DƯ LUẬN XÃ HỘI 7

(ĐC chép từ http://vnexpress.net)

Thứ sáu, 6/12/2013 09:44 GMT+7

Những câu nói bất hủ của Nelson Mandela

"Khi tôi bước đến với tự do, tôi biết rằng nếu không bỏ lại nỗi đau và sự căm thù lại phía sau, tôi sẽ vẫn ở trong tù" là một trong những câu nói nổi tiếng của cựu tổng thống Nam Phi Nelson Mandela. 

Mandela và vợ Winnie hôm 19/2/1990 tay trong tay, giơ nắm đấm lên cao khi ông được thả khỏi nhà tù Victor ở Cape Town, Nam Phi. Ảnh: AP

"Tôi đã chiến đấu chống lại sự thống trị của người da trắng, và tôi đã chiến đấu chống lại sự thống trị của người da đen. Tôi yêu mến lý tưởng về một xã hội dân chủ và tự do, trong đó mọi người dân sống với nhau hòa thuận, có những cơ hội bình đẳng. Đó là lý tưởng mà tôi hy vọng sẽ sống vì nó và đạt được nó. Nhưng nếu cần, tôi cũng sẵn sàng chết vì lý tưởng đó", Mandela nói tại tòa án Rivonia năm 1964, khi ông đối mặt với một án tử hình vì âm mưu lật đổ chính quyền.  

"Khi tôi bước đến với tự do, tôi biết rằng nếu không bỏ lại nỗi đau và sự căm thù lại phía sau, tôi vẫn sẽ ở trong tù", Mandela nói sau khi được ra tù năm 1990. 

"Những nhà lãnh đạo thực sự phải sẵn sàng hy sinh tất cả vì sự tự do của dân tộc họ".

"Không phải vua và tướng tạo ra lịch sử mà chính là đám đông quần chúng, những công nhân, nông dân, bác sĩ, luật sư". 

"Nếu có bất cứ điều gì tôi nhận thức được, thì đó là không sợ thiểu số, đặc biệt là thiểu số da trắng. Chúng ta sẽ không sống như những con mèo béo", ông nói trước cuộc bầu cử tổng thống năm 1994. 

"Chúng ta đạt được hiệp ước rằng chúng ta sẽ xây dựng một xã hội trong đó tất cả người Nam Phi, da màu lẫn da trắng, sẽ có thể bước ngẩng cao đầu, với trái tim không run sợ, được đảm bảo về quyền bất khả xâm phạm đối với nhân phẩm - một quốc gia cầu vồng hòa bình trong nội tại và trên thế giới", Mandela phát biểu trong lễ nhậm chức tổng thống. 

"Tôi bước xuống với một nhận thức, một cảm giác rõ ràng rằng bằng một cách nhỏ nhoi, tôi đã hoàn thành nhiệm vụ với dân tộc tôi và đất nước tôi", ông nói khi thôi làm tổng thống.  

"Sự việc đều tưởng như bất khả thi cho tới khi nó được hoàn thành".

"Nghèo không phải là một tai ương. Giống nạn nô lệ và phân biệt chủng tộc, nó do con người tạo ra và có thể được xóa bỏ bằng hành động của nhân loại". 

"Đừng đánh giá tôi dựa trên những thành công của tôi, hãy đánh giá tôi dựa trên số lần tôi gục ngã và đứng dậy trở lại". 

"Điều nuối tiếc lớn nhất trong cuộc đời tôi là tôi chưa bao giờ trở thành vô địch giải đấm bốc hạng nặng thế giới".

Khi Đức thắng Nam Phi trong giải bóng đá World Cup 2006, Mandela nói: "Ít nhất chúng ta có quyền uống say... lần tới chúng ta sẽ thắng". 

"Cái chết là điều không thể tránh khỏi. Khi một người đã hoàn thành điều người đó coi là trách nhiệm với dân tộc của ông ta, với đất nước của ông ta, ông ta có thể yên nghỉ. Tôi tin rằng tôi đã hoàn thành nỗ lực đó, và vì vậy, đó là lý do tôi sẽ ngủ yên trong vĩnh hằng", Mandela trả lời phỏng vấn trong bộ phim tài liệu "Mandela". 

Trọng Giáp

Nelson Mandela - một đời hàn gắn dân tộc

Nelson Mandela, không chỉ là người anh hùng dẫn dắt Nam Phi thoát ách chế độ phân biệt chủng tộc và trở thành vị tổng thống da đen đầu tiên của nước này, mà còn là biểu tượng quốc tế cho tinh thần tự do, đoàn kết dân tộc và lòng vị tha.

Cố tổng thống Nelson Mandela. Ảnh: Camera Press

"Đất nước chúng ta đã mất đi một người con vĩ đại", Tổng thống Nam Phi Zacob Zuma thông báo trên truyền hình sự ra đi của Nelson Mandela ở tuổi 95.

Tại một quốc gia đa chủng tộc như Nam Phi, Mandela là biểu tượng cao nhất cho tinh thần đoàn kết dân tộc. Với sức mạnh của lòng vị tha và tinh thần hòa giải, ông đã hàn gắn hố sâu mâu thuẫn sắc tộc, mở ra một kỷ nguyên mới cho Nam Phi sau hàng chục năm xung đột giữa đa số người da đen và thiểu số người da trắng cầm quyền.

Những năm tháng đấu tranh

Nelson Rolihlahla Mandela sinh ngày 18/7/1918, tại một ngôi làng ở Mvezo thuộc tỉnh Transkei, bên bờ Ân Độ Dương. Cha ông là một quan chức bản xứ cao cấp và từng làm cố vấn cho hai vị vua tộc Xhosa.

Năm Mandela 9 tuổi, ông được gửi đến cung điện ở Mqhekezweni theo di nguyện của người cha quá cố. Ông được đào tạo và huấn luyện để trở thành lãnh đạo cho bộ tộc mình.

Năm 21 tuổi, Mandela được nhận học luật tại trường Fort Hare, trường đại học duy nhất dành cho người da đen. Tại đây ông gặp Oliver Tambo, một nhà hoạt động tự do trẻ tuổi, người sau này lãnh đạo phong trào Đại hội dân tộc châu Phi (ANC). Mandela sau đó bị đuổi học vì những hoạt động đấu tranh chính trị của mình.

Năm 1943, Mandela gia nhập ANC, rồi làm quen với những người mang tư tưởng giải phóng sắc tộc, những người Cộng sản và người theo chủ nghĩa châu Phi. Đây là thời gian quan trọng trong quá trình hình thành hệ tư tưởng chính trị, xã hội của ông. 5 năm sau, chế độ phân biệt chủng tộc được chính thức hợp pháp hóa tại Nam Phi.

Trong suốt những năm cuối thập niên 40, đầu thập niên 50 thế kỷ trước, Mandela đại diện ANC đứng ra phát động và tổ chức hàng loạt hoạt động đấu tranh phản đối chế độ phân biệt chủng tộc. Lấy cảm hứng từ Mahatma Gandhi, Mandela xác định đường lối đấu tranh bất bạo động.

Năm 1952, Nelson Mandela trở thành chủ tịch phân hội lớn nhất của ANC tại tỉnh Transvaal. Cũng trong năm đó, ông và Tambo thành lập công ty luật của người da đen đầu tiên tại Nam Phi, chuyên tư vấn luật pháp miễn phí hoặc chi phí thấp cho người da đen.

Năm đó, ông lần đầu tiên bị bắt với tội danh tổ chức các hoạt động thách thức chính phủ. Ông không được phép xuất hiện với hai người trở lên tại cùng một thời điểm. Quyết định này của tòa buộc Mandela chuyển vào hoạt động ngầm.

Năm 1956, Mandela và 155 người khác bị kết tội phản quốc. Họ vốn bị bỏ tù, nhưng sau được trả tự do với lý do ân hạn. Năm 1961, bản án trên bị hủy bỏ. Cùng năm, Mandela và những người anh em khác thuộc ANC thành lập một nhóm vũ trang với tên Ngọn giáo Quốc gia, hay là nhóm MK. Nhóm thường xuyên tiến hành các hành động tấn công du kích rải rác. Năm 1962, Mandela bị bắt sau một chuyến đi gây quỹ cho MK. Ông bị kết án tù 5 năm với tội danh kích động và di chuyển bất hợp pháp. 

Năm 1963, các lãnh đạo khác của MK cũng bị bắt. Họ cùng Mandela bị kết tội phản quốc và đứng trước bản án tử hình. Tại tòa, Mandela tuyên bố: "Tôi đã dành trọn đời mình đấu tranh cho người dân châu Phi. Tôi chiến đấu chống lại sự thống trị của người da trắng và chiến đấu chống lại sự thống trị của người da đen. Tôi ấp ủ lý tưởng về một xã hội dân chủ và tự do, nơi đó người người sống hòa thuận và bình đẳng. Đó là lý tưởng mà tôi hy vọng mình sống để đạt được. Nhưng nếu cần, tôi cũng sẵn sàng chết vì lý tưởng ấy".

Đây là bài phát biểu công khai cuối cùng của Mandela cho đến ngày ông ra tù năm 1990.

Thay vì án tử hình, Mandela được đưa đến nhà tù trên đảo Robben để thụ án lao động khổ sai. Năm 1982, ông được chuyển đến nhà tù Pollsmoor trên đất liền, gần thủ đô Cape Town. Những năm sau đó, Tổng thống Nam Phi Botha đề nghị trả tự do cho Mandela, nếu như ông chịu từ bỏ đấu tranh vũ trang. Tuy nhiên, Mandela đã từ chối.

Đảng cầm quyền trong thời gian đó vẫn giữ đàm phán với ANC do Tambo lãnh đạo. Kết quả của các vòng đàm phán là Mandela được trả tự do năm 1990. Đảng cầm quyền vốn hy vọng với việc trả tự do cho Mandela, họ vẫn sẽ giữ được quyền thống trị của người da trắng.

Mandela và vợ Winnie hôm 19/2/1990 tay trong tay, giơ nắm đấm lên cao khi ông được thả khỏi nhà tù Victor ở Cape Town, Nam Phi. Ảnh: AP

Nhưng với sự kiện Mandela được tự do sau 27 năm bị cầm tù, phong trào chống chế độ phân biệt chủng tộc trở thành xu thế lớn không thể cưỡng lại. Ba năm sau, Nelson Mandela được bầu làm tổng thống da đen đầu tiên của Nam Phi. Thế giới đã vinh danh ông với giải Nobel Hòa bình năm 1993.  

Chiến thắng của ông chấm dứt cuộc đấu tranh trường kỳ đậm chất anh hùng ca của phong trào Đại hội dân tộc châu Phi và các nhóm giải phóng khác, chống lại giới cầm quyền da trắng. Chế độ chính trị phân biệt chủng tộc bắt nguồn từ thời kỳ thực dân Anh, còn kéo dài nhiều năm sau đó.

"Khi tôi bước ta khỏi nhà tù, tôi hiểu nhiệm vụ của mình là giải phóng cả người bị áp bức lẫn kẻ áp bức", Mandela viết trong cuốn hồi ký "A Long Walk to Freedom" (tạm dịch: "Con đường dài đến tự do").

"Sự thật là chúng ta vẫn chưa tự do... Chúng ta vẫn chưa đi đến điểm cuối cùng của cuộc hành trình, nhưng chúng ta đã đi những bước đầu tiên trên con đường dài khó khăn. Tự do không phải đơn thuần là chặt đứt xiềng xích, mà là sống để tôn trọng và mở rộng tự do cho người khác".

Nỗ lực hàn gắn mâu thuẫn sắc tộc

Trong lễ nhậm chức tổng thống ngày 10/5/1994, Mandela đứng cạnh ông Frederik Willem de Klerk, vị tổng thống da trắng cuối cùng của chế độ phân biệt chủng tộc. Ông Klerk chia sẻ với Mandela giải Nobel Hòa bình một năm trước đó, bởi "hoạt động của họ đã chấm dứt một cách hòa bình chủ nghĩa phân biệt chủng tộc, và đặt nền tảng cho một nước Nam Phi dân chủ mới".

"Chúng ta cuối cùng đã đạt được sự giải phóng chính trị. Mảnh đất tuyệt đẹp này sẽ không bao giờ, không bao giờ, không bao giờ phải chứng kiến cảnh người áp bức người nữa. Mặt trời sẽ không bao giờ lặn trước thành tựu quang vinh này", Mandela phát biểu. Năm ấy ông đã 75 tuổi.

Chỉ trước đó vài năm, Nelson Mandela, người tù chính trị nổi tiếng nhất thế kỷ 20, từng bị chính quyền bảo thủ tại Mỹ và Anh dưới thời Ronald Reagan và Margaret Thatcher, coi là kẻ khủng bố.

Sau khi Mandela được trả tự do năm 1990, rất nhiều người dân Nam Phi thuộc các chủng tộc đều gọi ông theo tên trong tiếng tộc Xhosa là Madiba. Và vô số người khác gọi ông là Tata, nghĩa là người cha trong tiếng Bantu.

Nelson Mandela trong lễ nhậm chức tổng thống năm 1994, ở tuổi 75. Ảnh: AFP

Nhiệm kỳ tổng thống của Mandela không hề dễ dàng và thuận lợi. Ông phải giải quyết sự bất an và hận thù của cộng đồng thiểu số da trắng mất đi sự độc quyền chính trị, nhưng vẫn còn kiểm soát nền kinh tế, quân đội và bộ máy quan liêu.

Cộng đồng này là hậu duệ của những người định cư Hà Lan và Pháp đến Nam Phi từ thế kỷ 17. Quyền lực của thiểu số người da trắng trong quân đội là mối nguy hiểm thường trực với nền chính trị dân chủ non trẻ những năm đầu nhiệm kỳ tổng thống của Nelson Mandela.

Mandela đưa ra những chính sách quá độ nhằm xoa dịu nhóm người này, như cho phép công chức và binh lính da trắng duy trì chức vụ của mình nếu muốn. Ông cũng tận dụng sức ảnh hưởng của cá nhân mình thuyết phục lãnh tụ da trắng đồng ý giải trừ quân bị, loại bỏ những lời gièm pha.

Dưới sự lãnh đạo của Nelson Mandela, Nam Phi từng bước phá bỏ những tàn tích của thành trì nạn phân biệt chủng tộc, từ luật pháp, cơ quan chính phủ và sách giáo khoa. Tòa án Hiến pháp mới được thành lập năm 1995, với quyết định đầu tiên là bãi bỏ án tử hình.

Năm 1996, Quốc hội Nam Phi thông qua bản Hiến pháp mới, với một tuyên ngôn nhân quyền đảm bảo quyền lợi hợp pháp của mọi người dân nước này. Bản Hiến pháp này thậm chí còn khiến Nam Phi trở thành quốc gia đầu tiên trên thế giới hiến định quyền của người đồng tính.

Cũng trong năm đó, Mandela thành lập Ủy ban Sự thật và Hòa giải châu Phi do Tổng giám mục Anh giáo Desmond Tutu làm chủ tịch danh dự, nhằm kêu gọi sự chân thành và lòng khoan dung của người dân, từ đó phòng tránh mâu thuẫn sắc tộc.

Với toàn bộ sức lực và ý chí, Mandela còn đối diện với thử thách cải thiện cuộc sống nghèo nàn, thiếu giáo dục của hàng triệu người dân Nam Phi da đen, những người đã tin tưởng và kỳ vọng sẽ đổi đời khi bầu ông vào vị trí tổng thống.

Mặc dù rất nhiều chính sách phát triển được đưa ra, ngày nay hàng triệu người da đen Nam Phi vẫn sống trong cảnh nghèo nàn, thiếu điện, thiếu nước. Người da trắng vẫn chiếm địa vị chủ đạo trong nền kinh tế. Với nhiều người da đen, tàn dư của chế độ phân biệt chủng tộc vẫn bám rễ trong lĩnh vực kinh tế. Giấc mơ về một Nam Phi bình đẳng và hòa hợp của Mandela vẫn đang còn dang dở. 

Khác với nhiều nhà lãnh đạo châu Phi có công lập quốc, Mandela không hề tham quyền cố vị. Ông từ bỏ chức vụ tổng thống đầy quyền lực chỉ sau một nhiệm kỳ (1994 - 1999), với mong muốn về một châu Phi mới.

Người ta còn nhớ đến Mandela bởi những nỗ lực của ông trong công cuộc chống nạn dịch HIV/AIDS tại Nam Phi. Sau khi rời chức tổng thống năm 1999, Mandela thông qua quỹ Nelson Mandela, nhằm nâng cao nhận thức của người dân trước căn bệnh thế kỷ. Năm 2002, ông công khai chỉ trích người kế nhiệm, Tổng thống Thabo Mbeki bởi sự chậm trễ trong việc triển khai cuộc chiến chống HIV/AIDS.

Nhưng căn bệnh thế kỷ cũng gõ cửa nhà Mandela. Năm 2005, ông tuyến bố Makatho Mandela, người con trai 54 tuổi của mình, chết vì bệnh AIDS. Ông cũng thừa nhận thiếu sót của bản thân khi chưa nhận thức được hết mức độ nghiêm trọng của nạn dịch HIV?AIDS trong nhiệm kỳ tổng thống của mình.

Trong một thế giới đầy rẫy chiến tranh, nghèo đói và áp bức, Mandela chiến đấu với lương tâm của mình để khắc phục những điều gây tranh cãi nhất. Trong suốt hành trình đấu tranh đạo đức và chính trị ấy, Mandela luôn giữ vững quyết tâm sắt đá, tinh thần kỷ luật và sự điềm tĩnh. Trên môi ông luôn nở nụ cười đầy sức lôi cuốn, tượng trưng cho sự chiến thắng của tự do và công lý, cho đến tận ngày ông ra đi.

Đức Dương (Theo Washington Post)

Thứ sáu, 6/12/2013 08:30 GMT+7

Thế giới tiếc thương Mandela - tín đồ vĩ đại của tự do

Các nhà lãnh đạo khắp thế giới bày tỏ sự kính phục trước những cống hiến cho tự do và bình đẳng của Nelson Mandela, tiếc thương sự ra đi của một trong những người anh hùng vĩ đại nhất. 

Cựu tổng thống Nam Phi Nelson Mandela. Ảnh: Channel 4

Barack Obama, tổng thống da màu đầu tiên của Mỹ, có bài phát biểu tưởng nhớ đầy xúc động cựu tổng thống Nam Phi, trong vòng 45 phút sau khi hay tin Mandela qua đời.

"Chúng ta sẽ không thể nhìn thấy một ai giống Nelson Mandela nữa", ông Obama nói trên truyền hình, ca ngợi người anh hùng châu Phi vì "phẩm giá vĩ đại và ý chí không thể lay chuyển, sẵn sàng hy sinh tự do của mình cho tự do của mọi người".

"Hôm nay ông ra đi, chúng ta mất đi một trong những con người có ảnh hưởng nhất, dũng cảm và sâu sắc nhất. Ông ấy đã không còn thuộc về chúng ta nữa. Mandela thuộc về lịch sử".

Obama cũng dự kiến sẽ sang Nam Phi tham dự tang lễ của Mandela cùng các nhà lãnh đạo chính trị quan trọng khác, trong đó có một số cựu tổng thống Mỹ, AFP cho hay.

Các cựu tổng thống Mỹ cũng nhanh chóng bày tỏ sự tiếc thương ngay sau khi tin Mandela qua đời được công bố. Họ nhớ về Mandela suốt 27 năm bị giam cầm hay thời gian làm việc cùng ông sau khi ông được phóng thích năm 1990.

"Barbara và tôi xin tưởng nhớ một trong những tín đồ vĩ đại nhất của tự do mà chúng tôi có vinh dự được quen biết", cựu tổng thống George Bush, người từng mời Mandela đến Nhà Trắng, nói.

Cựu tổng thống Bill Clinton thì chia sẻ trên trang Twitter của mình bức ảnh chụp với "người bạn" Mandela cùng dòng chú thích: "Hôm nay thế giới đã mất đi một trong những nhà lãnh đạo quan trọng nhất và một trong những con người cao quý nhất".

Tổng thư ký Liên Hợp Quốc Ban Ki-moon ca ngợi Nelson Mandela là "một người khổng lồ của công lý".

"Nhiều người trên thế giới chịu ảnh hưởng từ cuộc đấu tranh vô ngã của ông cho phẩm giá, bình đẳng và tự do của con người. Ông đã chạm đến cuộc sống của chúng ta theo những cách sâu sắc riêng", ông Ban nói. "Chỉ với những con người vĩ đại như Nelson Mandela, nhân dân châu Phi mới có thể được hưởng tự do và phẩm giá của con người".

Ít phút sau khi cái chết của Mandela được công bố, Hội đồng Bảo an LHQ cũng dành một phút mặc niệm để tưởng nhớ ông.

Thủ tướng Anh David Cameron so sánh việc lãnh đạo da màu qua đời như "một ánh sáng vĩ đại vụt tắt". Văn phòng của ông ở phố Downing cũng treo cờ rủ như một cách bày tỏ sự kính trọng đối với Mandela.

"Mandela là một huyền thoại trong cuộc sống và bây giờ là cả trong cái chết, một người anh hùng thế giới thực thụ", ông Cameron nói. "Được gặp ông là một trong những vinh dự lớn nhất của đời tôi. Trái tim tôi xin được chia sẻ nỗi đau buồn của gia đình ông và toàn thể người dân Nam Phi cũng như trên khắp thế giới, những người mà cuộc sống của họ đã đổi thay nhờ lòng dũng cảm của ông".

Thủ tướng Australia Tony Abbott ca ngợi Mandela là "một con người vĩ đại thực sự".

"Nelson Mandela sẽ mãi mãi được nhớ đến hơn cả một nhà lãnh đạo chính trị, ông là một lãnh đạo mẫu mực", ông Abott nói. "Dù thế giới không bao giờ còn nhìn thấy một Nelson Mandela khác nữa, ông vẫn truyền cảm hứng cho mọi người để sống can đảm và trung thực hơn".

Châu Phi và nhiều nơi khác trên thế giới, những nơi từng trải qua cuộc chiến đấu chống chủ nghĩa thực dân, chia sẻ niềm tiếc thương vô hạn đối với người anh hùng.

Tổng thống Nigeria Goodluck Jonathan gọi Mandela là "một trong những nhà giải phóng vĩ đại nhất nhân loại", trong khi người đồng cấp của Mexico cho rằng "nhân loại đã mất đi một chiến binh chiến đấu không biết mệt mỏi cho hòa bình, tự do và bình đẳng".

"Tấm gương của nhà lãnh đạo vĩ đại này sẽ dẫn dắt tất cả những ai đang đấu tranh cho công lý trong xã hội và hòa bình trên thế giới", Tổng thống Brazil Dilma Rousseff nhấn mạnh.

Cựu tổng thống Nelson Mandela qua đời lúc 20h50 ngày 5/12. Thông tin được Tổng thống Nam Phi Zacob Zuma xúc động thông báo trên truyền hình quốc gia.

Mandela đã được điều trị bệnh phổi tại nhà từ tháng 9 đến nay, và trước đó ông có ba tháng nằm viện khi bệnh trở nặng.

Ông là con người huyền thoại của phong trào đấu tranh chống chế độ phân biệt chủng tộc ở Nam Phi. Sau 27 năm bị giam cầm ở nhà tù đảo Robben, ông được thả vào năm 1990. Nhà lãnh đạo đã dẫn dắt đất nước tới dân chủ, chấm dứt chế độ cai trị của người da trắng thiểu số và đảm bảo quyền bầu cử cho người da màu. Ông được bầu làm tổng thống Nam Phi năm 1993, giữ chức từ năm 1994-1999.

Năm 1993, ông được trao giải Nobel Hòa bình cùng Frederik Willem de Klerk, lãnh đạo Nam Phi da trắng từng ra lệnh thả ông. "Hoạt động của họ đã chấm dứt một cách hòa bình chủ nghĩa phân biệt chủng tộc, và đặt nền tảng cho một nước Nam Phi dân chủ mới", nhận xét của Ủy ban Nobel Hòa bình ca ngợi công lao của ông.

Anh Ngọc

Người Nam Phi thắp nến tưởng nhớ Mandela

Hàng trăm người dân Nam Phi đã qua đêm bên ngoài ngôi nhà của cố tổng thống Nelson Mandela, thắp nến và hát những bài ca ca ngợi người anh hùng dân tộc vừa qua đời. 

Đường phố quanh nhà riêng của Nelson Mandela ở Johannesburg đã được phong tỏa sau khi thông tin ông qua đời được công bố trên truyền hình. Tuy nhiên, những người dân yêu mến ông từ khắp thành phố và những vùng lân cận vẫn đổ về đây.

Họ mang theo hoa, nến và quốc kỳ để tri ân cựu tổng thống vừa qua đời ở tuổi 95.

Lúc 1h sáng, có đến vài trăm người tập trung quanh nhà ông, cùng thắp nến...

...hay hô vang tên nhà lãnh đạo và hát vang những bài hát ca ngợi người anh hùng. "Tôi rất sốc và đau buồn. Ông ấy là tất cả đối với tôi và tôi hy vọng là với tất cả người Nam Phi",  Sikhumbuzo Vilane, người lái xe một giờ đồng hồ đến nhà của Madela ngay sau khi nghe tin ông qua đời, nói. "Tất cả những gì tôi có được hôm nay là nhờ cuộc đấu tranh cho tự do của Mandela".

Nhiều trẻ em Nam Phi cũng có mặt. Các em giơ cao bức chân dung Mandela.

Nhiều người không cầm được nước mắt khi hướng về ngôi nhà nơi cố lãnh đạo đã sinh sống.

Những người yêu mến Mandela trải qua cả đêm bên ngoài nhà ông. Cảnh sát được triển khai để chỉ huy giao thông quanh khu nhà, trong khi trực thăng quần thảo trên bầu trời.

Trước đó, rất đông người dân cũng tập trung tại bệnh viện, nơi Mandela đang lâm vào tình trạng nguy kịch, và hát vang khi người thân trong gia tộc đang chuẩn bị lo hậu sự cho ông.

Một phụ nữ và một bé gái cầm bức chân dung lớn của Mandela bên ngoài bệnh viện ở Pretoria. Biểu tượng chống chủ nghĩa phân biệt chủng tộc Nam Phi trút hơi thở cuối cùng lúc 20h50 ngày 5/12, sau một thời gian dài chiến đấu với bệnh phổi. Nam Phi sẽ treo cờ rủ từ hôm nay cho đến hết quốc tang của nhà lãnh đạo mà họ yêu kính nhất.

Anh Ngọc (Ảnh: AFP)

Mỹ treo cờ rủ tưởng nhớ Mandela

Tổng thống Mỹ Barack Obama hôm qua ra lệnh treo cờ rủ tại Nhà Trắng và các tòa nhà công, để bày tỏ sự tiếc thương "người bạn thân", anh hùng chống phân biệt chủng tộc Nelson Mandela. 

Tổng thống Mỹ Barack Obama ngậm ngùi tưởng nhớ cuộc đời Nelson Mandela trong bài phát biểu hôm qua. Ảnh: AP

Yêu cầu của Obama được áp dụng tại Nhà Trắng, các phái đoàn ngoại giao của Mỹ, bốt quân sự, trạm hải quân và tàu quân sự. Nó có hiệu lực cho tới hoàng hôn ngày 9/12.

"Hôm nay, Mỹ vừa mất một người bạn thân, Nam Phi vừa mất một người giải phóng kiệt xuất, và thế giới vừa mất một nguồn cảm hứng của sự tự do, công bằng và nhân phẩm -- Nelson Mandela không còn ở lại với chúng ta, ông ấy thuộc về lịch sử", Obama hôm qua cho biết trong thông cáo. 

"Với phẩm cách quyết liệt và ý chí không thể lay chuyển khi hy sinh sự tự do của bản thân ông vì sự tự do của người khác, ông biến đổi Nam Phi, và dịch chuyển cả thế giới", AFP dẫn lời Obama nói và ra lệnh treo cờ rủ như "một cách tỏ lòng kính trọng, tưởng nhớ Nelson Mandela". 

Tổng thống gốc Phi đầu tiên của Mỹ chỉ gặp Mandela một lần năm 2005 nhưng ông được cựu tổng thống Nam Phi truyền cảm hứng để tham gia chính trường. 

Obama gặp ông Nelson Mandela năm 2005, khi còn là thượng nghị sĩ Mỹ. Ảnh: New York Times

Ngoại trưởng Mỹ John Kerry thì nhớ lại lần gặp Mandela vào dịp lễ Tạ ơn năm 2007. "Tôi thật ấn tượng về sự nồng ấm, cởi mở và thanh thản của ông. Tôi đã đứng trong xà lim cực bé của ông trên đảo Robben, một căn phòng hầu như không đủ không gian để nằm xuống hoặc đứng lên, và tôi được biết rằng ánh sáng chói từ các mỏ đá trắng đã vĩnh viễn làm hỏng thị lực của ông".

Ông Kerry cho biết điều cảm động hơn nữa là sau 27 năm bị giam giữ, khi thị lực của Mandela bị suy yếu vì các điều kiện trong tù, ông vẫn có thể nhìn thấy những lợi ích cao nhất của đất nước và thậm chí còn ôm các quản giáo đã canh giữ ông.

"Đó là câu chuyện của một người mà khả năng nhìn của ông không nằm trong đôi mắt mà nằm trong lương tâm. Thật khó tưởng tượng được ai trong chúng ta có thể tập hợp được sức mạnh lớn như vậy trong nhân cách", ngoại trưởng Mỹ cho biết. 

Cựu tổng thống Nelson Mandela qua đời lúc 20h50 ngày 5/12. Thông tin được Tổng thống Nam Phi Zacob Zuma xúc động thông báo trên truyền hình quốc gia. Mandela đã được điều trị bệnh phổi tại nhà từ tháng 9 đến nay, và trước đó ông có ba tháng nằm viện khi bệnh trở nặng.

Trọng Giáp

Cuộc đời Nelson Mandela qua ảnh

Con đường đấu tranh kiên cường chống chế độ phân biệt chủng tộc của Nelson Mandela đã trở thành nguồn cảm hứng cho hàng tỷ người trên thế giới.

Nelson Mandela tên đầy đủ là Nelson Rolihlahla Mandela, sinh ngày 18/7/1918. Ông là tổng thống Nam Phi đầu tiên được bầu cử dân chủ theo phương thức phổ thông đầu phiếu và cũng là tổng thống da màu đầu tiên của nước này. Ảnh chụp Mandela vào khoảng năm 1937. Ảnh: Wikipedia

Trước khi thành tổng thống, Mandela là nhà hoạt động chống chủ nghĩa phân biệt chủng tộc Apartheid và là người đứng đầu phái vũ trang của Đảng Quốc Đại (ANC). Ảnh:

Năm 1962, ông bị bắt và bị buộc tội chống phá chính trị, lĩnh án tù chung thân. Ông đã trải qua 27 năm trong tù, trong đó 18 năm ở đảo Robben. Trong ảnh là phòng giam của ông trên đảo. Ảnh: AP

Mandela và vợ Winnie hôm 19/2/1990 tay trong tay, giơ nắm đấm lên cao khi ông được thả khỏi nhà tù Victor ở Cape Town, Nam Phi. Ảnh: AP

Sau khi ra tù, với tư cách lãnh đạo ANC ở Nam Phi, Nelson Mandela giơ nắm đấm sau khi phát biểu trước đám đông ủng hộ bao gồm khoảng 15.000 người, từ ban công nhà hát thành phố Amsterdam, Hà Lan hôm 16/6/1990. Ảnh: AP

Chủ tịch Cuba Fidel Castro và Nelson Mandela trong lễ kỷ niệm "Ngày Cách mạng" ở Matanzas, Cuba hôm 27/7/1991. Ảnh: AP

Nelson Mandela trong lễ nhậm chức tổng thống năm 1994, ở tuổi 75. Ảnh: AFP

Tổng thống Nam Phi và người đồng cấp Mỹ Bill Clinton nhìn ra từ phòng giam số 5, khu vực B của nhà tù trên đảo Robben, Nam Phi hôm 27/3/1998. Ảnh: AP

Cựu tổng thống Nam Phi nắm chặt chiếc cúp vàng World Cup năm 2004 khi nước này được đăng cai World Cup 2010. Ảnh: AP

Nelson Mandela tổ chức sinh nhật lần thứ 89 tại Quỹ Trẻ em Nelson Mandela ở Johannesburg. Sau khi về hưu, ông đã đóng vai trò tích cực trong nhiều tổ chức xã hội và vì quyền con người. Ảnh: AP

Đệ nhất Phu nhân Mỹ Michelle Obama cùng hai con gái đến thăm Mandela tại nhà ông ở Houghton, Nam Phi hồi tháng 6/2011. Ảnh: AP

Hồi tháng 9/2011, ông có người chắt thứ 12, mang tên Nkosi Qheya II Zanethemba Mandela. Ảnh: NelsonMandela.org

Ngoại trưởng Mỹ Hillary Rodham Clinton gặp cựu tổng thống Nam Phi Nelson Mandela, khi ông 94 tuổi, và vợ Graca Machel tại nhà ở Qunu, Nam Phi hôm 6/8/2012. Mandela qua đời tối 5/12 tại nhà trong vòng tay của gia đình, thọ 95 tuổi. Ảnh: AP

Trọng Giáp