Ngân Hà một
cách hết sức cẩn thận nhưng Verschuurs đã chỉ ra sự phát xạ của các
nguyên tử Hydro tương quan có thể có nguồn gốc từ một quá trình không
thể nhận biết.
Tuy nhiên, không phải tất cả các nhà vật lý đều đồng tình với những suy luận của nhà vật lý Mỹ này. Kate Land (Đại học Oxford, Vương quốc Anh) và Anže Slosar (Đại học Ljubljana, Slovenia)
đã so sánh những bản đồ khác nhau từ LAB và WMAP ở các dải tần số khác
nhau và các thang đo khác nhau bằng cách sử dụng kỹ thuật Monte Carlo,
nhưng vẫn không tìm ra được một sự tương quan đáng kể mang tính chất
thống kê (xem bài báo xuất bản trên Phys. Rev. D 76 087301).
Dù vậy, Verschuur vẫn đầy nhiệt huyết tiếp tục những phân tích của mình. "Những
điều mà tôi đạt được hiện này là xác định được những gì tôi có thể học
được về vật lý môi trường giữa các sao trong việc nghiên cứu các trường
hợp như thế này, và cũng chẳng hề lo lắng về những phản biện mang tính
chất thống kê" - ông nói.
Thế nhưng Gary Hinshaw, nhà vật lý của nhóm nghiên
cứu làm việc trên WMAP ở Trung tâm Không gian Goddard của NASA lại đưa
ra những nghi ngờ về các kết luận của Verschuurs: "Ấn tượng của tôi
là điều này chỉ dựa trên những so sánh trực quan một cách sơ đẳng về bản
đồ và không dựa trên những phân tích thống kê một cách nghiêm ngặt, do
đó kết quả này cũng chẳng khác gì những câu chuyện khôi hài" - ông nói trên Physicsworld.com, và cứ như kết quả nghiên cứu của nhóm Land và Slosar thì: "Tôi nghĩ bài báo này đã kết luận quá rõ ràng" - ông bổ sung.
Vạn lý Độc hành
|
Tranh cãi về thử nghiệm hé lộ sự hình thành vũ trụ |
|
Cập nhật lúc 08h33' ngày 20/05
|
|
|
|
Trong
giới khoa học vừa xảy ra cuộc tranh cãi nảy lửa về sự đáng tin cậy của
một thí nghiệm mang tính đột phá, nhằm phát hiện điều gì đã xảy ra trong
một phần tỉ triệu tỉ đầu tiên của một giây sau vụ nổ Big Bang.
Các nhà nghiên cứu tại Trung tâm Vật lý
thiên văn Harvard-Smithsonian ở Massachusetts, Mỹ đã chế tạo các bộ phận
cảm biến bức xạ siêu nhạy và lắp đặt chúng vào kính thiên văn radio
BICEP2 ở Nam cực, để xem xét những dạng sóng ánh sáng nhất định bên
trong sự phát tỏa vi sóng mờ nhạt còn lại từ vụ nổ Big Bang. 9 năm sau,
họ phát hiện các dạng xoáy tít trong bức xạ nền vũ trụ, được tin là bắt
nguồn từ các sóng hấp dẫn ở thời điểm sơ khai của vũ trụ.
Tuy nhiên, thông qua các phân tích kỹ
lưỡng của mình, nhà nghiên cứu John Kovac cùng các cộng sự thuộc Đại học
Harvard (Mỹ) tuyên bố, tín hiệu thu được có thể khởi phát từ một nguồn
khác.
Các nhà khoa học (từ trái sang phải) Clem Pryke, Jamie Bock, Chao-Lin Kuo và John Kovac vui mừng thông báo về phát hiện mang tính đột phá của họ tại một buổi họp báo ở Trung tâm Vật lý thiên văn Harvard-Smithsonian. (Ảnh: AP)
Thí nghiệm từng được ca ngợi là giúp hé
lộ thời khắc vô cùng ngắn ngủi khởi đầu của mọi thứ, khi vũ trụ giãn nở
rất nhanh chóng, như một giả thuyết có tên gọi là "sự thổi phồng của vũ trụ".
Theo nhiều nhà khoa học, việc tìm thấy
bằng chứng này đã trở thành một mục tiêu chính trong nghiên cứu vũ trụ.
Khám phá sẽ mang tới cho chúng ta một ô cửa sổ hé nhìn vũ trụ lúc mới
hình thành, khi chưa đầy 1 phần tỉ giây. Công trình hiện vẫn đang được
các nhà khoa học khác tái đánh giá, nhưng cũng đã có ý kiến đề cập tới
giải thưởng Nobel.
Tuy nhiên, một số nhà khoa học hiện đang
tỏ ra hoài nghi về các kết quả của thí nghiệm. Trên các trang mạng từ
đầu tuần trước đã bắt đầu xuất hiện những lời đồn thổi rằng, nhóm tác
giả của thí nghiệm thừa nhận đã mắc phải một sai lầm. Theo tin đồn thổi,
các nhà nghiên cứu đã lầm lẫn một chi tiết then chốt trong phân tích
bụi thiên hà, khiến nó thiên về khả năng rằng, tín hiệu khởi phát từ một
nguồn, thay vì các sóng hấp dẫn.
Trong một bài viết gây tranh cãi, nhà
vật lý Adam Falkowski đến từ Phòng thí nghiệm Vật lý lý thuyết Orsay
(Pháp) cho rằng, trước khi công bố khám phá, tín hiệu cần phải được xác
thực bằng những thí nghiệm khác. Nhóm của ông Kovac phản bác lại rằng,
họ đã rất thận trọng trong báo cáo nghiên cứu công bố trước công chúng,
cũng như tiên liệu được các điểm chưa rõ ràng.
Việc xác thực thí nghiệm của ông Kovac
và các cộng sự sẽ không thể có được cho tới khi một nhóm nghiên cứu khác
lên tiếng ủng hộ hoặc bác bỏ khám phá của họ. Điều này dự kiến có thể
xảy ra vào cuối năm nay.
|
Giả thuyết mới về sự hình thành vũ trụ |
|
Cập nhật lúc 05h44' ngày 20/09
|
|
|
|
Bên
cạnh Big Bang, giới thiên văn học vừa công bố một giả thuyết mới về
khởi nguồn của vũ trụ, theo đó vũ trụ có thể được tạo ra sau khi một
ngôi sao sụp đổ vào bên trong hố đen.
Các chuyên gia cho rằng giả thuyết trên
giúp giải thích được tại sao vũ trụ mở rộng về mọi hướng, theo báo cáo
trên chuyên san Nature.
Vũ trụ hiện tại có thể là "con" của một vũ trụ khổng lồ - (Ảnh: NASA)
Theo giả thuyết Big Bang, vũ trụ được
tạo ra từ một điểm đơn nhất trong vũ trụ, nhưng bất chấp nhiều năm
nghiên cứu, chẳng ai biết được điều gì đã kích hoạt vụ nổ đó.
Nó cũng không giải thích được tại sao vũ trụ lại có nhiệt độ hầu như đồng nhất.
Các nhà nghiên cứu phân tích rằng có vẻ
như không đủ thời gian kể từ khi vũ trụ khai sinh để nó đạt được nhiệt
độ cân bằng như vậy, theo trang tin News.com.au.
Nhóm chuyên gia vật lý học thiên thể
thuộc Viện Trường đo Vật lý Lý thuyết ở Waterloo (Canada) đã công bố báo
cáo phân tích giả thuyết mới do các chuyên gia Đức đề xuất trước đó.
Theo giả thuyết này, vũ trụ hiện tại là một màng khối 3 chiều trôi nổi bên trong một vũ trụ khổng lồ 4 chiều.
Các chuyên gia cho rằng, có thể một ngôi
sao 4 chiều trong vũ trụ rộng lớn hơn đã bị hút vào một hố đen của vũ
trụ đó, và tạo ra vũ trụ nhỏ hơn mà chúng ta là một phần của nó.
|
Bằng chứng đầu tiên về nguồn gốc hình thành bụi vũ trụ |
|
Cập nhật lúc 15h15' ngày 10/01
|
|
|
|
Lần
đầu tiên trong lịch sử thiên văn, các nhà khoa học đã tìm thấy những
bằng chứng chắc chắn về nguồn gốc hình thành bụi trong vũ trụ, đặc biệt
giai đoạn vũ trụ sơ khai.
Các nhà khoa học cho biết, siêu tân tinh
từng được xem là nguồn gốc chính về sự hình thành bụi trong vũ trụ, đặc
biệt là trong giai đoạn sơ khai. Tuy nhiên cho đến nay, giới khoa học
vẫn chưa có bất kì bằng chứng cụ thể nào cho thấy vụ nổ của siêu tân
tinh có khả năng sản sinh lượng bụi khổng lồ.
Hình ảnh minh họa siêu tân tinh nổi tiếng 1987A. Thiên hà của chúng ta có thể là một nơi rất bụi bặm và siêu tân tinh được cho là nguồn gốc của bụi vũ trụ đặc biệt là trong giai đoạn sơ khai - (Ảnh: Daily Mail)
Vào tháng 2/1987, vụ nổ siêu tân tinh nổi tiếng 1987A
nằm trong đám mây Megallan lớn - nằm gần giải ngân hà chúng ta nhất, đã
khởi đầu dự án nghiên cứu chi tiết giai đoạn đầu tiên về phần còn lại
sau vụ nổ của một siêu tân tinh. Trước đây, với kính thiên văn hồng
ngoại, các nhà khoa học chỉ phát hiện một lượng nhỏ bụi nóng sinh ra
cùng với một lượng khí carbon monoxide và silicon monoxide đáng kể.
Được biết siêu tân tinh 1987A là nơi đặc
biệt, không bị trộn lẫn với môi trường xung quanh. Vì thế nó vẫn được
các nhà khoa học tập trung nghiên cứu, họ sử dụng kính thiên văn mới
ALMA quan sát. Kết quả cho thấy, siêu tân tinh này vẫn chứa nhiều bí ẩn,
không đơn thuần như những gì ta từng nghĩ. Qua những hình ảnh mới nhất
của siêu tân tinh 1987A này, giới thiên văn đã có cái nhìn rõ hơn về khả
năng sản sinh lượng bụi vũ trụ khổng lồ từ sau vụ nổ.
Hình ảnh này cho thấy phần còn lại của siêu tân tinh 1987A trong ánh sáng của các bước sóng khác nhau được chụp từ kính viễn vọng ALMA. Các dữ liệu màu đỏ cho thấy bụi mới được hình thành ở khu trung tâm, dữ liệu màu xanh lá cây và màu xanh dương cho thấy sự mở rộng của sóng xung kích - (Ảnh: Daily Mail)
Ông Remy Indebetouw, nhà thiên văn thuộc Đài quan sát thiên văn quốc gia (NRAO) cho biết: “Chúng tôi có trong tay những bằng chứng đầu tiên cho thấy lượng bụi khổng lồ tập trung ở khu vực trung tâm, bị tống ra từ siêu tân tinh tương đối trẻ gần đó.
Đây cũng là lần đầu tiên, lịch sử thiên văn có những bằng chứng chắc
chắn về nguồn gốc hình thành bụi, đặc biệt trong giai đoạn vũ trụ sơ
khai. Phát hiện lần này đóng vai trò quan trọng trong việc nghiên cứu sự
tiến hoá của các thiên hà".
Bụi trong vũ trụ có thể tạo ra nhiều
cách. Nhưng trong vũ trụ sơ khai, chắc chắn nó được tạo ra từ siêu tân
tinh. Và cuối cùng, các nhà khoa học cũng có những bằng chứng trực tiếp
để chứng mình cho lý thuyết trên.
|
|
Nhận xét
Đăng nhận xét